Groen voor onze toekomstige welvaart

Op 12 februari kwamen de regeringsleiders van de EU bijeen in Alden Biesen voor een informele retraite om het versterken van de economische groei van de EU te bespreken. Op de agenda stonden de interne market, strategische autonomie en het versterken van competitiviteit. Dit vond plaats tegen de sombere achtergrondmuziek van de European Industry Summit in Antwerpen de dag daarvoor, waar de belangrijkste ceo’s van grote chemie- en industriebedrijven alarm sloegen over de staat van de industrie in Europa. Zo zien we bijvoorbeeld dat investeringen in de Europese chemische sector in 2025 met 80 procent zijn afgenomen en fabriekssluitingen verdubbeld. De belangrijkste factoren die hiervoor worden aangehaald zijn hoge energieprijzen, verstikkende bureaucratie en toename van Chinese import.

In de brief van Ursula von der Leyen in de aanloop naar de bijeenkomst in Alden Biesen zet ze in 5 punten uiteen wat er volgens haar moet gebeuren: simplificatie, diversificatie van handelsrelaties, verdiepen van de interne markt, de digitale transitie en investeren in innovatie. Het is opvallend dat de groene ambities van de EU niet expliciet genoemd worden in deze brief. Vermoedelijk wakkert dit de angst dat de Green deal wordt uitgehold verder aan. Zo nam ook de Duitse bondskanselier Merz tijdens de industrietop in Antwerpen stelling tegen het ETS en stelde voor dat het herzien of uitgesteld zou moeten worden om de zorgen van de industrie over hoge energieprijzen te beantwoorden. Dit bood een onbenutte kans voor Von der Leyen om nog eens te laten zien dat de Green Deal niet slechts een ideologisch project is, maar dat de duurzame transitie, ondanks de hoge prijs, een investering is toekomstige welvaart.

Het ETS is wellicht de belangrijkste pilaar van de Green Deal. Het biedt een economisch verantwoorde manier om de schadelijke neveneffecten van CO2 uitstoot in de prijs van producten te brengen en biedt bovendien voorspelbaarheid voor bedrijven. Dit betekent niet dat het systeem op dit moment perfect is en de zorgen van industrie over hoge energieprijzen moeten we extreem serieus nemen, maar door ETS af te zwakken nemen we deze voorspelbaarheid weg en zetten we bedrijven die al hebben geïnvesteerd in verduurzaming in hun hemd. Een afzwakking van het ETS zal dus niet lichtzinnig moeten worden besloten.

Daarnaast is er nog een breed scala aan opties om het bedrijfsleven tegemoet te komen zonder de groene ambities uit het oog te verliezen. Zo zou Europa zich moeten inzetten om vraag te creëren voor groene producten. Door op een slimme lastenluwe manier mandaten te stellen voor groene producten geven we bedrijven de ruimte om te investeren in verduurzaming. Europa is nog steeds de grootste consumentenmarkt ter wereld. Door dit in te zetten om vraag naar groene alternatieven te vergroten kunnen investeringen in verduurzaming ook een competitief voordeel worden voor Europese bedrijven.

Daarnaast kunnen we bedrijven meer ademruimte geven door nog ambitieuzer door te gaan met het reduceren van regeldruk en slimmer om te gaan met vergunningsverlening. Een uitstekend voorbeeld is de vrijstelling van stikstofregels voor elektriciteitsinfrastructuur omdat we weten dat het reduceren van het gebruik van fossiele brandstoffen stikstof reduceert. Eenzelfde uitzondering voor industriële verduurzaming zou daarom een win-win zijn voor onze competitiviteit en voor de natuur. Om nog niet te spreken over de reductie in CO2-uitstoot. Kort gezegd is het tijd om te laten zien dat we verduurzaming en toekomstige welvaart in veel gevallen samengaan.