Nieuw fusietoezicht levert onzekerheid op voor bedrijven

Fusies en overnames kunnen leiden tot marktmacht van bedrijven. Bijvoorbeeld door een serie van kleine overnames – het zogenoemde kralenrijgen. Of de overname van veelbelovende nieuwkomers met als doel de eigen positie zeker te zorgen. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) krijgt binnenkort mogelijk een nieuw instrument om bedrijven en consumenten te beschermen tegen de negatieve effecten van fusies en overnames. Dat instrument is echter niet de juiste oplossing.

De ‘marktmacht’ van de ACM

Tot dusver kan de ACM alleen optreden bij concentraties boven een bepaalde omzet. Voor iedereen duidelijk. In de nieuwe opzet krijgt de ACM veel ruimte om zelf te bepalen of het nodig is om in te grijpen. En het toezicht geldt voor alle bedrijven, terwijl de voorbeelden uit de praktijk zich beperken tot enkele specifieke sectoren. Daarmee worden de spelregels voor bedrijven en investeerders onvoorspelbaar.

Wat als…

Wie denkt dat dit alleen een discussie is voor mededingingsjuristen, vergist zich. Dit raakt aan de groei- of juist stopplannen van veel ondernemers. De impact van de ‘inroepbevoegdheid’ van de ACM beperkt zich namelijk mij niet tot de paar transacties die worden onderzocht. Nee, die bevoegdheid strekt zich uit tot alle bedrijven die een fusie of overname overwegen. ‘Wat als de ACM besluit onze transactie te onderzoeken?’ Die vraag hangt altijd boven de markt.

Uitstel of zelfs afstel

Zodra onzekerheid toeneemt, verandert het gedrag van ondernemers en investeerders. Zij gaan risico’s vermijden met extra analyses, juridische onderbouwingen, aanvullende contractvoorwaarden, fusies uitstellen of er zelfs vanaf zien. Dat raakt vooral innovatieve bedrijven. Juist daar zijn snelle investeringsbeslissingen, samenwerking en toegang tot kapitaal essentieel.

Knelpunt voor investeringsklimaat

Mededingingstoezicht is essentieel, maar dit voorstel gaat voorbij aan positieve effecten van fusies en overnames op mededinging en maatschappij. Ze kunnen leiden tot versterking van efficiëntie, innovatie en kwaliteit. Fusies en overnames kunnen investeringen aantrekken, en spelen een rol bij bedrijfsopvolging en daarmee de continuïteit van bedrijven. In plaats daarvan vormt de nieuwe wetgeving het zoveelste knelpunt voor het kwakkelende Nederlandse investerings- en innovatieklimaat.

Nut en noodzaak

Goed beleid begint met een simpele vraag: lossen we hiermee een aantoonbaar probleem op, of creëren we vooral een nieuw probleem? De noodzaak van een algemeen ingrijpen, en de werking en effecten van de inroepbevoegdheid zijn niet onderzocht. Toch zal de Tweede Kamer zich direct na het zomerreces uitspreken over het voorstel. Hopelijk kijkt de Kamer hier goed en kritisch naar. 

Gaby Hoof,
Strategisch beleidsadviseur aanbesteding en mededinging