Manon Janssen (Ecofys) benut elke minuut

Twee jaar geleden had ze er geen zin meer in. Pampers, inlegkruisjes en koelkasten verkopen was voor Manon Janssen niet meer genoeg. Nu is ze bestuursvoorzitter van het duurzame adviesbureau Ecofys. 'Ik ben elke minuut van de dag nuttig bezig.'

De champagneflessen werden op het Utrechtse hoofdkantoor van het duurzame adviesbureau Ecofys níet opengetrokken toen het niet zo groene kabinet-Rutte viel. 'Potverdorie. Dit kan Nederland nu echt niet gebruiken, dacht ik nog', verklaart Manon Janssen, bestuursvoorzitter van Ecofys. Janssen leidt een adviesbureau voor duurzame energie met ruim tweehonderd medewerkers. Klanten zijn onder meer energieproducent Vattenfall, eigenaar van Nuon, en windturbinemaker Lagerwey Wind.

De val van het kabinet-Rutte mag dan in eerste instantie niet goed zijn voor Nederland; Janssen denkt wel dat er op het gebied van duurzaamheid een andere wind zal gaan waaien: 'Die val was vreselijk, maar op groen gebied was dit kabinet niet erg progressief. Eerst de crisis oplossen en daarna kwam de rest wel, was de gedachte. Maar het hoeft niet het een of het ander te zijn. Met een nieuw kabinet staat duurzaamheid waarschijnlijk weer op de agenda. Je ziet altijd een soort slingerbeweging in de politiek', constateert Janssen.

Vergeleken met het structurele, duurzame beleid in Duitsland, of in Denemarken, vertoont Den Haag in haar ogen een hapsnapbeleid. Janssen: 'Denemarken heeft bepaald dat het vervoer in 2020 elektrisch moet zijn. Duitsland heeft al jaren een voorbeeldfunctie. We missen hier kabinetsoverschrijdende ideeën. Het gaat heel erg over hier en nu. Als leidinggevende, of je nu in de politiek zit of in het bedrijfsleven, moet je denken aan de toekomst. Het rare is dat we desondanks wel de Deltawerken hebben geschapen.'

Luisteren en praten
De 50-jarige voorzitter leidt sinds begin 2010 Ecofys dat in het jaar ervoor werd gekocht uit de failliete boedel van Econcern door elektriciteitsproducent Eneco. Janssen kreeg de opdracht om het moreel van het aangeslagen personeel op te krikken: 'Ik vond hier een team, dat het faillissement had overleefd. Er was een gevoel van help, wat gebeurt er? Ik heb als nieuwe directeur veel geluisterd. Ook omdat ik zelf vroeger blij was als een directeur naar mijn mening luisterde. Ik vroeg aan de werknemers: 'Hoe ben je hier terecht gekomen? Wat is jouw beleving?' Heb een lijst gemaakt met klachten. Dit werkte niet, dat was niet goed. Het varieerde van het tapijt in de hal tot aan de raad van advies. Veel zaken heb ik opgelost, maar na zes maanden luisteren en praten, heb ik gezegd: nu gaan we werken.'

Voor Janssen kwam de vraag of ze Ecofys wilde leiden, als geroepen. 'Ik wilde meer met inhoud werken. Ik had geen zin meer om luxeartikelen te verkopen', vertelt ze. Een opmerkelijke draai, want in de jaren ervoor verkocht Janssen veel luxe. Als ze in het begin van de jaren tachtig in Brussel studeert op de universiteit - als 15-jarige verhuisde ze naar Brussel, omdat haar vader er ging werken - wordt ze benaderd door Procter & Gamble, maker van onder meer luiers, schoonmaakmiddelen en inlegkruisjes. Ze begint als brandmanager om uiteindelijk uit te komen op de positie van marketingdirecteur, verantwoordelijk voor de verkoop van Pampers, Dreft en Always. 'Procter & Gamble is een van de beste bedrijven die ik ooit gezien heb. Investeerde veel in zijn mensen, en verwachtte ook dat ik veel in mijn mensen investeerde', aldus Janssen. 'Ik heb er zestien jaar gewerkt. Het is een lange liefde geweest.' Soms, heel soms, loopt ze een supermarkt binnen en kijkt ze even hoe 'haar' Pampers erbij liggen. En dat terwijl haar oudste dochter 19 is, zegt ze lachend. Staat het schap goed? Ziet de verpakking er goed uit?

Knuffelmentaliteit
Als Procter & Gamble wegtrekt naar de Zwitserse stad Genève blijft Janssen achter. Het traditionele expattraject, waarbij ze om de twee of drie jaar voor haar werkgever zou verhuizen, is helaas onhaalbaar. Janssen: 'Ik kon niet doen wat ik wilde doen.' Een van haar drie kinderen is gehandicapt en volgt onderwijs op een speciale school in Brussel. Zo'n soort school is er niet in Genève. 'Ik vond geen school voor mijn zoon. Dan niet. Het kind komt eerst, zo simpel is dat', zegt ze. Het is deze levensregel die ervoor zorgt dat Janssen nog steeds in Brussel woont.

De Brusselse vestiging van de Zweedse ijskast- en wasmachinefabrikant Electrolux is de volgende werkplek. Als vicepresident marketing zorgt ze ervoor dat er driftig gesnoeid wordt in het merkenoerwoud: 'We hadden wel vijftig merken. Ik wilde dat terugbrengen naar drie. AEG als premium, Electrolux in het middensegment, terwijl Zanussi de onderkant van de markt afdekte. Dat is logisch, nietwaar?' Maar dan maakt de marketingmanager kennis met emoties. Zweden tikken anders dan Amerikanen. Amerikanen hebben targets. Zweden hebben eerder een knuffelmentaliteit, waarbij problemen niet worden opgelost, maar weggemasseerd.

Dat mentaliteitsverschil komt ze tegen als ze voor het eerst haar merkenplan op tafel legt. Janssen werkt, zoals gezegd, voor de holding Electrolux. Ze vindt dat AEG, een Duits product, het leidende merk van het Zweedse bedrijf moet worden. 'De directeur van AEG wilde hét merk zijn, maar de directeur van Electrolux wilde dat zíjn merk het uithangbord zou blijven. De grote man boven die twee, een Zweed, greep in eerste instantie niet in. Op een gegeven moment vroeg de grote baas aan mij: 'Wat moet ik doen?' Dat was wel weer leuk. Er werd naar mij geluisterd.'

Die ervaring heeft haar 'nederig' gemaakt. Topmannen of vrouwen kunnen gewoon niet alles weten. Nu ze zelf een topvrouw is, merkt ze dat het geen kwaad kan om een mening te vragen aan een werknemer. Die Zweedse ceo luisterde ook naar haar, terwijl ze toch 'drie stappen' in de hiërarchie lager stond. 'Hij durfde te zeggen: Ik weet het niet.' Uiteindelijk ging de herstructurering door, maar de operatie duurde jaren, nadat eerst geprobeerd werd van Electrolux het premiummerk te maken.

Scholen in Afrika
Na deze bijzondere Zweedse ervaring stapt ze over naar de lichtdivisie van Philips. Ze wordt er chief marketing officer voor de hele lichtdivisie. Een rare overstap? Nee hoor. IJskasten en lampen hebben iets met elkaar, weet Janssen: 'Mensen denken er niet over na. Iedereen heeft die producten nodig, maar bijna niemand kent het merk van zijn ijskast thuis. Een marketeer kan er heel veel doen.'

Ze begeleidt de introductie van de duurzame Led-lamp. Aan de muur van haar Ecofys-kantoor hangt als bewijs de poster van de Led-campagne. De zuinige Led-lampen en het daarmee samenhangende energievraagstuk zetten haar aan het denken. Hoe moet je omgaan met deze wereld die we geërfd hebben, vraagt ze zich op een gegeven moment af. Het is de invloed van het ouder worden, maar het komt ook door de gesprekken met enkele energiebewuste Philips-mensen. 'Op een gegeven moment besefte ik dat ik niet meer verder wilde met de mooie marketing, met dingen die er eigenlijk ook minder toe doen. Ik vind luxeartikelen nog steeds heel erg leuk, maar ik wilde iets doen waarvan ik dacht: ik ben elke minuut van de dag nuttig bezig.'

Janssen: 'Ik wilde geen scholen bouwen in Afrika, nee, liever combineer ik het nuttig zijn met het zakendoen. Ik kreeg een telefoontje van Eneco-voorzitter Jeroen de Haas. Of ik voor Ecofys wilde werken? Ik had nog nooit van het bedrijf gehoord, wel van Econcern. Na één gesprek was ik over de streep getrokken. Het was precies wat ik wilde: een inhoudelijke missie met een winst- en verliesverantwoordelijkheid.'

Uitlaatklep
Elke minuut van de dag nuttig zijn. Maar toch, de boog kan niet altijd gespannen zijn, weet ze. De uitlaatklep voor haar is de paardensport. Op haar 40ste haalt Janssen haar wedstrijdlicentie: 'Binnenkort rijd ik weer een wedstrijd. Met de pet op ziet toch niemand dat er een oma tussen de veel jongere club zit', vertelt ze. Paardrijden zorgt ervoor dat ze niet hoeft 'te denken. Ik ben een van die mensen die fysiek actief moeten zijn om de gedachtes uit te schakelen. Ik ben bijna altijd met het denken bezig. Als je met een paard op een hek afrijdt, dan moet je intuïtief handelen. Je moet iets, dan kun je niet over de strategie gaan denken.'

De paardenliefde gaat zo ver dat de foto van Janssen met haar lievelingspaard Latino D'Enfer op haar persoonlijke Linkedin-pagina staat. 'Ik heb iets met de natuur en dieren', verklaart ze. Janssen is bij het Utrechtse adviesbureau op de juiste plek beland, zo lijkt het.

Drie stellingen

We rijden straks allemaal elektrisch
'Nu nog niet, vanwege de te geringe accucapaciteit. Maar ik ben verbaasd over hoe snel de auto-industrie zich aanpast. Vooral de Duitsers zijn ver. Mijn adviseurs denken dat het nog twee tot drie jaar zal duren, voordat er e-wagens op de weg rijden met een verbeterde batterijcapaciteit en groter bereik.'

Er moet een quotum komen voor vrouwen aan de top
'Ik weet het niet. Er is een glazen plafond, maar de mannen aan de top doen het niet expres. Ik geloof ontzettend in diversiteit. Als iedereen hetzelfde is, krijg je alleen maar ja-knikkers. Aan de andere kant: ik ben een vreselijke antifeminist. Word ik kriegelig van. Een quotum kan handig zijn, maar er is geen standaardoplossing.'

Vlees maakt je sterk
'Op mijn 15de verhuisde ik naar de Brusselse regio, kwam in een dorp terecht. De boer naast ons had één varken. Elk jaar werd het geslacht. Ik heb zoiets één keer gezien. Ik werd prompt vegetariër.'

 

Manon Janssen

1961 Geboren in Leidschendam
1979 Solvay Business School, Vrije Universiteit Brussel
1984 Procter & Gamble, van brand manager tot marketing director
2000 Electrolux, white goods Europe, vicepresident marketing
2005 Philips Lighting, chief marketing officer
2010 Ecofys, ceo & managing director

Dit artikel komt uit de print Forum