De Amerikaanse politiek is ook een Europese zaak

De Amerikanen gaan vandaag naar de stembus voor de tussentijdse verkiezingen. De uitslag kan de politieke speelruimte van president Donald Trump veranderen. Maar de gevolgen reiken verder dan de Amerikaanse binnenlandse politiek. De economische en geopolitieke koers van de Verenigde Staten raakt rechtstreeks aan de positie van Europa. Reden genoeg om de blik op Washington gericht te houden.

De president staat vandaag zelf niet op het stembiljet. Toch draait veel in deze midterms om Donald Trump. Halverwege zijn vierjarige ambtstermijn krijgen de Amerikanen de kans om de politieke verhoudingen in Washington bij te sturen. Ze kiezen alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden en 35 van de honderd leden van de Senaat. Ook zijn er gouverneursverkiezingen in verschillende staten. De inzet is de controle over het Congres, dat momenteel in handen is van de Republikeinen.

Dat is meer dan een binnenlandse politieke aangelegenheid. De Verenigde Staten zijn een belangrijke handelspartner, investeerder en bondgenoot van Europa. Tegelijkertijd staat de relatie onder druk. Discussies over importheffingen, Amerikaanse subsidies, defensie-uitgaven, technologie en de omgang met China raken direct aan de Europese economische en strategische positie. Wat in Washington wordt besloten, heeft meestal gevolgen voor Europese bedrijven, investeringen en de concurrentieverhoudingen aan beide kanten van de Atlantische Oceaan.

De uitslag van deze midterms kan de ruimte voor Trump om zijn agenda uit te voeren veranderen. Het Congres maakt wetten, stelt de federale begroting vast en controleert de regering. Als de Democraten in een of beide kamers een meerderheid behalen, krijgen zij meer mogelijkheden om het beleid van de president kritisch te volgen, onderzoeken te starten en wetsvoorstellen tegen te houden.

Een andere meerderheid betekent echter niet automatisch een andere koers. De president behoudt belangrijke uitvoerende bevoegdheden, onder meer op het gebied van buitenlandse politiek en de aansturing van de federale overheid. Ook op het gebied van handel heeft hij ruimte om zelfstandig op te treden, bijvoorbeeld bij het invoeren of aanpassen van importheffingen. Het Congres kan hem dus afremmen, maar niet zonder meer zijn economische agenda terugdraaien.

De strategische concurrentie met China is daarvan een goed voorbeeld. Toen Biden in 2021 het presidentschap overnam van Trump, handhaafde hij het merendeel van de door zijn voorganger ingestelde importheffingen op Chinese producten. De concurrentie met China bleef daarmee een constante in het Amerikaanse beleid, ongeacht wie er in het Witte Huis zit.

Voor Europa is vooral van belang wat de verkiezingen betekenen voor de Amerikaanse economische koers. Blijft de regering inzetten op bescherming van de eigen industrie, hogere handelsbarrières en het aantrekken van investeringen naar de Verenigde Staten? Of ontstaat er, onder druk van een andere samenstelling van het Congres, meer ruimte voor bijsturing?

De midterms geven geen definitief antwoord op die vragen. Wel maken ze duidelijk hoeveel politieke ruimte er in de tweede helft van Trumps presidentschap overblijft voor zijn plannen. En hoeveel stabiliteit en voorspelbaarheid Europa van het Amerikaanse beleid kan verwachten.

Na de verkiezingen publiceren we een eerste analyse van de uitslag. In de decembereditie van Forum volgt een bredere beschouwing van onze correspondent in de Verenigde Staten, met aandacht voor de economische koers van Trump en de gevolgen daarvan voor Europa.