Amerikaanse midterms: de politieke balans verschuift, maar wat verandert er voor ondernemers?

De Amerikaanse midtermverkiezingen van 3 november hebben de machtsverhoudingen in Washington ingrijpend veranderd. In een blue wave die alle verwachtingen overtrof kregen de Democraten de controle over zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Daarmee lijken de Amerikanen een duidelijk signaal te hebben afgegeven aan president Donald Trump en zijn partij.
Wat er nu verandert, valt nog te bezien. Trump moet de komende twee jaar rekening houden met een verdeeld politiek landschap en minder ruimte om zijn agenda door te voeren. Tegelijkertijd behoudt hij als president vergaande bevoegdheden. Wat betekent deze politieke omslag voor Nederlandse ondernemers die zaken doen met de VS? Twee ondernemers reageren op de uitslag.

Jan Joosten: ‘De Amerikaanse markt biedt veel kansen, maar immigratieregels zijn een valkuil’

Jan Joosten is advocaat en partner bij het New Yorkse advocatenkantoor Pierson Ferdinand. Hij woont al dertig jaar in the States en adviseert veel Nederlandse bedrijven die daar actief zijn.

‘Wie had dit voorzien? Dat het Huis van Afgevaardigden zou omslaan, was de algemene verwachting. Maar dat ook de Senaat zou kantelen, en met zo’n marge, had ik niet verwacht. Dit is geen blue wave, maar een blue tsunami. Het is een heel duidelijk signaal tegen de huidige regering en tegen Donald Trump.

We gaan nu een turbulente periode tegemoet. Als Trump wetten wil invoeren, moeten die worden goedgekeurd door zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Nu de Republikeinen die niet langer in handen hebben zal dat heel moeilijk worden. Tegelijkertijd heeft hij als president vergaande bevoegdheden. De afgelopen twee jaar hebben we al gezien dat hij het Congres het liefst overslaat en per decreet regeert. Zo kan hij nog steeds veel gedaan krijgen. Maar ook veel schade aanrichten.

Trumps invoerrechten zijn natuurlijk een belangrijk thema voor Nederlandse bedrijven. Trump heeft geprobeerd om invoerrechten op basis van allerlei noodbevoegdheden af te kondigen, maar hij heeft daar bij de rechter keer op keer de deksel op zijn neus gekregen. Als dat niet kan op de manier waarop hij het heeft geprobeerd, moet de wet misschien worden veranderd. Dat wordt moeilijk als de Democraten controle hebben over het Congres.

Trumps verhaal was dat de invoerrechten door buitenlandse producenten zouden worden betaald en dat de Amerikaanse burger er geen last van zouden hebben, maar klopt natuurlijk niet. De kosten van levensonderhoud waren een belangrijk thema in deze verkiezingen en veel kiezers hebben dat verband met de invoerrechten gelegd. Ik denk daarom dat het op het gebied van invoerrechten iets rustiger en voorspelbaarder zal worden. Dat is natuurlijk goed nieuws voor Nederlandse bedrijven.

Tegelijkertijd valt de echte impact van de verkiezingsuitslag wel mee voor Nederlandse bedrijven die zakendoen in de VS. De afgelopen jaren zag ik dat mijn cliënten zich niet lieten weerhouden door de politieke situatie. De zakenwereld draait gewoon door. En veel beleid wordt op deelstaatniveau bepaald. Ook staten met een Republikeinse gouverneur waren de afgelopen jaren druk bezig om investeringen van Nederlandse bedrijven binnen te halen. Een aantal Nederlandse bedrijven verplaatst een deel van hun productie naar de VS, precies wat de bedoeling is van de invoerrechten.

Immigratierecht blijft wel een aandachtspunt. Trump is nog altijd de baas over de immigratiedienst, en immigratieregels worden steeds strenger toegepast, vaak in het nadeel van niet-Amerikanen. Dat geldt niet alleen voor arme sloebers die de grens proberen over te steken, maar voor alle buitenlanders.

 Nederlanders komen vaak binnen op een ESTA, een elektronische toestemming om zonder visum te reizen. Maar wat je op een ESTA mag doen is beperkt. Je mag wel naar congressen gaan en klanten ontmoeten, maar niet ‘werken’. Daar heb je een visum voor nodig. Nederlandse bedrijven moeten soms specialisten naar de VS kunnen sturen, bijvoorbeeld monteurs met specifieke technologische kennis. Daar is men de afgelopen jaren veel preciezer in geworden. Zeker als je meerdere keren per jaar naar de VS reist, kan men al snel het idee krijgen dat je hier aan het werk bent. Dat kan voor ongemakkelijke situaties zorgen. Je wil niet hebben dat een ondernemer of dga op JFK staat en de toegang wordt geweigerd.

Mijn voorspeling? De komende twee jaar worden rommelig, vooral op federaal niveau. Maar de meeste Nederlandse bedrijven zullen daar waarschijnlijk weinig last van hebben. De Amerikaanse markt biedt nog steeds enorme kansen. Nederlandse bedrijven kunnen die markt niet links laten liggen. Maar de immigratieregels zijn een valkuil.’

Oscar Warmerdam: ‘Ja, de importheffingen doen pijn. Maar Amerika móet weer zelf gaan produceren’

Oscar Warmerdam is ceo van Sempergreen USA, dat onder meer sedummatten, groene-daksystemen en oplossingen voor regenwaterbeheer levert. Warmerdam is geboren in Nederland, maar woont al ruim dertig jaar in de VS.

‘De komiek Bill Maher zei ooit dat hij als klassieke centrumstemmer steeds meer rechts is gaan stemmen. Niet omdat hij zelf is veranderd, maar simpelweg doordat links steeds verder naar links was opgeschoven. Als centrumstemmer kwam hij dan op rechts uit, terwijl hij zich daar niet thuis voelt. Ik herken dat heel erg.

Persoonlijk vind ik de uitslag dan ook een tegenvaller. Het is gezond als de politieke slinger af en toe naar links en dan weer naar rechts beweegt. Ik had liever gezien dat die slinger nog even verder naar rechts was gegaan, om daarna weer in het centrum uit te komen. Nu zie ik Amerika op de lange termijn te veel naar links verschuiven. Dat vind ik een probleem. Dan worden we net Europa, en dat wil ik niet.

Amerika is een prachtig land. Als je hier keihard werkt en een beetje geluk hebt, kun je heel veel geld verdienen. De drempels om te ondernemen zijn laag, de salarissen liggen hoog en het land is dynamisch. Mensen verhuizen gemakkelijk naar een andere staat als daar betere banen of kansen zijn. Ik houd van die spanning, die onvoorspelbaarheid. Dat is het échte Amerika voor mij.

Dat Amerika is al erg veranderd. In de Rust Belt, in Indiana, Ohio, Upstate New York,had elk dorp vroeger een prachtige town hall en post office. Er zat veel geld in die regio. Nu is veel vervallen, de industrie is verdwenen. Er zijn alleen McDonald’s en Burger King over. Ik vind het jammer dat die oude glorie van de VS verdwijnt.

Het succes van dit land komt voort uit de bereidheid grote risico’s te nemen. Dat heeft veel verliezers tot gevolg gehad, maar heeft ook ongelooflijk veel welvaart gecreëerd. Het zou zonde zijn als Amerika dat karakter verliest en dezelfde kant opgaat als Europa, waar mensen steeds meer op de overheid leunen. Ik zoek pragmatisme en het lef om risico’s te nemen. Op dit moment zie ik dat meer aan de rechterkant.

Daarom ben ik ook een voorstander van Trumps invoerheffingen. De manier waarop hij ze heeft ingezet was erg confrontatief, dat had niet zo gehoeven. Ik heb er zelf ook veel last van: ze kosten ons enkele honderdduizenden dollars. Maar op de lange termijn kunnen ze goed zijn voor het land. Ik vind het belangrijk dat Amerika weer meer zelf gaat produceren.

Als groenbedrijf merken wij niet dat de ene politieke partij per definitie beter is voor milieubescherming of regelgeving. Zowel links als rechts hebben succesvolle groene initiatieven teruggedraaid. De laatste tijd lijkt rechts zich echter meer om het milieu te bekommeren dan links voorheen deed.

De Democraten zullen nu waarschijnlijk wel iets kunnen veranderen, maar ik verwacht de komende twee jaar geen grote, meetbare omslag voor bedrijven. Het is ook de vraag of ze dat willen: de tarieven die Trump tijdens zijn eerste termijn instelde, zijn door Biden immers ook niet afgeschaft.

De Amerikaanse economie blijft kansen bieden. Ik hoop alleen dat de rente omlaaggaat. We hebben lagere rentes nodig om de economie, de bouw en de woningmarkt weer in beweging te krijgen. Beide partijen kunnen daar op korte termijn weinig aan doen. Wel verwacht ik dat er een economische storm aankomt. Over twee jaar zal die zich waarschijnlijk hebben ontvouwd en dan wordt duidelijk wie hem kan oplossen.’