Position paper voor commissiedebat Bouwregelgeving 1 juli: Maak bouwregelgeving eenvoudiger, uniformer en beter uitvoerbaar

Betere bouwregelgeving voor realisatie woningbouwopgave

Uw Tweede Kamer vergadert op 1 juli over bouwregelgeving. Het nijpende woningtekort vraagt dat we de woningbouw versnellen en de stap zetten van plannen naar uitvoering. Ondernemersorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland waarderen dat het kabinet in de recente beleidsagenda bouwregelgeving inzet op standaardisatie, industriële bouw, vereenvoudiging en verdere modernisering van het stelsel. Daarmee wordt terecht erkend dat bouwregelgeving een belangrijke randvoorwaarde is voor realisatie van de woningbouwopgave.

Tegelijkertijd laat de beleidsagenda bouwregelgeving[1] zien dat er de komende jaren veel tegelijk op bouwers, ontwikkelaars, gemeenten en toeleveranciers afkomt: aanpassingen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), Europese eisen, nieuwe productnormen, brandveiligheid, toegankelijkheid, verduurzaming en kwaliteitsborging. Juist daarom zijn eenvoud, uniformiteit, voorspelbaarheid en uitvoerbaarheid cruciaal. In de praktijk zien ondernemers in bouw en gebiedsontwikkeling dat woningbouw nog te vaak vertraagt of duurder wordt door stapeling van regels, lokale koppen, complexe normering en onvoldoende aansluiting op industrialisatie en standaardisatie. Wij rekenen erop dat het kabinet verdere stappen zet in het Actieplan Versnelling Woningbouw en vragen dat de minister van VRO haar coördinerende rol gebruikt om regeldruk te verminderen en tempo te houden in woningbouw en vergunningverlening.

Wij vragen uw Kamer daarbij om het kabinet scherp te houden op haar verantwoordelijkheid voor het stelsel van bouwregelgeving – en dat zo in te vullen dat dit woningbouw versnelt en transities mogelijk maakt: bouwregelgeving uniform toegepast, eenvoudig uitvoerbaar, voorspelbaar ingevoerd en zonder onnodige stapeling van eisen.

Onze aandachtspunten

• Dring de regeldruk terug door landelijke uniformiteit te borgen. Het terugdringen van regeldruk, standaardisatie en uniformering van eisen door implementatie van het programma STOER, vereenvoudiging van het Besluit bouwwerken leefomgeving en het voorkomen van nationale en lokale koppen op regelgeving zijn cruciale stappen bij versnelling van de woningbouw. Lokale aanvullende eisen via vergunningen, tenders of anterieure overeenkomsten leiden tot hogere kosten, vertraging en minder voorspelbaarheid. Bouwend Nederland[2], Aedes[3] en NEPROM[4] wijzen er terecht op dat de limitatieve werking van het Bbl scherper moet worden bewaakt en dat lokale koppen actief moeten worden tegengegaan. Wij zien graag dat kabinet en Tweede Kamer hier snelle stappen zetten. Wij waarderen dat minister VRO onderzoekt welke instrumenten beschikbaar zijn om op te treden tegen gemeenten die aanvullende eisen blijven stellen. Wij vragen uw Kamer het kabinet te verzoeken dit onderzoek snel af te ronden en met handhavingsinstrumentarium te komen, zodat lokale bovenwettelijke eisen niet alleen juridisch worden afgewezen, maar in de praktijk daadwerkelijk worden voorkomen.
• Voorkom stapeling van eisen met Vereenvoudigingswet. Bij woningbouw komen eisen samen op het gebied van duurzaamheid, energie, water, natuur, geluid, milieu, betaalbaarheid en veiligheid. Afzonderlijk zijn dit belangrijke doelen, maar de optelsom kan projecten onuitvoerbaar of financieel onhaalbaar maken. Daarom is een effectief mechanisme nodig waarin nieuwe bouwgerelateerde regelgeving vooraf wordt getoetst op samenhang, uitvoerbaarheid, kosten en botsingen met bestaande regels. De aangekondigde jaarlijkse Vereenvoudigingswet kan een belangrijk instrument zijn, mits deze niet alleen bestaande knelpunten repareert, maar ook nieuwe stapeling voorkomt. Hierbij kunt u ook de ‘regeltrechter’ die Bouwend Nederland voorstelt gebruiken: nieuwe regels eerst integraal beoordelen, tegenstrijdigheden oplossen en vervolgens voorspelbaar invoeren.
• Borg proportionaliteit bij brandveiligheidseisen. Veiligheid is essentieel, maar verdere aanscherping van brandveiligheidseisen vraagt om een integrale afweging van nut, noodzaak, uitvoerbaarheid, kosten en leefbaarheid. Voorkom een regelreflex waarbij extra eisen leiden tot hoge investeringen, minder uitvoerbaarheid en onbedoelde beperkingen voor bewoners. De beleidsagenda bouwregelgeving laat zien dat al meerdere trajecten lopen rond brandveiligheid, waaronder gebouwschillen, hoogbouwgevels, houtbouw en zorgwoningen. Wij vragen het kabinet brandveiligheidsregels proportioneel vorm te geven en expliciet te toetsen op effecten voor gebouweigenaren, bouwers én bewoners.
• Maak bouwregelgeving geschikt voor innovatie, industrialisatie en standaardisatie. Wij onderschrijven het belang van het versnellen en efficiënter maken van de bouw door inzet op industrialisatie en standaardisatie. Het voornemen van het kabinet om in 2030 50% van de nieuwbouw industrieel te realiseren is terecht en ambitieus. Het halen van dit ambitieuze doel is alleen mogelijk als regelgeving beter aansluit op seriematige, conceptuele en modulaire bouw. Daarvoor zijn typegoedkeuring, standaardoplossingen en eenvoudiger toetsbare prestatie-eisen nodig. Betrek daarbij tijdig de gehele industriële en modulaire bouwketen: bouwers, ontwikkelaars, producenten, leveranciers en installateurs. Wij vragen het kabinet om de aangekondigde verruiming van typegoedkeuring en Erkende Kwaliteitsverklaringen (EKV) voortvarend uit te werken, inclusief het laten vervallen van de technische vergunning- en meldplicht bij volledig dekkende EKV’s.
• Voorkom dubbele duurzaamheidsstelsels en sluit aan op Europese regelgeving. Vanuit de Europese Unie komen nieuwe eisen op de bouw af, onder meer via de Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen EPBD IV, De ‘Whole Life Cycle Global Warming Potential’ (WLC-GWP) die het mogelijk maakt om de uitstoot van broeikasgassen van een gebouw over de volledige levenscyclus te berekenen, en de Europese Verordening Bouwproducten (Construction Products Regulation – CPR). Wij onderschrijven het belang van verduurzaming en dat ambitieuze stappen nodig zijn, maar we vragen dat nieuwe Europese eisen doelmatig, voorspelbaar en uitvoerbaar worden geïmplementeerd. Vanzelfsprekend moet een nationale kop worden voorkomen. Echter zien wij nu dat nationale instrumenten zoals de MPG en nieuwe Europese eisen naast elkaar leiden tot dubbele sturing, tegenstrijdige prikkels of onnodige kosten. Het Europese pad met regelgeving moet leidend zijn, en zorg voor duidelijke routekaarten en stapsgewijze implementatie in 2030, 2035 en 2050. Met implementatie van de nieuwe EPBD-eisen, is er nu een goede gelegenheid om bestaande regels samen te nemen in één integrale duurzaamheidseis in de bouwregelgeving. Dat maakt het voor de uitvoering, toezicht en handhaving, eenvoudiger en leidt tot meer effectieve regelgeving.
• Zorg voor voorspelbare invoering van wijzigingen in bouwregelgeving. Bedrijven kunnen alleen efficiënt investeren in nieuwe ontwerpen, processen en productielijnen als duidelijk is welke regels wanneer gaan gelden. Wij vragen daarom om wijzigingen in bouwregelgeving te bundelen, ruim vooraf aan te kondigen en niet voortdurend tussentijds nieuwe eisen toe te voegen. Een vaste invoeringssystematiek, met voldoende voorbereidingstijd voor bedrijven en bevoegd gezag, voorkomt vertraging, faalkosten en onzekerheid.

Tot slot

De bouwsector heeft duidelijkheid nodig. De beleidsagenda bouwregelgeving bevat belangrijke stappen richting standaardisatie, vereenvoudiging en modernisering. Tegelijkertijd komen er nieuwe eisen en wijzigingen op bedrijven af. Zonder strakke regie dreigt opnieuw stapeling van regels, hogere kosten en vertraging. Onze boodschap aan uw Kamer is daarom: maak bouwregelgeving eenvoudiger, uniformer en beter uitvoerbaar. Voorkom lokale koppen, toets nieuwe regels integraal op samenhang en kosten, en voer wijzigingen voorspelbaar en gebundeld in. Dat biedt houvast en duidelijkheid bij het bouwen van veilige, gezonde, duurzame en toekomstbestendige gebouwen – en draagt bij aan het doel om 100.000 woningen per jaar te bouwen.

Meer informatie:
VNO-NCW en MKB-Nederland
Rik Enequist
enequist@vnoncw-mkb.nl

 

[1] Kamerbrief Nadere uitwerking beleidsagenda bouwregelgeving mei 2026

[2][2] Position paper Bouwend Nederland Mei 2026

[3] Brief Aedes voor debat Bouwregelgeving mei 2026

[4] Position paper NEPROM mei 2026