Vooruitgang op SDG’s, maar actie is nodig op grote belemmeringen

Tien jaar na de lancering van de Sustainable Development Goals (SDG’s) laat Nederland zowel vooruitgang als hardnekkige uitdagingen zien, zo blijkt uit de Tiende Nationale SDG Rapportage 2026. Er zijn tastbare successen op de doelen, zoals verdubbeling van het gebruik van duurzame energie, maar duidelijk is ook dat voor bedrijven zaken als netcongestie en trage vergunningverlening hier in de weg staan. ‘De wil en ambitie zijn er, we moeten nu de stap maken naar actie’, zei directeur Leendert-Jan Visser van MKB-Nederland mede namens VNO-NCW vanmiddag bij de presentatie van de rapportage in Den Haag. Hij riep onder meer op tot voorspelbaar en uitvoerbaar overheidsbeleid, zodat ondernemers (weer) durven en kunnen investeren.

Volgens Visser is duurzaamheid,  een van de belangrijke SDG’s, voor ondernemers allang geen bijzaak meer, maar kernonderdeel van hoe hun bedrijf toekomstbestendig en concurrerend blijft. Ze wíllen investeren, maar ervaren daarbij de nodige obstakels. Zo zijn kleinere bedrijven op zoek naar praktische handvatten en hebben alle bedrijven te maken met een ‘complexe werkelijkheid’, met netcongestie, regeldruk, krapte op de arbeidsmarkt en de geopolitieke spanningen.

Investeringen uitgesteld of heroverwogen

In het hoofdstuk Bedrijfsleven in de rapportage, dat VNO-NCW en MKB-Nederland hebben geschreven, staat dat bedrijven netcongestie en trage vergunningverlening het afgelopen jaar de meest urgente belemmeringen vonden voor investeringen in elektrificatie, verduurzaming en groei. Dit leidt ertoe dat investeringen worden uitgesteld of heroverwogen. De gevolgen zijn concreet zichtbaar in hogere energiekosten, langere besluitvormingstrajecten en toenemende onzekerheid over toekomstige bedrijfsvoering. Langdurige en complexe vergunningverleningsprocedures versterken deze druk en vergroten de onzekerheid bij ondernemers. Het maakt duidelijk dat economische ontwikkeling en duurzaamheidstransities sterk afhankelijk zijn van goed functionerende publieke randvoorwaarden.

Structurele keuzes

Waar het netcongestie betreft vragen bedrijven om meer voorspel¬baarheid, snellere procedures en slimme oplossingen zoals flexibele aansluitingen, betere regionale afstemming en gerichte prioritering van duurzame projecten. Nodig zijn structurele keuzes en samenwerking tussen overheden, netbeheerders en bedrijfsleven, vinden zij.
De SDG-rapportage laat zien dat Nederland de afgelopen jaren op verschillende doelen aantoonbare stappen in de goede richting heeft gezet. Zo komt inmiddels bijna 20 procent van het totale energieverbruik uit duurzame bronnen – een verdubbeling ten opzichte van tien jaar geleden – , daalde het armoedepercentage in de kwetsbaarste stedelijke wijken, werd de doorstroom van Nederlands geld naar belastingparadijzen fors teruggedrongen en publiceren inmiddels 94 van de 100 grootste Nederlandse bedrijven een duurzaamheidsverslag, waarmee Nederland derde staat in de EU.

Ook zijn er afgelopen jaar in kwetsbare wijken duizenden woningen verbeterd en extra investeringen gedaan in leefbaarheid, onderwijs en energiebesparing, kwamen overheid, bedrijven en burgers via het Nationaal Burgerberaad Klimaat samen tot nieuwe voorstellen om voedselverspilling en CO₂-uitstoot terug te dringen, en verbonden meer dan 600 partijen in de zorgsector zich aan de Green Deal Duurzame Zorg 3.0.
De rapportage wijst echter ook duidelijk op waar het beter moet. Zo nemen binnen Nederland de zorgen toe over onder andere woningtekorten, stikstof, ongelijkheid en de mentale gezondheid en bestaanszekerheid van jongeren.

Brede samenwerking

De tiende SDG-rapportage werd vanmiddag in de Haagse Malietoren gepresenteerd tijdens ‘Route 2030’, een jaarlijks terugkerend evenement waar overheid en sectoren elkaar ontmoeten om met elkaar de balans op te maken van de voortgang op de SDG’s.
Aan de Nationale SDG Rapportage werken verschillende sectoren samen. Naast de Rijksoverheid die de inzet op de doelen coördineert, schrijven gemeenten, waterschappen, bedrijfsleven*, kennisinstellingen, jongeren en maatschappelijke organisaties elk een eigen hoofdstuk. Dat levert niet alleen een rijker beeld op, maar ook een gedeelde agenda. ‘De kracht van de SDG-aanpak is de brede samenwerking.’

*MKB-Nederland, VNO-NCW, UN Global Compact Nederland, Sustainable Growth Coalition, Social Enterprise NL.