Tempo nodig bij industriebeleid Europa

Het is belangrijk dat het wetgevingsvoorstel van de Europese Commissie voor versterking van de industrie snel wordt behandeld. Want er is geen tijd te verliezen willen we de industrie in Europa houden en hier verduurzamen, stelt VNO-NCW.

Nadat deze een aantal keer uitgesteld werd, presenteerde de Europese Commissie vandaag de Industrial Accelerator Act. Dit is een onderdeel van de Clean Industrial Deal en moet zorgen voor meer concurrentiekracht voor de Europese industrie. Dat is hard nodig want de Europese industrie staat onder grote druk door hoge energiekosten, oneerlijke concurrentie op de wereldmarkt en toenemende geopolitieke spanningen. De Industrial Accelerator Act (IAA) richt zich specifiek op het creëren van vraag naar Europese duurzame producten en op versnelling van vergunningverlening.

Met de nieuwe wet wil de Europese Commissie vraag creëren voor duurzame Europese industriële producten door bijvoorbeeld eisen te stellen bij publieke financiering, zoals overheidsaanbestedingen en subsidies. Bij overheidssteun aan zonnepanelen, windturbines, waterstof en staal moet een minimumaandeel van het product voortaan duurzaam zijn en/of Europese onderdelen bevatten. Daarnaast kan de Commissie vrijwillige duurzaamheidslabels voor industriële producten introduceren, welke een basis leggen voor verdere maatregelen zoals duurzame productstandaarden of bijmengnormen voor duurzame materialen. De Commissie kijkt daarbij in eerste instantie naar de chemie. VNO-NCW heeft in 2024 een oproep gedaan voor Europees vraagcreatiebeleid, dus is overwegend positief over de eerste stappen die vandaag worden gezet om de vraag naar duurzame Europese industriële producten te stimuleren. Tegelijkertijd benadrukt de ondernemersorganisatie dat het tempo van de uitvoering omhoog moet.

De Europese Commissie wil daarnaast de vergunningverlening voor industriële verduurzamingsprojecten versnellen door speciale versnellingsgebieden aan te wijzen. Deze specifieke voorstellen zijn voor Nederland ontoereikend en teleurstellend, omdat met name het stikstofslot industriële verduurzamingsprojecten parten speelt. Daarom is het belangrijk dat de Industrial Accelerator Act een vrijstelling geeft voor de stikstofemissies tijdens de bouwfase van verduurzamingsprojecten. Zoals al is voorgesteld voor de aanleg van elektriciteitsinfrastructuur in het EU Grids Package.

In de Accelerator Act worden ook voorwaarden gesteld aan inkomende buitenlandse investeringen in strategische sectoren, zoals clean tech. Investeringen boven een bepaalde drempel moeten vooraf worden goedgekeurd door investeringsautoriteiten en aan aanvullende eisen voldoen zoals maximale eigendomspercentages. VNO-NCW plaatst vraagtekens bij de noodzaak van dit nieuwe instrument. Er bestaat al een Europese FDI Screening Regulation die lidstaten verplicht om risicovolle buitenlandse investeringen te toetsen en waar nodig te beperken, dus de nieuwe wet moet het Europese investeringsklimaat niet onnodig schaden.

VNO-NCW gaat het hele pakket in meer detail met hun leden bestuderen en beoordelen.