SER: ‘Ook overheid moet meer doen om mantelzorger te ondersteunen'

De overheid moet een grotere rol pakken om mantelzorgers te ondersteunen en zowel werkgevers als werknemers te ontlasten. Dat is de kern van het vandaag gepubliceerde SER-advies ‘Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving’. Daarin pleiten de sociale partners er onder meer voor dat de overheid de bestaande acht weken zorgverlof – nu nog betaald door werkgevers en werknemers – financiert en met een passend en toereikend aanbod van vervangende zorg (respijtzorg) komt. ‘Het toenemend beroep op mantelzorgers is een maatschappelijk vraagstuk en een gedeelde verantwoordelijkheid’, aldus VNO-NCW en MKB-Nederland.

De vraag naar zorg en mantelzorg neemt door de vergrijzing enorm toe. We krijgen niet meer alles in de collectief gefinancierde zorg georganiseerd. Zo’n 2 miljoen Nederlanders combineren nu hun betaalde baan met mantelzorg en de verwachting is dat dat aantal alleen maar zal toenemen. Werkgevers zetten een stap naar voren om met werknemers afspraken rond mantelzorg te maken, om te voorkomen dat mantelzorgers door de combinatie met werk overbelast raken en uitvallen. Daar hoort bij dat niet alles op het bordje van de werkgever en de werknemer kan komen.

Betere ondersteuning en faciliteiten

Volgens de SER moet het voor iedereen makkelijker worden om betaald werk en mantelzorg te combineren, met betere ondersteuning, faciliteiten en duidelijkheid. Nu raken veel werkende mantelzorgers verstrikt in een woud aan regelingen en instanties. Werkgevers bieden hun medewerkers waar mogelijk maatwerk, met begrip en flexibiliteit, maar ook dat is in de praktijk niet altijd eenvoudig en de werknemer moet zelf wel het gesprek met de werkgever aangaan.
De sociale partners zijn het erover eens dat de financiële verantwoordelijkheid niet volledig thuishoort bij werkgevers en werknemers, omdat het vraagstuk buiten de invloedsfeer van de werkvloer én werkgever ligt. Zij stellen voor om de bestaande zorgverlofregelingen van in totaal acht te weken voor mantelzorg te combineren en voor rekening van de overheid te laten komen. Ook nodig is een passend en toereikend aanbod van vervangende zorg (respijtzorg).

Nieuwe dienstverleningsconcepten

De SER wijst in zijn advies ook op het belang om de stijgende vraag naar mantelzorg zoveel mogelijk te beperken, bijvoorbeeld door te investeren in de gezondheid van mensen. Waar mensen al voor elkaar zorgen in buurten, wijken en gemeenschappen moeten initiatieven worden gevoed en gekoesterd. Dat voorkomt dat alles bij mantelzorgers terechtkomt. Ondernemers ontwikkelen daarbij allerlei nieuwe dienstverleningsconcepten en toepassingen om mantelzorgers bij hun taken te ondersteunen. Een sterke formele zorgsector blijft uiteraard onmisbaar. Mantelzorgers en zorgprofessionals hebben ieder hun eigen rollen, taken en verantwoordelijkheden, aldus de SER.