Innovation Act

Hoe wil Brussel Europese innovaties naar de markt brengen?

Met de Innovation Act wil de Europese Commissie innovatiegerichte aanbestedingen stimuleren en een Europees raamwerk ontwikkelen voor de waardering van intellectueel eigendom. Daarmee wil zij de innovatiekloof met landen als de Verenigde Staten verkleinen. Het voorstel is de eerste specifieke Europese wetgevingsinitiatief op het gebied van onderzoek en ontwikkeling.

Europees raamwerk voor R&D-inkoop

EU-lidstaten besteden aanzienlijk minder aan innovatiegerichte aanbestedingen dan landen als de Verenigde Staten en Zuid-Korea. In Zuid-Korea gaat bijvoorbeeld 5 procent van de overheidsinkopen naar R&D-inkoop, tegenover gemiddeld 0,5 procent in de Europese Unie. Ook zou de EU vijf keer minder R&D-contracten sluiten dan de Verenigde Staten.Met de Innovation Act wil de Commissie deze achterstand verkleinen. Via R&D-aanbestedingen kunnen publieke organisaties optreden als eerste klant voor innovatieve producten en diensten. Zo slaan zij een brug tussen onderzoek en ontwikkeling enerzijds en marktintroductie anderzijds.

Tot nu toe bestond er geen gezamenlijk Europees raamwerk voor R&D-aanbestedingen. Bovendien vielen veel van deze aanbestedingen buiten de bestaande Europese aanbestedingsregels. De Act introduceert daarom gemeenschappelijke regels die in alle lidstaten moeten gelden.Deze regels hebben onder meer betrekking op de inrichting van opdrachten en op de voorwaarden voor deelname. Zo moet ten minste 50 procent van de beoordelingscriteria betrekking hebben op kwaliteit en moet ten minste 15 procent verband houden met innovatie. Ook verduidelijkt de Act hoe bedrijven gezamenlijk kunnen inschrijven op een overheidsopdracht.

Europees raamwerk voor de waardering van intellectueel eigendom

De Act bevat daarnaast een raamwerk voor de waardering van intellectueel eigendom, zoals octrooien, auteursrechten en merkrechten. Intellectueel eigendom wordt nu vaak vooral gezien als een juridisch beschermingsmiddel. De Commissie wil het ook nadrukkelijker benaderen als een economisch actief. Het raamwerk moet ervoor zorgen dat intellectueel eigendom in de hele Europese Unie op een vergelijkbare manier wordt gewaardeerd. Dat kan het voor bedrijven eenvoudiger maken om hun intellectueel eigendom te gebruiken bij financieringsrondes, licentieovereenkomsten en de verkoop of overdracht van technologie.Daarnaast wil de Commissie een Europese marktplaats voor intellectueel eigendom oprichten. Daar kunnen partijen intellectueel eigendom aanbieden, kopen of licentiëren.

Europees referentiekader voor regulatory sandboxes

De Innovation Act gaat gepaard met een aanbeveling van de Raad over regulatory sandboxes. Dit zijn gecontroleerde omgevingen waarin bedrijven innovatieve producten of diensten kunnen testen onder tijdelijk aangepaste of flexibeler toegepaste regels. Aanvankelijk wilde de Commissie bepalingen over regulatory sandboxes opnemen in de verordening zelf.  De Raad voor regelgevingstoetsing bracht daar echter een negatief advies over uit. Daarom kiest de Commissie nu voor een afzonderlijk niet-bindend Europees referentiekader.

Context

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kondigde de Innovation Act voor het eerst aan in haar politieke beleidslijnen voor de periode 2024–2029. Zij stelde toen dat de Act het Europese innovatiebeleid moest stroomlijnen en de toegang tot durfkapitaal voor innovatieve bedrijven, start-ups en scale-ups moest verbeteren. Aanvankelijk was het de bedoeling om het voorstel tegelijk te presenteren met het voorstel voor het zogenoemde 28e regime. Dat regime zou zich in eerste instantie vooral richten op start-ups en scale-ups.