Economische veiligheid begint bij concurrentiekracht

Vandaag debatteert de Tweede Kamer met de minister van Economische Zaken en Klimaat over economische veiligheid en strategische autonomie. Dat debat gaat in de kern over één vraag: hoe beschermen we onze welvaart zonder de open economie die ons sterk maakt te ondergraven? Een uiterst relevante vraag: de huidige oorlogsdreiging rond Iran en de bredere instabiliteit in het Midden-Oosten, onderstrepen nogmaals hoe kwetsbaar energievoorziening, handelsroutes en mondiale waardeketens zijn – en hoe direct internationale conflicten doorwerken in onze economie.

Versterken concurrentiekracht

Economische veiligheid begint niet bij het afschermen van de buitenwereld, maar bij het versterken van onze concurrentiekracht. Zonder sterke industrie, innovatie en productiviteit is er niets om te beschermen. VNO-NCW en MKB-Nederland pleiten daarom voor een dubbele agenda: gerichte risicobeheersing waar nationale en Europese veiligheidsbelangen in het geding zijn, én een offensieve strategie om technologische kopposities en productiviteit in Europa te versterken. Dat sluit aan bij de Europese drieslag promote–partner–protect. Het versterken van de Europese interne markt staat daarbij voorop. We halen immers 35 procent van ons bnp uit handel, waarvan driekwart binnen de EU. 

Helderheid en voorspelbaarheid

De recente Europese plannen voor economische veiligheid zetten terecht in op meer coördinatie. Tegelijkertijd dreigen instrument-stapeling en extra regeldruk. Economische veiligheid mag geen containerbegrip worden. Heldere definities, één loket en voorspelbare procedures zijn essentieel voor internationaal opererende bedrijven. Zeker voor het mkb, waar het risicobewustzijn hoog is maar de handelingscapaciteit achterblijft door kosten, tijd en gebrek aan expertise.

Europa moet versnellen

Kritieke grondstoffen vormen daarbij hét geopolitieke knelpunt. De afhankelijkheid zit niet alleen in winning, maar vooral in verwerking en hoogwaardige materialen; de choke points van onze waardeketens. Europa moet daarom versnellen: vergunningen stroomlijnen, verwerkingscapaciteit opbouwen, strategische partnerschappen sluiten en circulariteit structureel opschalen. Strategie is belangrijk, maar uitvoeringskracht is doorslaggevend.

Geloofwaardigheidstest

Economische veiligheid is bovendien een geloofwaardigheidstest. Oneerlijke concurrentie en mondiale overcapaciteit, onder meer in de chemische sector, vragen om een snellere en strategischer inzet van handelsdefensieve instrumenten. En het rapport-Wennink moet nu worden vertaald in concrete stappen via de Nationale Investerings Agenda en het Nationaal Agentschap Disruptieve Innovatie, zodat innovatie en opschaling daadwerkelijk worden gefinancierd .

Het kompas is helder: versterk wat ons sterk maakt, bescherm waar risico’s reëel zijn en werk Europees gecoördineerd. Alleen zo verbinden we economische veiligheid aan duurzame welvaart en strategische autonomie.