Digitalisering als vliegwiel voor toekomstbestendige zorg

De discussie over digitalisering in de zorg gaat vaak over techniek, systemen en regels. Maar het draait uiteindelijk om iets veel fundamentelers: hoe houden we de zorg toegankelijk en werkbaar in een samenleving die vergrijst en kampt met grote personeelstekorten?

Het debat hierover blijft nog te vaak hangen in voorzichtigheid. Natuurlijk moeten we zorgvuldig omgaan met medische gegevens en cyberveiligheid uiterst serieus nemen. Maar vrees moet ons niet verlammen. Als we uitsluitend blijven wijzen op risico’s, vergeten we wat er op het spel staat als we níet versnellen. Zonder slimme digitale ondersteuning lopen zorgverleners steeds verder vast in administratie, versnipperde systemen, frustratie en tijdverlies.

Juist daarom is onze boodschap in de kern heel eenvoudig: organiseer de digitalisering van de zorg beter en durf hier meer regie op te voeren.

Dat begint bij duidelijkheid voor burgers. Als mensen zeggenschap willen over hun medische gegevens, dan moet dat op een begrijpelijke manier kunnen. Een eenvoudige, generieke opt-out is dan logischer (en sneller) dan een ingewikkeld systeem vol uitzonderingen en vinkjes waar uiteindelijk niemand nog wijs uit wordt.

Samenhang ontbreekt

Daarnaast bestaan er in Nederland te veel losse digitale initiatieven naast elkaar. Goede bedoelingen te over, maar het ontbreekt vaak aan samenhang. Daardoor ontstaan dubbele investeringen, onduidelijke verantwoordelijkheden en frustratie bij zorgverleners en patiënten. Zo moeten zorgverleners nog altijd te vaak weer formulieren invullen en moeten patiënten telkens opnieuw hun verhaal vertellen in een zorgtraject. Het wordt daarom hoog tijd voor één overkoepelende digitale zorgautoriteit met een duidelijk mandaat en een stevige personele bezetting.

Ook rondom kunstmatige intelligentie zijn de kansen legio. Kunstmatige intelligentie gaat zorgverleners niet vervangen, maar kan hen wel ondersteunen. Denk aan snellere diagnoses, minder administratieve lasten en (dus) betere en gerichtere inzet van schaarse capaciteit. Dan moeten we innovatie wel de ruimte geven. De huidige Europese regels zitten innovaties helaas nog te vaak in de weg.

Tot slot moeten we ook durven dromen

Er zijn talloze apps en wearables die in de toekomst op een verantwoorde manier aangesloten kunnen worden op de digitale infrastructuur. Denk bijvoorbeeld aan de koppeling van sportapps aan gerichte door artsen voorgestelde leefstijlinterventies om obesitas tegen te gaan. Zo kunnen burgers echt grip krijgen op hun eigen data en hun eigen gezondheid. Hiervoor moeten we stevig investeren in de wetenschappelijke validatie van digitale gezondheidstoepassingen en in het ontwikkelen van deze markt.

Nederland heeft alles in huis om voorop te lopen in digitale zorg, maar dit maken we nu totaal niet waar. We hebben kennis, innovatieve bedrijven en sterke zorginstellingen, maar samenwerking komt onvoldoende van de grond. Nu is vooral de vraag of we bereid zijn om meer gezamenlijk – publiek en privaat – op te trekken en keuzes te maken die verder kijken dan de korte termijn.