Geschiedenis1
Aan de oorsprong van de jaarlijkse Bilderbergconferentie van VNO-NCW staat één van zijn rechtsvoorgangers, namelijk het Verbond van Protestants-Christelijke Werkgevers in Nederland (VPCW). Deze hield vanaf 1949 een bezinningsconferentie over 'zedelijk-maatschappelijke' vraagstukken in hotels op de Veluwe. Deze werden in 1966 beëindigd maar al vanaf 1961 werd ook tijdens de reguliere algemene ledenvergaderingen van het VPCW de nodige ruimte aan bezinning gegeven. Deze vonden plaats in Hotel de Bilderberg in Oosterbeek, zodat 1961 als het geboortejaar van de huidige conferentie kan gelden.
Van 1970-1996 vonden de jaarlijkse conferenties plaats onder de vlag van het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond (fusie van het VPCW en het katholieke NKW).
In 1996 kwam de fusie VNO-NCW tot stand. Tevens werd een aparte rechtspersoon (Vereniging NCW, later Stichting NCW) opgericht voor de bezinningsactiviteiten.
In september 2005 werd de Stichting NCW geïncorporeerd binnen VNO-NCW, zodat de conferentie vanaf 2006 formeel van VNO-NCW is.
Systematisch overzicht thema's
Jaarlijks wordt een thema gekozen na advisering door de Klankbordgroep Levensbeschouwing en Ondernemen.
Over het thema wordt een discussienota of essay geschreven, welke ruim tevoren in de ledenkring wordt verspreid. Voor de conferentie 2010 bevatte het boekje ook interviews met een aantal ondernemers en andere spraakmakers.2
Kerk en religie
1963: Christelijk geloof en ondernemerspraktijk
1965: Vermogensaanwasdeling in het licht van de christelijke levensbeschouwing
1966: Samenwerking met de Rooms-Katholieken
1968: Kerk en bedrijfsleven
1974: Confessionele organisaties in deze tijd
1981: Het spreken van de kerken in de samenleving
Arbeid en inkomen
1961: De groeiende onderneming
1964: Loonpolitiek, sociaal-ethische kanttekeningen
1975: De thematiek van de inkomensverdeling
1977: Arbeid, werkgelegenheid en vooruitgang
1979: Werkgelegenheid nu en straks
1982: Anders werken
1984: Naar volledige werkgelegenheid
1986: Bouwen aan onderwijs
1985: Arbeid, economie en technologie
1991: Twee gezichten op de arbeidsmarkt
1993: Onze kleurrijke toekomst; allochtonen in het bedrijfsleven
Ondernemers- en ondernemingsverantwoordelijkheid
1962: Verantwoording en positiebepaling
1967: De ethiek van macht, gezag en eigendom in de economische verhoudingen
1970: De ethiek van het ondernemen
1971: Zuiver van hart en vuil van handen
1972: Besturen en verantwoordelijkheid
1973: Welvaart, verantwoordelijkheid en versobering
1976: Verantwoordelijkheden voor onderneming en ondernemer
1983: Onderneming? Present!; start van een systematisch omgevingsbeleid
1996: De ondernemer als persoon
1997: Ondernemen is meer; over maatschappelijke betrokkenheid van bedrijven
1998: Bedrijfscultuur, het hart van de zaak
1999: Een goede buur(t) is beter
2000: Alles heeft zijn tijd; over het managen van ambities in werk en privé-sfeer
2002: De integere manager
2004: Werken aan vertrouwen
2006: Leiderschap is meesterschap
2011: Nieuwe verantwoordelijkheden
Arbeidsverhoudingen en de overlegeconomie
1978: Verdeling van verantwoordelijkheden in de overlegeconomie
1988: Veranderende arbeidsverhoudingen
2001: Arbeidsverhoudingen op een keerpunt?
Inrichting van de samenleving
1987: Kijken naar de toekomst
1989: Hoe schoon is de toekomst?
1992: Tussen markt en macht
1994: Markt en moraal; voorwaarden voor vooruitgang
1995: Naar een ondernemende samenleving
2003: Een (on)gezonde afkeer van de politiek?
2005: Op eigen kracht; van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij
Globalisering
1990: Zakenwereld – wereldzaken
2007: Ondernemen in het Europa van morgen
2008: Duurzame globalisering; over het kwetsbare evenwicht van profit, prosperity, people en planet
2009: Duurzaam succes; over ondernemen in de wereldeconomie
2010: Duurzaam herstel
De genoemde thema's reflecteren de vraagstukken die in de betrokken periode sterk speelden:
- specifiek christelijke onderwerpen staan vooral in de jaren zestig op de agenda.
- werkgelegenheid vooral in de periode 1975-1985, na 1993 niet meer
- de arbeidsverhoudingen komen eens per decennium aan de orde
- de inrichting van de samenleving komt vanaf begin jaren negentig frequent op de agenda
- het (duurzame) globaliseringsperspectief staat sinds 2007 centraal
Verantwoordelijkheid als permanent Bilderbergthema
Met het thema 'de verantwoordelijkheid van de ondernemer' ligt dit wat anders: dit komt telkens weer terug in de loop der jaren zonder dat het specifiek verbonden is met een bepaald tijdvak. Verwonderlijk is dit niet: de Bilderbergconferentie is immers van oudsher een bezinningsconferentie op de maatschappelijke rol en betekenis van het ondernemen.
Ook de meer concrete Bilderbergthema's zijn in wezen niet meer dan in de betreffende jaren actuele specificaties van dat overkoepelende thema van de verantwoordelijkheden van de ondernemer en de onderneming, ook in relatie tot de verantwoordelijkheid van de overheid en andere partijen3.
1Zie over de geschiedenis van de conferentie ook Peter Klep, Op naar de Bilderberg! (VNO-NCW 2001).
2De interviewboekjes werden in de periode 2000-2006 naast de jaarlijkse discussienota’s gepubliceerd als Kerstuitgave onder de titels: Binnenkamers; Leermeesters; Visioenen; Geëngageerd; Compassie; Inspiratie; Leiderschap (van 2000-2004 bij uitgeverij Meinema, in 2005 en 2006 in eigen beheer). Daarnaast verdient vermelding Geloof in eigen zaak; markante protestantse werkgevers in de negentiende en twintigste eeuw (Verloren 2006).
3Voor de ontwikkeling van dit verantwoordelijkheids- en zingevingsperspectief zie de beschouwing onder de titel Verantwoordelijkheid en de bewustzijnsrevolutie in het boekje "Nieuwe verantwoordelijkheden" voor de gelijknamige Bilderbergconferentie 2011 (VNO-NCW, november 2010).
naar boven