23-12-2010 - 'Je pensioengeld of je leven.' De Hongaarse regering heeft het niet letterlijk gezegd. Maar werknemers moeten hun pensioengeld wel even in de staatskas storten. Om de begroting op te poetsen.
Het kan niet anders of de regering van de Hongaarse president Victor Orbán heeft grote zorgen. Een staatsschuld ter grootte van 79 procent van het bruto binnenlands product en geen concrete plannen om de tekorten weg te werken. Althans zo stonden de zaken er tot voor kort voor. Maar eind november ontvouwde Orbán plannen om het begrotingstekort in een jaar tijd terug te brengen tot 3 procent. Het ei van Columbus: er wordt een tijdelijke belasting voor banken en andere sectoren ingesteld én werknemers moeten hun pensioenkapitaal voor 31 januari in de staatskas storten.
Want degenen die een verplichte aanvullende pensioenvoorziening bij een privaat pensioenfonds hebben, moeten hun spaargeld naar de overheid overmaken. Tenminste als zij hun recht op een volledig pensioen willen behouden. Wie bij een privaat fonds wil blijven (30 procent van het uiteindelijke pensioen), raakt zijn recht op het basispensioen van de overheid (70 procent) kwijt. Maar de premie moet hij wel blijven betalen.
Half december gaf het parlement zijn akkoord. Daarmee draait Hongarije de pensioenhervorming van 1998 terug. Aegon aandelenmanager Gábor Orbán noemt de maatregel "onbegrijpelijk". Ook omdat het ouderwetse systeem van staatspensioen op termijn onbetaalbaar is. "Een nachtmerriescenario", vindt ING analist David Németh. "Dit is in feite nationalisatie." Aangezien Aegon en ING respectievelijk nummer twee en drie op de Hongaarse markt van pensioenfondsen zijn, staat er voor hen wat op het spel.
De Vereniging van Pensioenfondsen stapt naar het Grondwettelijk Hof. Dit is "chantage", zegt voorzitster Julianna Bába. Maar of het veel zal opleveren, moet blijken: de regering heeft het Hof net verboden financiële kwesties te toetsen.
Massale demonstraties bleven gek genoeg uit ondanks de onvrede onder de drie miljoen werknemers (op een beroepsbevolking van vier miljoen) die dit treft. Dus beschikt de Hongaarse regering binnenkort over ruim 10 miljard euro extra. Een kwart gaat naar de pensioenreserves, de rest naar begrotingsuitgaven en vermindering van de staatsschuld. Daarmee zit het begrotingstekort opeens makkelijk onder de 3 procent.
Moody's en de financiële markten waren niet onder de indruk. Volgens de meeste analisten leidt de ingreep slechts tot tijdelijke verbetering, maar de financiële stabiliteit op termijn verzwakt juist.
Ook de Europese Commissie verklaarde "vol zorg" te zijn. Afspraken over straffen voor landen die hun pensioenhervorming terugdraaien, komen er op zijn vroegst in augustus 2011. Dus die dans lijkt Hongarije te ontspringen. Feit blijft dat het land, dat op 1 januari het voorzitterschap van de Unie overneemt, recent vaker maatregelen nam die in Brussel voor gefronste wenkbrauwen zorgen. Zoals extra belastingen voor buitenlandse bedrijven en wetgeving met terugwerkende kracht. Dat minister van Economische Zaken Matolcsy onlangs de financiële kritiek van de Commissie "onethisch" en "onprofessioneel" noemde, helpt ook niet echt.
Henk Hirs
forum@vno-ncw.nl