20-04-2006 - De titel 'mister magneetzweefbaan' zou hem wel toekomen. Siemens-bestuurder Martin van Pernis (61), predikt graag de vooruitgang. En hij weet best dat vooruitgang soms tijd nodig heeft.
Het kost niet veel moeite om hem op de praatstoel te krijgen. Hij is geïnteresseerd in van-alles-en-nog-wat. Maar laat je het woord 'magneetzweefbaan' vallen, dan vult hij moeiteloos een uur met een gloedvol betoog over de zegeningen van deze nieuwe technologie.
Martin van Pernis, bestuursvoorzitter van Siemens Nederland, werkt al 35 jaar bij wat hij zelf omschrijft als 'de firma'. En de spirit is er nog lang niet uit. "Ik heb toen ik 57 was nog eens voor zes jaar bijgetekend. Ik zie nog volop uitdagingen." De uitdaging is Nederland aan vernieuwende concepten te krijgen. Of het nu gaat om vervoer, gezondheidszorg of telecommunicatie.
Weerstand
Hij heeft wel wat weg van een zendeling: niet uit het veld te slaan, hoe krachtig de tegenwerpingen ook zijn. Zoals in het geval van de magneetzweefbaan. Hij is ervan overtuigd dat dit railloze openbaarvervoersysteem goed zou zijn voor de Nederlandse economie. Alleen is men daar in ons land nog niet van doordrongen.
Hoewel hij die terughoudendheid ziet als gemiste kans, maakt hij zich er niet echt druk om. "Innovaties vergen nu eenmaal tijd. Tussen de presentatie van het eerste idee voor een trein in Nederland en het moment dat ie reed heeft ook dertig jaar gezeten. Kennelijk zijn we een land van langzaam opschakelen. En je moet het maar zo zien: innovatie die geen weerstand opwekt, is geen innovatie. Dan heb je een kopie te pakken."
Moeiteloos diept hij andere voorbeelden op van innovaties die ook eerst met argusogen werden bekeken. Zoals de eerste generatie navigatiesystemen voor in de auto. "In 1984 presenteerden we een systeem dat – ondanks sterk afwijkende techniek – veel weg had van de huidige generatie navigatiesystemen. Maar de markt pikte het niet op. We hadden toch al een stratengids?Wat moeten we hier nu weer mee? Dat zou je de mensen nu nog eens moeten vragen! Het geeft maar weer aan dat de techniek de markt niet kan domineren. Hoewel veel mensen dit wél denken. Ook internet had er vijf, zes jaar voor nodig om tot de mensen door te dringen."
Van Pernis begrijpt heel goed dat vernieuwing leidt tot weerstand. Mensen zijn van nature al niet geneigd tot verandering. En hoe groter de welvaart, des te kleiner de bereidheid. Het omgekeerde geldt ook. "Kijk naar de Chinezen, een volk met een relatief laag bestaansniveau, maar met een grote bereidheid tot veranderen. En enthousiast. Dat bleek wel toen de Chinezen hun eerste raket rond de maan stuurden. De hele bevolking liep uit."
Schemerlampje
De 'techneut met missie' had ook warme bakker kunnen worden. Hij had daar ook wel trek in gehad. Niet voor niets hielp hij graag mee in het ouderlijk bedrijf – met als specialisatie borstplaat en marsepein. Maar zijn vader, telg uit een bakkersgeslacht, vond het middenstandsbestaan niets voor zijn zoons. Het waren lange dagen tegen een bescheiden beloning.
"Mijn vader zei: gaan jullie maar studeren. Hard werken is niet zo erg, maar het is beter als je er ook een paar centen mee verdient. Dus betaalde hij met plezier de studies van mijn broer en ik." Zijn oudere zus koos wél voor het bakkersvak. Ze bleef actief in het ouderlijk bedrijf tot ze trouwde. Dat was voor zijn vader het moment om de zaak te verkopen.
Geen bakker dus. In plaats daarvan viel de keuze op techniek. Meer in het bijzonder: elektrotechniek. Direct na zijn meccanoperiode was hij daar al mee bezig. Hij herinnert zich nog zijn eerste echte elektro-klus, de reparatie van een schemerlampje in het ouderlijk huis. Hij dacht dat karweitje wel even te fiksen. Het lukte nog ook. Maar zijn moeder had zo weinig vertrouwen in zijn werk dat ze daarna alsnog met het lampje naar de elektricien ging om te laten controleren of alles wel goed was gedaan.
Hij knutselt nog altijd graag en repareert in zijn spaarzame vrije tijd van alles en nog wat. Gewoon omdat hij het leuk vindt om kapotte apparaten weer aan de praat te krijgen. "De hele familie zet spul bij mij neer. In 90 procent van de gevallen krijg ik het weer gerepareerd. Praktijk is dat zij dan vaak al wat anders hebben gekocht. Dan gaan de gerepareerde apparaten naar een goed doel."
Aanlokkelijk
Hij volgde het advies van zijn vader en schreef zich in voor een studie elektrotechniek op de TU Delft. Een studie die hij niet afrondde. Al na drie maanden werd hij geveld door de ziekte van Pfeiffer. "Ik heb ongeveer een jaar lang alleen maar yoghurt gegeten. Je bent op zo'n moment ontzettend weinig waard."
De gevolgen voor zijn studie waren ingrijpend. Het aangepaste programma dat hem werd geboden, veranderde daar niets aan. Na twee jaar besloot hij de overstap naar de HTS te maken. "Mijn vader was teleurgesteld. Hij had liever gezien dat ik had doorgezet. Maar hij kon niet invoelen hoe het is als je als derdejaars tussen de eerstejaars in de collegebankjes komt te zitten."
In het praktijkjaar van de HTS snuffelde hij voor het eerst aan het werk bij Siemens. Het bleek de opmaat naar zijn carrière in het elektronicaconcern. Een carrière die sneller begon dan hij eerst had gedacht. Hij had zich alweer ingeschreven voor de afronding van zijn studie aan de TU Delft, toen Siemens hem een aanbod deed.
Het grote geld lonkte. "Ik had een vriendin, wilde een autootje en een paar centen verdienen was ook niet verkeerd. Toch twijfelde ik. Mijn contactpersoon bij Siemens zei nog: 'Het zit toch niet in het salaris?' Wist ík veel dat ik daar ook over kon onderhandelen!" Uiteindelijk besloot hij toch de stap te wagen. Met in het achterhoofd de gedachte om later nog een keer naar de TU te gaan om zijn studie elektrotechniek af te ronden. Maar daar kwam het niet meer van.
Headhunters
Van Pernis kreeg uitdagend werk. Het was begin jaren zeventig. De tijd dat alle communicatie met de wal nog via Radio Scheveningen verliep. Booreilanden voor de Nederlandse kust moesten van telecommunicatieverbindingen worden voorzien. "De firma gaf me de ruimte het avontuur aan te gaan, ergens de baas over te zijn. Maar ook om managementvaardigheden aan te leren; die leer je niet op de HTS."
En zo rolde hij van de ene job in de andere. "Natuurlijk heb je zoals iedereen momenten dat de headhunters komen en dat je een beetje onrustig wordt omdat je alweer vier jaar op één plek zit in plaats van drie jaar. Maar ik heb me niet gek laten maken. Steeds is weer mijn overweging geweest: wat heb ik en wat krijg ik? Voor mij is er altijd maar één maatstaf geweest: ik wil fluitend naar mijn werk gaan en fluitend weer naar huis. Als dat niet het geval is, dan ben ik weg. Wat de consequenties ook zijn."
Hij heeft voor zijn werk in de 'monocultuur' die Siemens is altijd wel compensatie gezocht, bewust veel dingen buiten 'de firma' om gedaan. Zijn CV vermeldt een indrukwekkende lijst van nevenfuncties en maatschappelijke functies.
Bij zijn keuzes heeft hij zich nadrukkelijk laten leiden door het uitgangspunt om juist te gaan voor die functies die niet direct met zijn dagelijks werk te maken hebben. "Ik zoek de uitdaging in andere richtingen, in andere netwerken waar ik andere mensen tref en andere dingen leer. Leer dat er meer is in de wereld dan Siemens."
Voorrecht
Zo enthousiast hij kan vertellen over 'zijn' Siemens, zo gepassioneerd praat hij over zoiets als een rol in de raad van toezicht van het Haagse Mondriaan College. "Het onderwijs interesseert mij buitengewoon. En niet alleen omdat we er binnen ons bedrijf tegen aanoplopen dat er zo weinig technici zijn, dat het bètavak zó in diskrediet is gebracht. Ik kom er bij zo'n ROC (regionaal opleidingscentrum, red.) achter waarom dat zo is en wat daar aan te doen is. En vervolgens kan ik daar mee aan de slag."
Hij moet regelmatig schipperen met de tijd. "Ik verheug me op het feit dat ik na mijn pensionering aan bepaalde dingen meer tijd kan besteden. Als ze me dan nog willen hebben voor dit soort functies."
Mede door de nevenfuncties is hij nu niet vaak thuis. Hij prijst zich dat zijn vrouw Janny – die na 33 jaar fulltime leraarschap nog incidenteel voor de klas staat – daar "zo ontzettend goed mee omgaat"."Je moet je realiseren dat het niet in alle gevallen goed gaat. We hebben geen kinderen, dat maakt het wel wat gemakkelijker."
Van Pernis kent zijn vrouw alweer 42 jaar. "We hebben dus bijna alles samen meegemaakt." De intense band die zij hebben vertaalt zich in de manier waarop zij hem bijstaat. "Doordat ze zo veel mensen uit mijn netwerk kent, is ze onderdeel geworden van mijn werk. We praten er heel intensief over. Ze denkt ook heel erg met me mee. En zeker nu ze niet elke dag meer in het onderwijs zit, neemt ze regelmatig de honneurs voor mij waar, bijvoorbeeld bij recepties. Ja, ik vind het een geweldig voorrecht dat het op deze manier kan."
Curriculum Vitae
| 1945 | Geboren in Den Haag |
| 1963 | HBS-B |
| 1971 | HTS Elektrotechniek |
| 1971 | Start loopbaan bij Siemens |
| 1988 | Adjunct-directeur Siemens Nederland |
| 1991 | Lid directieraad Siemens Nederland |
| 1996 | Vice-voorzitter raad van bestuur Siemens Nederland |
| 2003 | Voorzitter raad van bestuur Siemens Nederland, president Siemens Groep in Nederland |
| | Daarnaast diverse commissariaten |
Autorally's
In de spaarzame vrije tijd die Martin van Pernis heeft, doet hij graag mee aan autorally's die hem voeren of de mooiste wegen in Europa. Hij heeft daarvoor de beschikking over een Mercedes cabriolet.
Vijf stellingen voor Martin van Pernis
Rita Verdonk wordt de redder van Nederland
"k heb niet de indruk dat Nederland in een positie verkeert dat het gered zou moeten worden. Maar we zouden wel wat doortastender mogen worden bij het uitvoeren van een aantal overheidsplannen."
Nederland moet de oren minder laten hangen naar Europa
"De Nederlandse economie is zeker gebaat bij een sterker Europa. We moeten alleen oppassen niet te ver voor de muziek uit te willen lopen."
De maakindustrie heeft in Nederland geen toekomst
"Wij zullen zeer veel aandacht moeten besteden aan de maakindustrie in Nederland en daarbij vooral moeten focusseren op onze sterktes. En we moeten ervoor zorgen dat ook in de toekomst werkgelegenheid in deze sector wordt geboden."
De zorgverzekering nieuwe-stijl is een zegen
"Dat zullen we nog moeten afwachten. Dit nieuwe stelsel heeft al wel een aanzienlijke kostenverhoging voor mijn onderneming opgeleverd."
Het poldermodel heeft echt zijn langste tijd gehad
"Het poldermodel heeft ervoor gezorgd dat het salarisgebouw in Nederland een te kleine bandbreedte heeft gekregen. Dit werkt negatief op het ondernemerschap en op het leveren van topprestaties. We moeten de goede zaken behouden, maar door beloning meer stimulansen voor persoonlijke initiatieven aanbrengen."
Frank den Hoed
forum@vno-ncw.nl