Von der Leyen en Johnson proberen Brexit goed af te ronden

13-01-2020

In zowel Brussel als London is er het geloof dat een catastrofale Brexit te voorkomen is. Beide regeringen denken dat hun leiders toch voor januari 2021 een traditioneel alomvattend handelspact weten te sluiten. Dit wordt echter lastig en daarom wordt er gekeken naar alternatieven om 'de afgrond' te vermijden. Een van de overwegingen is een gefaseerde aanpak, die moet voorkomen dat er uiteindelijk helemaal geen afspraken worden gemaakt en er dan veel meer handelstarieven en andere barrières te verwachten zijn.

 

Dit zei een Britse functionaris voorafgaand aan de ontmoeting tussen voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen en de Britse premier Johnson. De functionaris zei dat beiden zeker verder willen onderhandelen over een deal en dus misschien willen afstappen van het alles-of-nietsprincipe van eerdere onderhandelingen.

 

Korte onderhandelingstijd

Normaal gesproken neemt de EU de tijd bij het onderhandelen van zulke complexe verdragen. Zij ondertekent pas een bindende afspraak als alle onderwerpen uit onderhandeld zijn. Maar de Brexit-onderhandelaars staan nu voor een ongekende uitdaging: waar normaal vaak jaren wordt onderhandeld over een vrijhandelsakkoord, heeft de EU nu maar elf maanden. Gezien dit uitzonderlijk korte tijdsbestek is het dus te verwachten, dat de EU ervoor kiest om van de traditionele aanpak af te stappen.

 

"De klok tikt, de transitietijd is zeer krap. Het is simpelweg onmogelijk om alles uit te onderhandelen, dus we moeten prioriteren", zei Von de Leyen tijdens een toespraak bij de London School of Economics. Daarmee hintte ze op een andere onderhandelingstactiek: onderhandelaars moeten zich richten op gebieden waar geen internationale handelsverdragen zijn om op terug te vallen en op de onderwerpen waar voor Europa en het Verenigd Koninkrijk (VK) de grootste belangen liggen, zoals handel, visserij, veiligheid, buitenlandbeleid, transport en luchtvaart.

 

Sectorale afspraken

De eventuele sectorale onderhandelingen hoeven niet per se los van elkaar te staan. De EU heeft bijvoorbeeld een sterk pressiemiddel met haar toegang tot de interne markt en het VK met de visgebieden. Bij het maken van sectorale afspraken blijven deze verhoudingen bestaan, wat de balans tijdens de onderhandelingen kan bewaren. Michel Barnier, hoofd Brexitonderhandelaar van de EU, bracht dit plan in december al naar voren als noodoplossing.

 

Verlenging overgangsperiode

De Europese Unie en het VK moeten vóór deadline 1 juli beslissen of ze een half jaar verlenging van de overgangsperiode willen. Johnson heeft laten weten hier niet aan te willen beginnen, maar Von der Leyen ziet liever meer flexibiliteit. Het is voor de EU van belang om een tijdskader vast te stellen en te bepalen wat voor overeenkomst het gaat worden. Als het om een mixed agreement gaat, dan moet dat geratificeerd worden door alle lidstaten én hun regionale mogendheden. Meer tijd maakt een succesvol akkoord dus een stuk kansrijker.