Europese Hof doet uitspraak over Programma Aanpak Stikstof

12-11-2018

Na vragen van de Raad van State heeft het Europese Hof een uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De toekomst van het PAS is daarvan afhankelijk. De eerste algemene analyse van VNO-NCW en MKB-Nederland is dat het Hof het PAS niet afschiet, maar daaraan wel een aantal voorwaarden stelt, die maken dat het PAS in de huidige vorm waarschijnlijk moet worden aangepast. Voor ondernemers betekent dat vertraging. Afgewacht moet namelijk worden hoe de Raad van State omgaat met de richtlijnen van het Europese Hof. Pas daarna zullen de rechtbanken lopende procedures verder afhandelen. Dit speelt vooral in de agrarische sector.

 

PAS in het kort

Wie een project wil uitvoeren, zoals een fabriek bouwen of uitbreiden, moet daarvoor vaak een vergunning hebben op basis van de Wet natuurbescherming. De vergunning wordt op basis van de Europese Habitatrichtlijn alleen verleend na een individuele passende beoordeling. Uit die passende beoordeling moet blijken of het project significante gevolgen heeft voor de Natura 2000-gebieden. Het PAS gebruikt weliswaar een passende beoordeling, maar niet individueel. Het beoordeelt namelijk in een ingewikkeld computerprogramma AERIUS de cumulatieve effecten van projecten. Het houdt bovendien ook rekening met autonome ontwikkelingen.

 

Uitspraak Hof

Het Hof is van mening dat een algemene beoordeling beter geschikt is om te kijken naar de cumulatieve gevolgen van meerdere projecten. Dat betekent echter nog niet dat daarmee aan de Habitatrichtlijn wordt voldaan. Daarvoor moet de nationale rechter een grondige en volledige toetsing van de wetenschappelijk deugdelijkheid van de passende beoordeling doen. Daarbij moet hij ook naar de gebruikte software kijken. Pas als de rechter is overtuigd dat de algemene beoordeling voldoet aan de Europese eisen, mag die dienen als passende beoordeling om een vergunning te verlenen.

 

Daarnaast is het voor het Hof de vraag of autonome maatregelen mogen worden meegenomen. Het Hof is daar kritisch, want het gaat om maatregelen die nog niet zijn getroffen of nog geen resultaat hebben gehad, zodat de effecten niet vaststaan. Dergelijke maatregelen mogen niet in het PAS worden betrokken als de verwachte voordelen niet vaststaan ten tijde van de beoordeling. Veel wordt dus op het bordje van de nationale rechter gelegd.

 

Commentaar VNO-NCW en MKB-Nederland
De Raad van State en rechtbanken hebben procedures die over PAS gaan, stilgelegd. De Raad doet nu naar verwachting begin volgend jaar een uitspraak. Dit zal niet langer duren dan nodig, want de Raad begrijpt het belang van het bedrijfsleven. VNO-NCW en MKB-Nederland overleggen met het ministerie van Landbouw om te kijken of en zo ja hoe het PAS moet worden bijgesteld.