Conjunctuurinformatie: Werkloosheid daalt niet verder

13-01-2020

De werkloosheid in de EU is na zes jaren van dalingen gestabiliseerd. Met een werkloosheid die vanaf augustus stabiel op 3,5 procent is gebleven, volgt Nederland volgt die trend. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

 

In de EU begon de werkloosheid halverwege 2013 te dalen. Vanaf mei is die blijven hangen op 6,3 procent, blijkt uit de laatste cijfers van oktober. Nederland zat hier telkens zo’n 2 à 3 procentpunt onder. Nederland behoort tot de zes Europese lidstaten met de laagste werkloosheid, samen met Hongarije, Malta, Polen, Duitsland en Tsjechië. In Spanje en Griekenland zijn naar verhouding de minste mensen aan het werk. In deze landen is respectievelijk 14 en 17 procent van de beroepsbevolking werkloos.

 

Hoogste inflatie sinds 2002

De consumentenprijzen stegen vorig jaar gemiddeld met 2,6 procent in vergelijking met 2018. Dat betekende de grootste stijging na 2002. De inflatie is vooral toe te schrijven aan de prijsontwikkeling van eten en drinken. Voor voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken moest vorig jaar in de supermarkt in doorsnee 4 procent meer worden betaald dan een jaar eerder. Dat was volgens het CBS de sterkste prijsstijging in ruim tien jaar. De prijsstijging van eten en drinken hangt samen met de verhoging van het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent per 1 januari 2019.

 

Elektriciteit was in 2019 gemiddeld 15,7 procent duurder dan in 2018. De prijsstijging van gas bedroeg gemiddeld 10,6 procent. Dit kwam mede door hogere leveringstarieven en hogere heffingen op gas en elektriciteit. Onder meer thuiszorg daalde sterk in prijs.

 

Sterkste stijging in decennium cao-lonen

De cao-lonen in Nederland zijn in 2019 met 2,5 procent gestegen. Volgens voorlopige cijfers van het CBS is dit de sterkste loonstijging van het afgelopen decennium. Maar het lijkt er wel op dat de lonen voor het eerst in vijf jaar minder zijn gestegen dan de consumentenprijzen.

 

Het gaat om de in cao's afgesproken lonen per uur, inclusief bijzondere beloningen. Vooral in de horeca, bij waterbedrijven en in het afvalbeheer kregen werknemers beduidend meer betaald. Daar bedroeg de loonstijging ongeveer 3,1 procent. In de informatie- en communicatiebranche stegen de lonen van alle bedrijfstakken het minst, met een plus van 1,6 procent.

 

Sinds de tweede helft van 2017 loopt de cao-loonstijging vrijwel elk kwartaal op. Een precieze vergelijking met de stijging van de consumentenprijzen is nog niet te maken. Het CBS heeft voor de inflatie alleen nog gegevens over de eerste elf maanden van 2019. Tot en met november lagen de consumentenprijzen 2,6 procent hoger dan in dezelfde periode een jaar eerder. Het jaarcijfer van de consumentenprijzen wordt naar verwachting op 9 januari pas bekend.

 

Overheidsschuld lager dan 50 procent bbp

De Nederlandse overheidsschuld is voor het eerst sinds 2008 onder de 50 procent van het bruto binnenlands product (bbp) gezakt. De schuld als percentage van bbp kwam na de eerste negen maanden van 2019 uit op 49,3 procent, oftewel 395 miljard euro. Dat is 11 miljard euro minder dan eind 2018 en betekent een daling van 3,1 procentpunt.

 

De overheid realiseerde in de eerste negen maanden van het jaar een overschot van bijna 14 miljard euro. Het begrotingsoverschot van de Staat kwam daarmee op jaarbasis uit op 1,7 procent van het bbp. Het gerealiseerde overschot in de eerste drie kwartalen van 2019 is ruim 3 miljard euro hoger dan het overschot over heel 2018. De miljoenennota gaat uit van een overschot van 10,4 miljard euro voor heel dit jaar, oftewel 1,3 procent van het bbp. Van een begrotingsoverschot is sprake als de overheidsinkomsten groter zijn dan de overheidsuitgaven.

 

Nederland voldoet ruimschoots aan de Europese eisen, waarbij het begrotingstekort niet groter mag zijn dan 3 procent van het bbp en de staatsschuld maximaal 60 procent van het bbp mag bedragen.

 

Stemming consumenten onveranderd

Net als in november kwam het consumentenvertrouwen in december uit op min 2. Het oordeel over het economisch klimaat verslechterde iets, de koopbereidheid is onveranderd. Met min 2 lag het consumentenvertrouwen in december boven het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar. Dat staat op min 4. Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit op 36. Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 met min 41.

 

Het CBS meldt ook dat huishoudens in oktober 1,7 procent meer besteedden dan een jaar eerder. De groei is wel kleiner dan in de voorgaande maand. Ze gaven vooral meer uit aan woninginrichting, huishoudelijke apparaten en auto's. Ook werd er bijvoorbeeld meer uitgegeven aan voedings- en genotmiddelen en aan energie en motorbrandstoffen.