TTIP biedt ook kansen voor MKB

08-12-2015

Op 2 december maakte de Europese Commissie bekend dat er overeenstemming is bereikt in de onderhandelingen tussen de Europese Unie en Vietnam over een vrijhandelsakkoord. In tegenstelling tot de vrijhandelsakkoorden met de VS en Canada (TTIP en CETA), twee ontwikkelde westerse bondgenoten, heeft dit verdrag met Vietnam weinig kritiek gehad. Blijkbaar liggen vrijhandelsakkoorden met ontwikkelde landen gevoeliger in Europa dan verdragen met landen als Vietnam, TTIP is hier het beste voorbeeld van.

Dit sentiment lijkt alleen niet gedeeld te worden door de regeringen van de Europese lidstaten. Zo zei minister Koenders onlangs in zijn brief een de Tweede Kamer dat Nederland tijdens haar voorzitterschap van de Europese Unie zich zal inzetten voor het efficiënt verlopen van de onderhandeling met de Amerikanen voor een handelsverdrag. Dit ter ondersteuning van het doel van de Europese Commissie om nog voor het einde van Obama’s ambtstermijn de TTIP onderhandelingen af te ronden.

Dit zou erop kunnen wijzen dat ondanks het felle publieke debat in veel Europese landen TTIP nog steeds op brede steun kan rekenen bij zowel de Europese Commissie als de nationale regeringen. De grootste tegenstand voor het afronden van TTIP komt voornamelijk voort uit de socialistische en euro sceptische partijen in de nationale parlementen en het Europees parlement, al is het om andere redenen.

Maar wat zijn nou de belangrijkste argumenten die worden gebruikt tegen het vrijhandelsverdrag en zijn deze wel gebaseerd op werkelijke problemen in de voorlopige tekst? En mocht dit het geval zijn wat zou er dan aan gedaan kunnen worden om dit te ondervangen?

De meest bekende anti-TTIP argumenten zijn dat het de consumentenbeschermingsstandaarden en arbeidsnormen zal verlagen. Verder wordt ook vaak de angst geuit dat het vrijhandelsverdrag zal leiden tot een afbreuk van de democratie doordat er een ISDS systeem in is opgenomen.

Tijdens een TTIP bijeenkomst in Den Haag afgelopen oktober had de hoofdonderhandelaar van de EU, Ignacio Garcia Bercero, een duidelijk antwoord op de eerste vrees: Er wordt in het kader van TTIP niet onderhandeld over de productstandaarden, dus ook niet diegene die betrekking hebben tot consumenten bescherming. Ook op het gebied van arbeidsnormen maakt Bercero duidelijk dat de inzet voor de onderhandelingen is dat beide landen hun huidige standaarden kunnen vast houden. Verder is het duidelijk dat de inzet van de EU is om ervoor te zorgen dat ze samen met de VS kunnen optreden in het verbeteren van de globale arbeidsvoorwaarden.

Een van de grootste angsten voor vrijhandelsverdragen in het algemeen, en TTIP in het bijzonder, is het ISDS systeem. Dit systeem, wat al sinds de jaren 60 in bijna elk vrijhandelsakkoord zit verwerkt, Dient als een extra bescherming van buitenlandse investeerders tegen het handelen van een staat. De angst dat dit ervoor zou zorgen dat de democratie niet meer kan functioneren lijkt echter ongefundeerd. Het recht om te reguleren ligt verankerd de voorlopige tekst van TTIP en de landen behouden ook ieder het recht om te bepalen of bepaalde werkzaamheden en diensten zullen plaatsvinden in de publieke of private sector. Het enige wat ISDS doet is het stimuleren van overheden om goed te kijken naar alle gevolgen van een beleidsbeslissing voordat deze genomen wordt.

Een nieuw element in het verhaal tegen TTIP is dat het Europese midden en klein bedrijf (MKB) last zou hebben van de verhoogde concurrentie vanuit de VS. De angst is hier dat het MKB in Europa zal worden weggedrukt door de grote Amerikaanse Multinationals.

Echter als men kijkt naar het onderzoek van de Europese Commissie over de potentiele gevolgen van TTIP voor het MKB wordt er een heel ander beeld duidelijk. Zo blijkt dat van alle bedrijven die naar de VS exporteren meer dan 80% behoren tot het MKB. Verder is meer dan een kwart van de totale waarde van de Europese export ook afkomstig van de middelgrote en kleine ondernemingen. In het geval van Nederland is dit zelfs de helft van de totale export waarde. Het aandeel van het MKB in de export naar de VS wordt nog hoger als men ook kijkt naar de indirecte export. Veel kleinere bedrijven leveren producten aan grote multinationals waardoor ze op die manier profiteren van export mogelijkheden.

In het zelfde onderzoek van de Commissie is ook gekeken naar wat de grootste obstakels zijn die MKB ondernemers tegenkomen bij het exporteren naar de VS. Een van de belangrijkste barrières waar deze bedrijven tegenaan lopen is het feit dat ze vaak aparte testen moeten uitvoeren voordat hun product wordt goedgekeurd voor de Amerikaanse markt. Dit terwijl ze in veel gevallen al hebben aangetoond te voldoen aan vergelijkbare normen in Europa. Deze dubbele testen brengen extra kosten met zich mee voor alle bedrijven. Echter grote multinationals kunnen deze klappen opvangen door hun schaal voordeel. Bij het MKB daarentegen gaat het vaak om kleinere aantallen waardoor de testen per product duurder zijn.

Een ander groot probleem wat door het midden en klein bedrijf wordt aangekaart als een barrière voor de handel met de VS is het feit dat het vaak niet duidelijk is wat de precieze regelgeving is in de VS. Dit komt onder andere door het feit dat er niet alleen federale product eisen zijn maar dat alle 50 staten zelf ook nog vergaande maatregelen kunnen nemen op dit gebied. Hierdoor kan het voor komen dat een product in de ene staat wel mag worden verkocht maar niet in een ander.

Waar veel bedrijven tot slot nog tegen aanlopen is het feit dat ze vaak worden uitgesloten van publieke aanbestedingen in de VS. In Amerika zijn er meerdere wetten actief die zowel de lokale als federale overheden verplicht om projecten en inkopen te doen bij Amerikaanse bedrijven. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat Nederlandse baggeraars niet eerlijk kunnen concurreren met hun Amerikaanse tegenhangers als het gaat om publieke werkzaamheden.

Al deze barrières worden tijdens de TTIP onderhandelingen besproken met als doel om ze uiteindelijk op te lossen. Dit moet ervoor zorgen dat het voor alle bedrijven makkelijker wordt om te exporteren naar de VS. Uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat ook het MKB hier veel profijt van zal hebben.

Al met al wordt dus duidelijk dat veel van de angsten voor het vrijhandelsakkoord TTIP gebaseerd zijn op onjuiste aannames. Volgens de meeste wetenschappelijke onderzoeken zal het effect van het vrijhandelsakkoord dan ook positief zijn voor zowel de Europese en Amerikaanse economie.

Nieuwsbrief Blik op Europa

Meld u aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief 'Blik op Europa' met de standpunten van VNO-NCW en MKB-Nederland op actuele EU-dossiers.