Johan Barnard: kapitaalmarktunie cruciaal voor Europese economie

18-12-2019

Johan Barnard vertegenwoordigt de belangen van APG in Brussel, maar was ook secretaris van de 'NextCMU groep', Deze groep ingesteld door de ministers van Financiën van Frankrijk, Duitsland en Nederland, bestond uit zeven onafhankelijke hoog niveau experts uit diverse lidstaten en diverse hoeken van de financiële wereld.

 

Veel van de ideeën uit het advies van NextCMU, zijn terecht gekomen in Ecofin conclusies van 5 december jl. En inmiddels heeft ook de Europese Commissie een High Level Forum of experts on CMU ingesteld, die als taak heeft om de Commissie te adviseren hoe het verder moet met de kapitaalmarktunie. NextCMU is gehoord door de ECON commissie van het EP dat misschien ook nog met een visie komt.

'Het is cruciaal dit samen en grensoverschrijdend aan te pakken'

Waarom is het urgent om de kapitaalmarktunie te versterken?

Ten eerste omdat op het niveau van de markt nog niet van voldoende verbetering blijkt. Daarnaast staat Europa voor nieuwe uitdagingen met handelsspanningen met en tussen de VS en China, met Brexit, met de klimaattransitie en ook om de financiële stabiliteit groter te maken. Het Europese bedrijfsleven en in het bijzonder MKB, is nog te afhankelijk van banken, en ook nog eens van banken die in dezelfde lidstaat gevestigd zijn. Dat is risicovol wanneer er ooit weer een economische crisis op zou treden. Zeker nu er weer meer zorgen zijn over economische groei is dat heel belangrijk. En hiervoor is cruciaal dit samen en grensoverschrijdend aan te pakken.

'Nu moeten de belangen van burgers en bedrijven voorop komen te staan'

Voor wie is de kapitaalmarktunie?

Volgens NextCMU heeft de financiële sector nog niet voldoende vertrouwen van burgers en bedrijven herwonnen. NextCMU bepleit daarom een wijziging van prioriteiten. In de eerste fase van de CMU ging het om het revitaliseren van de financiële sector, nu moeten de belangen van burgers en bedrijven voorop komen te staan. Burgers hebben toegang nodig tot veilige en eenvoudig te begrijpen beleggingen om voor hun lange termijn spaarbehoeften, zoals pensioen, maar ook andere lange termijn doelen, effectief geld opzij te kunnen leggen, ook in een lage rente economie. Bedrijven hebben meer alternatieven voor lange termijn financiering nodig, in het bijzonder voor eigen vermogen, naast en soms in de plaats van goede toegang tot bancair krediet.

'NextCMU heeft hiervoor twintig ‘transformational measures’ voorgesteld'

Wat moet er gebeuren?

NextCMU ziet vier absolute prioriteiten. Ten eerste hebben we meer lange termijn besparingen, en ook lange termijn investeringen nodig. Ten tweede moeten Europese bedrijven een veel betere toegang krijgen tot eigen vermogen, zowel privaat als publiek, en moeten markten en hier beter op toegerust worden en veel grensoverschrijdender werken. Innovatieve bedrijven kunnen sneller groeien met venture capital en moeten vervolgens makkelijker de weg naar een beurs in Europa kunnen vinden. Ten derde is er veel meer fluïditeit nodig tussen de verschillende financiële centra in Europa, opdat zij gezamenlijk één diepe en liquide Europese markt kunnen vormen waarmee de EU27 hun sterke positie in de wereldeconomie kunnen vasthouden. Tenslotte moeten kredietmarkten versterkt worden om een belangrijkere internationale rol van de Euro mogelijk te maken. NextCMU heeft hiervoor twintig ‘transformational measures’ voorgesteld.

'We hebben een goede balans nodig, en echt Europees toezicht'

Klimaat en digitalisering?

De overheid kan de financiering van de klimaattransitie niet helemaal zelf. We hebben regels en voorwaarden nodig waaronder de creativiteit van de markt in de goede richting kan worden ingezet.

 

Ook digitalisering biedt geweldige kansen. Maar dan is nodig vanaf het eerste begin op Europese schaal te denken. Start-ups en scale-ups moeten kunnen groeien. Spiegelbeeld is dat je niet moet willen dat FinTechs diensten in de hele Unie gaan aanbieden vanuit de Lidstaat waar de nationale toezichthouder de minste eisen stelt aan consumentenbescherming. We hebben hier een goede balans nodig, en echt Europees toezicht.

 

Wie moet dit tot stand brengen?

NextCMU doet suggesties voor EU maatregelen, maar wijst ook op de verantwoordelijkheden op nationaal niveau. Nationale kapitaalmarkten functioneren op heel verschillend niveau, ook volgens het IMF, er is dus ruimte om dingen ook op dat niveau te versterken. Toezichthouders moeten minder concurreren met elkaar en daarvoor moet vooral ESMA meer (coördinatie)bevoegdheden krijgen. Maar ook bedrijven kunnen meer grensoverschrijdende kansen zoeken, en als ze dat doen moeten ze er ruimte en soms steun voor krijgen.

'EDIS is heel belangrijk en kapitaalmarkten hebben ‘reference assets’ nodig'

Wat is het verband met de bankenunie en de monetaire unie?

De kapitaalmarktunie moet burgers en bedrijven extra alternatieven bieden, en in sommige gevallen zal dat in de plaats komen van bancaire diensten, maar ook de bankenunie moet afgemaakt worden. EDIS is heel belangrijk. Het toezicht op banken werpt nu nog teveel praktische belemmeringen op om banken te laten groeien naar echt Europese instellingen. De monetaire unie was geen deel van het mandaat, maar kapitaalmarkten hebben wel ‘reference assets’ nodig, en daar wijst NextCMU dan ook op.

 

Gaat het lukken?

Dat weten we natuurlijk niet vooraf, maar dat de Ecofin in twee maanden tot heel behoorlijke conclusies kwam en dat de nieuwe Commissie voortvarend aan de slag is met haar HLF stemt optimistisch. Het bedrijfsleven kan en moet dit aanmoedigen. Als het echt lukt, stelt NextCMU voor de wat naar binnen gekeerde naam van de kapitaalmarktunie te veranderen in een ‘Savings and Sustainable Investment Union’ zodat meteen duidelijk is waar we dit voor doen.

Nieuwsbrief Blik op Europa

Meld u aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief 'Blik op Europa' met de standpunten van VNO-NCW en MKB-Nederland op actuele EU-dossiers.