Defensie: Europa moet in de toekomst haar eigen boontjes doppen

15-12-2016

Afgelopen maand presenteerde Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker een omvangrijk maatregelenpakket rondom defensie. Reeds in september gaf de Commissievoorzitter te kennen dat Europa meer moet doen om veiligheid te waarborgen, zowel binnen als buiten haar grondgebied. Niet alleen de onrust in landen nabij Europa, maar ook een veranderend mondiaal krachtenveld nopen volgens de Commissie tot actie. President Obama gaf eerder dit jaar al te kennen dat Europa niet meer onvoorwaardelijk op de V.S. kan rekenen voor wat betreft militaire samenwerking. Met de verkiezing van Donald Trump lijkt een isolationistisch Amerika een steeds reëler scenario te worden. De machtsconsolidatie van de Russische president Poetin aan de andere kan van de grens maakt dat Europa steeds meer op zichzelf aangewezen raakt qua defensiepolitiek. Het maatregelenpakket is volgens Juncker geen opmaat naar een Europees leger, maar moet zorgen voor meer onderlinge samenwerking. Dit zou ook het NAVO bondgenootschap verder versterken.

 

Gezamenlijk ontwikkelen en onderzoeken; het EDF

Op dit moment komt het regelmatig voor dat individuele lidstaten allen tegelijk het wiel proberen uit te vinden qua defensietechnologie. De Commissie is van mening dat hier een efficiëntieslag gemaakt kan worden zonder daarbij het recht van lidstaten op een eigen defensiemacht aan te tasten. De Commissie wil daarom een zogenaamd Europees Defensie Fonds (EDF) oprichten. Het EDF bestaat uit twee pijlers, een onderzoekspijler en een faciliteringspijler. Binnen de onderzoekspijler wil de EU meer gaan investeren in de ontwikkeling van defensietechnologie, zoals elektronica, composieten, robotica en softwarebeveiliging. Dit doen zij met eigen middelen. Voor komend jaar gaat het om €25 miljoen, maar na 2020 wil de Commissie dit opschroeven tot maar liefst €500 miljoen per jaar. Binnen de faciliteringspijler moeten lidstaten via het EDF vrijwillig de mogelijkheid krijgen samen materieel in te kopen of gezamenlijk te investeren in onderzoek en ontwikkeling. Een voorbeeld kan zijn dat Nederland samen met Duitsland een groot aantal helikopters bestelt, waardoor de prijs per stuk gedrukt kan worden. Een ander voorbeeld kan zijn dat Nederland samen met België investeert in de ontwikkeling van drone-technologie.

 

Interne markt voor defensie

Naast het aansporen van meer onderlinge samenwerking wil de Commissie de Europese interne markt voor defensieprojecten toegankelijk maken. Lidstaten besteden hun defensieonderzoek op dit moment meestal op nationaal niveau aan. Dit zorgt voor fragmentatie van de markt en dubbel werk. Door defensieonderzoek- en ontwikkeling Europees aan te besteden, ontstaat er concurrentie wat de prijs kan drukken. Hier liggen kansen voor Nederland, voor het groot- en kleinbedrijf. De Commissie wil financieringsvoorwaarden voor de gehele bedrijfskolom openbreken zodat onderzoek eenvoudiger gefinancierd kan worden. Dit geldt voor de start-up die zich specialiseert in cybersecurity en voor het grootbedrijf dat onderzoek doet naar nieuwe composieten. Het is voor het Nederlands bedrijfsleven bovendien zaak om bestaande kennis en innovatie zo goed mogelijk in te zetten: dit kan Europese defensieprojecten opleveren en daarmee hoogwaardige banen. Door grensoverschrijdende samenwerking te ondersteunen moet een competitieve Europese defensiemarkt ontstaan. Dit zorgt er tegelijk voor dat Europa minder afhankelijk wordt van technologie die ontwikkeld is in het buitenland.

 

VNO-NCW en MKB-Nederland zijn voorstanders van een sterk Europa dat haar burgers en hun bijbehorende way of life beschermt. In een multi-polaire wereld waar digitale ontwrichtingen zich niet meer houden aan landsgrenzen en opkomende landen bestaande machtsstructuren ter discussie stellen is coördinatie van Europese veiligheidsinspanningen hard nodig. Dit zorgt niet alleen voor veiligheid, maar ook voor innovatie: technologieën die hedendaags als gewoon ervaren worden vinden tenslotte hun oorsprong bij defensie.

Nieuwsbrief Blik op Europa

Meld u aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief 'Blik op Europa' met de standpunten van VNO-NCW en MKB-Nederland op actuele EU-dossiers.