Brits referendum: Brexit ‘by accident’ of Engelse ‘common sense’

16-02-2016

Eind deze week zal de Europese Raad bijeenkomen om een nieuwe deal te sluiten over het lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk in de Europese Unie. Daarna zal in het VK de campagne op gang komen voor het referendum dat waarschijnlijk eind juni wordt gehouden.

Twee weken geleden heeft Raadsvoorzitter Donald Tusk een voorstel gepubliceerd voor de nieuwe deal. Er staan afspraken in over de mogelijkheid voor een groep van nationale parlementen om een rode kaart te geven aan nieuwe EU wetgeving; over de opdracht aan eurolanden om besluiten over economisch beleid te heroverwegen als de niet-eurolanden daar problemen mee hebben; over het versterken van de concurrentiekracht van de EU door de Interne Markt af te ronden en meer handelsakkoorden af te sluiten; en over een noodrem voor de Britten op immigratie als hun sociale zekerheidssysteem de influx niet kan bijbenen. De tekst is geen wonderolie en laat nog allerlei vragen onbeantwoord. Op de Europese Top moet zij dus nog nader uitgewerkt worden. En dan is het hopen dat er consensus gevonden wordt. En dat andere EU landen niet te veel besmet raken door het Britse virus en zelf ook uitzonderingen gaan eisen op EU verplichtingen.

Als er een akkoord bereikt wordt op de Top, zal in het VK de campagne voor het referendum gaan draaien. Het pro-kamp ziet als voordelen dat mensen vaak toch voor de status quo stemmen en dat ook critici diep van binnen wel beseffen dat de EU erg belangrijk is, dat weinig zittende ministers die ertoe doen een Brexit bepleiten, dat het risico van een Schotse afscheiding van het VK mensen afschrikt, dat de gepresenteerde alternatieven voor EU lidmaatschap (WTO, Gemene Best, Noorse model) bij nadere bestudering geen van alle perspectief bieden, en dat de veiligheid een krachtig argument pro EU is. In het voordeel van het out-kamp is dat bedrijven zich nog veel te weinig uitspreken, dat de pers virulent tegen is, dat de vluchtelingencrisis veel zorgen baart, dat het anti-EU gevoel aansluit bij een bredere anti-elite stemming en dat de argumenten van de tegenstanders emotionele snaren raken.

Wat nu precies de gevolgen van een Brexit zouden zijn is nog niet zo makkelijk concreet en hard te maken. In ieder geval is zeker dat een Brexit tot jarenlange onzekerheid zal leiden voor bedrijven in het VK, omdat alle in het VK geldende EU-wetgeving moet worden omgezet in nationale wetgeving, en omdat alle economische relaties met de rest van de EU opnieuw uitonderhandeld moeten worden. En bij die onderhandelingen zal er niet veel goodwill zijn. Bij een Brexit zal de arbeidsmarkt te weinig nieuwe instroom krijgen, en zal kapitaal het VK verlaten, de voorwaarden voor export van goederen zullen niet langer vast liggen en er zal geen Interne Markt voor financiële diensten komen. Dat laatste betekent dat het VK voor de belangrijkste exportmarkt (de EU) van zijn belangrijkste exportproduct (financiële diensten) niet langer de regels mede bepaalt. In naam van soevereiniteit geeft het VK zijn zeggenschap op. Dat is een bizarre paradox.

Maar ook voor de rest van de EU zal een Brexit gevolgen hebben. Het economisch beleid zal minder op de vrije markt en pragmatisme gericht zijn, de euroscepsis en de trend van desintegratie zullen nog meer wind in de zeilen krijgen, Europees defensiebeleid zal zonder het VK weinig meer voorstellen en Duitsland zal ongewild nog meer in een leidersrol gedrukt worden.

Bij een recent bezoek aan Londen van VNO-NCW Voorzitter Hans de Boer zeiden diverse gesprekspartners dat zelfgenoegzaamheid van de EU voorstanders nu het grootste risico is. Ondernemers steken nog te weinig hun nek uit om aan hun werknemers, klanten en toeleveranciers duidelijk te maken waarom de EU van belang is. Aan de lekker in het gehoor liggende argumenten van het out-kamp (‘the devil has all the best tunes’) wordt te weinig tegenwicht geboden. De voorstanders moeten snel wakker geschud worden, anders zou een Brexit by accident het gevolg kunnen zijn. Tegelijkertijd blijft er hoop dat het pragmatisme en de Britse common sense uiteindelijk toch zullen zegevieren. En dan hoopt onze zusterorganisatie CBI dat het VK met een nieuw engagement actief zal worden in de EU.

Lees meer over

Nieuwsbrief Blik op Europa

Meld u aan voor de tweewekelijkse nieuwsbrief 'Blik op Europa' met de standpunten van VNO-NCW en MKB-Nederland op actuele EU-dossiers.