Van afgrond naar moeras – the swamp called Brexit

17-09-2019

De politieke situatie in het VK blijft een roller coaster, elke week zijn de verwachtingen wezenlijk anders. Duidelijk is alleen dat er geen plausibele voorstellen op tafel liggen om tijdig tot een oplossing te komen, vooral voor het probleem van de Iers – Noord-Ierse grens. We moeten er daarom van blijven uitgaan dat grote onzekerheid zal blijven bestaan tot vlak voor de nu geplande Brexit datum van 31 oktober. Een No Deal zonder voorbereidingstijd blijft mogelijk.

 

Inmiddels zie je dat er in de politiek, nationaal en internationaal, hier en daar moeheid begint te ontstaan. Brexit heeft lang genoeg geduurd, laat het nu maar gebeuren, hoor je dan. Dat is echter zeker niet de mening van het gros van de bedrijven.

 

Wij horen ook wel hier en daar een ondernemer die zegt dat hij of zij tabak heeft van de onzekerheid en dat duidelijkheid te prefereren is boven uitzichtloos gedraal. Maar daar zit nu precies de denkfout in die redenering. Want een wanordelijke No Deal Brexit leidt niet tot duidelijkheid, maar tot langdurige verdere onzekerheid, omdat talloze zaken niet geregeld zijn.

 

Onze Britse zusterorganisatie CBI zegt daarom dat No Deal niet leidt tot een cliff edge, maar tot een swamp, een uitgestrekt moeras. Zo maar de stekker eruit trekken klinkt stoer, zie premier Boris Johnsons kreet ‘let’s get on with it’. Maar twee economieën die 45 jaar in elkaar vergroeid zijn, trek je niet zomaar uit elkaar. En het zijn ondernemers die dan de rekening betalen.

 

Het Brexit onderhandelingsproces vraagt daarom om zorgvuldigheid tot het laatste moment. En de schade die vermeden kan worden, moet vermeden worden. Want er blijft sowieso voldoende schade over om landen die het Britse voorbeeld willen volgen af te schrikken.

 

Wij kiezen daarom voor de volgende benadering. De EU en het VK moeten blijven pogen om tot een akkoord te komen. Want dan krijgen we een overgangsperiode die heel veel schade kan beperken. Een wanordelijke No Deal mag gewoon niet gebeuren. We vinden het absoluut niet wenselijk dat er opnieuw uitstel zou komen in het proces, maar als verder uitstel zicht biedt op een betere regeling moet dat toch overwogen worden. Waarbij het duidelijk is dat daaraan condities verbonden moeten worden en ook dat er een moment komt dat er geen verder uitstel meer wordt gegeven.

 

Mocht er dan toch een No Deal uit het proces komen rollen - je kunt dat op dit moment niet uitsluiten - dan moet de schade daarvan zo veel mogelijk beperkt worden.

 

Deels gebeurt dat nu door de contingency planning – noodmaatregelen – die de Nederlandse overheid en de Europese Commissie voorbereiden. De Europese Commissie heeft daarover op 4 september een nieuwe (zesde) Mededeling gepubliceerd en op de website van de Commissie is veel en gedetailleerde informatie voorhanden in een honderdtal (!) stakeholder notities voor uiteenlopende onderwerpen als pleziervaartuigen, ecolabels, oorsprongsregels, industrieproducten, betalingsdiensten, e-commerce of wegtransport. Het is voor ondernemers dus de moeite waar of daar een notitie bij zit die hen aangaat. Meer informatie daarover vindt u op de geactualiseerde website hulpbijbrexit.nl.

 

Het is heel belangrijk om te beseffen dat deze contingency measures de negatieve gevolgen alleen verkleinen. Ze richten zich op de grootste pijnpunten die voor de Commissie de meeste prioriteit hebben. Het is, volgens de Commissie aan het bedrijfsleven om zelf de eigen voorbereidingen te treffen. De enige sectoren waar de commissie inspringt, zijn die waar het bedrijfsleven dit zelf niet kan oplossen, zoals bijvoorbeeld vliegverkeer, toegang tot wateren voor visserij en de rechten van VK-burgers in de EU (en vice versa).

 

De Commissie heeft wel besloten om het bereik van het EU solidariteitsfonds te vergroten, zodat het op de Brexit-situatie van toepassing is. De regels zijn zodanig aangepast dat lidstaten nu fondsen mogen gebruiken om bedrijven – als die zich hebben voorbereid - die hard door de Brexit geraakt worden, steun van de staat kunnen krijgen. Maar de criteria daarvoor zijn nog behoorlijk lastig.

 

Ook aan VK zijde zijn de documenten ter voorbereiding op de Brexit geactualiseerd.

 

Ook een goede voorbereiding door bedrijven zal in veel gevallen het nadeel van een Brexit alleen kunnen verzachten, maar niet geheel wegnemen. Toch blijft een goede voorbereiding – op alle scenario’s, ook het slechtste van een No Deal – essentieel. En wij blijven de Europese Commissie en de Nederlandse overheid oproepen om maatregelen te nemen om bedrijven te helpen.

 

Winand Quaedvlieg is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van kantoor Brussel van VNO-NCW