COV: ‘Zet na de Brexit de klok stil!’

17-09-2018

Uit onderzoek blijkt dat de vleessector als één van de hardste geraakt worden bij een harde Brexit. Jaarlijks gaat er in de sector bijna 1,5 miljard euro om in de handel met het Verenigd Koninkrijk (VK). Nu de mogelijkheid van een harde Brexit in beeld blijft nemen de zorgen toe. Wij spraken met Frans van Dongen, van de Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV), over zijn zorgen en de bijzondere positie van de sector in de Brexit-dicsussie.

 

Hoe kijkt u naar Brexit?

“Ik ben altijd erg positief geweest en ging er altijd wel van uit dat het wel goed zou komen. Maar de laatste tijd ben ook ik steeds vaker bang dat er uiteindelijk geen deal gesloten wordt en we een volledige, harde Brexit krijgen. En ondanks dat EU-onderhandelaar Barnier onlangs nog zei dat een deal binnen 6 tot 8 weken mogelijk is, zijn er inderdaad signalen die daarop wijzen. Dat zou enorme problemen opleveren voor de Nederlandse vleessector. Als het VK een ‘derde land’ zou worden, dan zullen de handelsregels van de World Trade Organization (WTO) gelden. Bedrijven krijgen dan invoerheffingen en die op vlees zijn erg hoog.”

 

Wat betekent dat voor de sector?

'Dit betekent dat de handel met het VK veel duurder en dus minder interessant kan worden. En als de prijzen in het VK zo veel duurder worden, zal het aanbod daar afnemen. En belangrijker, andersom gebeurt het tegenovergestelde. Het aanbod op de Europese markten gaat enorm stijgen met een overschot als gevolg, wat de prijs drukt. Voor veel ondernemers zal dat enorm zwaar zijn. Een tijdje terug was er een crisis in de landbouw toen er door sancties niet meer geëxporteerd kon worden naar Rusland. Politici hebben toen dagen lang vergaderd en geprobeerd de schade voor de boeren te beperken. De chaos die dit zal veroorzaken zal vele malen groter zijn.'

'Op de lange termijn kan het nog erger worden omdat ze in het VK gaan zoeken naar andere leveranciers, zoals bijvoorbeeld uit de Verenigde Staten, Australië of Nieuw Zeeland. Zij zijn nu ook al onze grote concurrenten en als de EU en het VK met ruzie uit elkaar gaan en heel veel hindernissen opwerpen voor handel, dan komen die landen er alleen maar beter uit.'

 

Wat is de positie van de Nederlandse vleessector in het VK?

'Ten opzichte van die andere landen hebben Nederlandse bedrijven nu vaak nog een streepje voor. Een supermarkt zoals Tesco stelt heel specifieke eisen aan de producten. Ze willen bijvoorbeeld dat het wel duurzaam is en dat er goed gelet wordt op dierenwelzijn. Nederlandse boeren kunnen dat als geen ander en zitten in programma’s die daarin al gespecialiseerd zijn en die dat al lang doen. Die krijgen minder last van de concurrentie uit bijvoorbeeld Australië en blijven meer in de luwte. Maar er zijn wel bepaalde garanties nodig.'

'Zelfs bij een zachte Brexit is er namelijk de kans dat concurrenten voet aan de grond gaan krijgen. Bijvoorbeeld als het VK opeens hormoonvlees gaat toestaan, wat nu niet mag. Daar moeten we voor waken. Dan gebeurt dat boeren uit het VK toegang houden tot de Europese markt en andersom de Europese boeren er in het VK uit geconcurreerd worden omdat er ook (goedkoper) vlees binnen komt dat aan een veel lagere standaard hoeft te voldoen. Dat zou precies kunnen zijn wat er gaat gebeuren en dat willen we absoluut niet.'

'De Brexiteers zullen willen laten zien dat niet alles duurder wordt door Brexit en kunnen bijvoorbeeld dus besluiten het hele goedkope hormoonvlees op de markt toe laten. Daar kan de Europese sector niet tegenop. Dit kan voorkomen worden door garanties in de onderhandelingen te eisen dat het VK nog steeds dezelfde standaard gaat aanhouden als de EU.'

 

Kunt u iets meer zeggen over jullie sector?

'De vleessector is erg complex. Er zijn specifieke markten voor specifieke onderdelen van een dier. Dieren worden in delen verkocht. Karbonades gaan bijvoorbeeld vaak naar (Zuid-) Duitsland en ham naar Spanje. In het VK, misschien raadt u het al, consumeren ze erg veel bacon. Daar is in andere landen veel minder vraag naar. Naar Japan, exporteren we dezelfde stukken. En in Europa ook wel een beetje. Maar als we alles daarnaartoe gaan brengen, dan drukken we daar de prijzen. Met het wegvallen van het VK zal de baconmarkt in elkaar klappen. En dat heeft dan ook weer gevolgen voor de rest van de vleessector.
Ook krijgt de vleessector, meer nog dan andere sectoren, te maken met een hele papierwinkel en exportcertificaten als het VK een 'derde land' word. Gelukkig hebben veel bedrijven in de sector daar wel al ervaring mee. Voor veel ondernemers wordt het VK het zoveelste derde land. Daarmee omgaan is daily business.' Maar vervelend is het wel. En het kost ook wat: van 10 miljoen tot 28 miljoen Euro per jaar. Dat is niet nodig en helpt niemand.'

'Dat dit bij de vleessector zo hoog ligt komt mede doordat er voor vlees vaak de meest gedetailleerde afspraken gemaakt worden. Alles moet goed geïnspecteerd worden en aan de meest strengen eisen en standaarden voldoen. Dat is op zich ook wel logisch en er bestaan duidelijke documenten en certificaten binnen de EU die daarvoor nodig zijn. Maar de belangrijkste vraag is natuurlijk: erkent het VK die documenten nog wel na een Brexit?'

 

Wat ziet u nog meer aan problemen opdoemen?

'Er zijn nog een heleboel problemen. Een klein voorbeeld met grote gevolgen is dat er bijvoorbeeld laboratoria zijn die de kwaliteit van het vlees testen en kijken of er geen ziektes bij zitten. Maar die moeten dan wel erkend worden. Als het VK uit de EU stapt, vervalt die erkenning. Als fabrieken niet meer wederzijds erkend worden dan moet de export naar het VK helemaal stoppen. Het maakt niet uit wat voor handelstarieven en dergelijk er opgelegd worden, zonder die controles is export helemaal niet mogelijk. De enige oplossing is eigenlijk een soort van tijdstop, ook bij een no-deal. Laat de bestaande afspraken nog even doorgaan. Zelfs met een transitie periode zoals die nu voorgesteld is, is het nog maar de vraag of deze dingen op tijd geregeld kunnen worden. Maar zonder die overgang vallen we meteen in algehele chaos.'

 

Wat kunnen de bedrijven in de sector doen?

'Uiteindelijk is er niet heel veel dat de sector kan doen. Exporteren naar derde landen kunnen we al in onze sector en is niet de uitdaging, al moet je daar natuurlijk wel vast wat zaken voor voorbereiden. De COV lobbyt in Den Haag -en vooral in Europa- om de problemen die ik net noemde zo klein en overzichtelijk mogelijk te houden. Verder zijn we druk bezig om allerlei andere potentiële gevolgen nog verder in beeld te krijgen. Zolang er nog geen duidelijkheid is kunnen we alleen nog niet zo veel. En uiteindelijk is het aan de Britse overheid en de EU om de toekomstige handel as smooth as possible mogelijk te maken.
Dat hoeft ook niet ten koste van alles. Uiteindelijk zijn de Britten degene die hebben gezegd: we willen eruit. En we moeten niet alles opzij te zetten om het hun makkelijk te maken. Maar we moeten wel doen wat we kunnen om een harde Brexit te voorkomen en de boel zo zacht mogelijk te laten landen.'

 

Lees het rapport van de Europese vleessector (pdf, 64MB) over de gevolgen van een harde Brexit.

Lees meer over