Ria Joosten: 'Ik ken geen angst'

Eigenzinnig en bepaald niet bang uitgevallen. Ria Joosten is directeureigenaar van Ria Joosten Catering en Evenementen. Half maart werd het ‘kleine blonde meisje’ uit de Peel uitgeroepen tot Zakenvrouw van het Jaar 2014. ‘Ik wist dat ik het kon.’

Of ze wilde lunchen met Mark Rutte en een aantal ondernemers. Ria Joosten was net uitgeroepen tot Zakenvrouw van het Jaar 2014 Prix Veuve Clicquot toen ze die uitnodiging ontving. Wie wil nou niet met de premier lunchen? 'Maar ja, ik was al uitgenodigd om diezelfde dag een spreekbeurt te houden voor een zaal vol vrouwelijke ondernemers. Het is zó belangrijk om andere ondernemers te inspireren en uit te dagen.' Dus ging cateringondernemer Joosten niet naar Rutte en wél naar de vrouwen. 'Het was voor mij wel duidelijk welke keuze ik moest maken.'

Autonomie. Wie met Ria Joosten praat, krijgt dat woord regelmatig om de oren. Haar hele leven heeft ze zich nooit door wie dan ook aan de leiband laten leggen. Nu niet en ook niet toen ze nog dat kleine, blonde meisje uit de Peel was. 'Ik wilde niets dat anderen mij opdrongen. Heb altijd een hekel gehad aan het keurslijf.' De witte jurkjes met witte strikken, die haar moeder voor haar maakte? Die wilde ze niet aan. 'Ik wilde niet hetzelfde dragen als mijn zussen.' Haar ouders gaven haar de ruimte. 'Ze wisten wat voor dondersteen ze in huis hadden.'

Nu leidt Joosten behalve Ria Joosten Catering & Evenementen nog drie eigen bedrijven. Ze is horecapartner van Theater de Maaspoort in Venlo en leidt het bijbehorende restaurant. Daarnaast adviseert ze diverse zorginstellingen.

Geen feminist
Vader was hovenier, moeder zorgde voor man en kinderen. De sfeer in het gezin was goed. 'Nooit zal ik de heerlijke maaltijden van mijn moeder vergeten. In mijn belangrijkste jeugdherinneringen zitten we met z'n allen aan tafel.'

Thuis is dus de basis voor uw bedrijf gelegd?
'Dat moet daar wel vandaan komen. Aan tafel, dáár gebeurde het bij ons. Discussies, gezelligheid, minstens een uur natafelen. En daarna at ik alle restjes op.'

'Op mijn 16de organiseerde ik al partijen voor kennissen. Ik begon met een groot trouwfeest. Ik kende geen angst, geen nervositeit: ik wist dat ik het kon en dus deed ik het gewoon. Het inkopen, het koken, het presenteren en het organiseren: ik regelde dat allemaal in mijn eentje. Na het feest kwam ik om 3 uur 's nachts thuis en stak mijn hoofd om de slaapkamerdeur van mijn ouders. 'Had je genoeg eten, Ria?' vroeg mijn moeder. Om daarna opgelucht weer verder te slapen. Het zong rond in de buurt: als je een feest hebt, moet je bij Ria zijn. Zo ontstond mijn cateringbedrijf.'

U komt zelf niet uit een ondernemersgezin.
'Thuis accepteerden ze het, maar ze begrepen er niets van. Bij mij kroop het bloed waar het niet gaan kon: ik ging ondernemen. Maar ik vind het zonde dat veel kinderen uit arbeidersgezinnen hun potentie niet ontdekken. Scholen moeten aandacht besteden aan ondernemerschap, er les in geven!'

'Mijn omgeving zag loondienst als een veilige haven. In mijn jonge jaren voldeed ik deels aan de verwachting door te kiezen voor een vaste baan. Maar daarnaast leidde ik parttime mijn bedrijf. Al gauw had ik een stuk of twintig mensen in dienst en draaide een miljoen omzet.'

Wel onafhankelijk
De geboorte van haar dochter in 1989 grijpt echtgenoot Frans – op dat moment zelf zeugenhouder – met beide handen om haar te stimuleren fulltime te blijven werken. 'Hij zei: Als ik nou eens mijn bedrijf combineer met de zorg voor ons kind. Frans kende mij beter dan ikzelf en voorzag dat ik zou verpieteren als mijn leven alleen nog bestond uit huishouden en kinderen. Eigenlijk liepen we in die tijd samen voor de muziek uit. Toen al vond ik economische zelfstandigheid van vrouwen belangrijk: wat als je gaat scheiden, wat als je partner overlijdt? Dan moet je voor jezelf kunnen zorgen. Als de kinderen groot zijn, komen er hopelijk nog wel tien of vijftien jaar achteraan. Doodzonde als je dan je eigen werk en leven stil hebt gezet. In mijn bedrijf werken nu 140 mensen, waarvan zo'n 110 vrouwen. Als vrouwen solliciteren, maak ik duidelijk dat dertig uur werken hier de ondergrens is. In dertig uur per week kun je een toppositie bezetten.'

Een feminist is ze niet, benadrukt Joosten. 'Ik sta helemaal niet op de barricades. Dat hier zoveel vrouwen werken, is omdat die goed presteren in deze branche. Wel denk ik dat vrouwen zich niet moeten laten belemmeren door hun gezin, hun kansen meer moeten grijpen. Dat doen ze steeds beter. Je ziet inmiddels dat afgestudeerde vrouwen meer verdienen dan pas afgestudeerde mannen. Het tij keert, wij zijn aan de beurt.'

U deed er lang over de stap naar het fulltime ondernemerschap te maken. Hoe kwam dat?
'Door de overtuigingen waar ik mee ben opgegroeid. Als facilitair manager volgde ik zelfs nog een post hbo-opleiding. Zo kon ik bijblijven in mijn vakgebied. Ik wilde meebeslissen, sturen. Ik wilde niet uitvoeren wat anderen bedachten, maar zelf de kaders uitzetten. De touwtjes in handen hebben en onafhankelijk zijn.'

'Maar ondanks die investering in mijn vakkennis als facilitair manager, lag mijn hart bij mijn eigen bedrijf. Als je loondienst en ondernemerschap combineert, doe je allebei tekort. Ik wilde 'naar huis', zoals ik dat noemde. Daar bedoelde ik mee dat ik mijn bedrijf voltijd wilde leiden. Deze keuze vond ik jarenlang lastig. Een vaste baan met een prima inkomen geef je niet op. Kies voor zekerheid en status: dat waren de mantra's uit mijn jeugd waardoor ik beïnvloed was. Voor mij was het een langdurig proces om die overtuigingen los te laten. Echt, ik zat in een spagaat. Pas in 2001 nam ik die stap definitief. Ik ging naar huis.'

'Het grappige is dat iedereen denkt dat ik pas vanaf 2001 actief ben en dus explosief gegroeid ben. Welnee, ik timmerde al 35 jaar aan de weg. Het duurde gewoon even voordat ik kwam bovendrijven, mede omdat ik in de avonden niet koos voor netwerken, maar voor mijn gezin.'

Dode biggetjes
De zeugenhouderij van haar echtgenoot wordt hard getroffen door de MZK-crisis (1999-2001) en de varkenspest. In 2001 besluit man Frans het bedrijf te verkopen. Joosten raakt duidelijk geëmotioneerd door de herinnering aan 'de doffe ellende van destijds in de zeugenhouderij.' De ruimte van haar Proeflokaal Limburg, ooit een schuur met honderden zeugen en biggetjes, blijkt historische grond. Joosten vertelt over de veearts, die 's morgens langskwam om biggetjes dood te spuiten. 'Het was een inktzwart plaatje – het allerergste wat een zeugenhouder kon overkomen. Ik vergeet nooit meer hoe de dode biggetjes op een rij lagen. Bedrijven om ons heen zijn nog veel harder getroffen. Daar kwamen de takelwagens, die de dode dieren in groten getale in containers laadden. Enkele boeren pleegden zelfmoord. Er leek ineens geen toekomst meer in de varkenshouderij.'

'We hadden net geïnvesteerd in een nieuw computersysteem voor klimaatbeheersing. Dat was allemaal niet afbetaald, we hadden nooit de intentie om te stoppen. Maar dat was wel wat Frans besloot na onze vele gesprekken over deze afschuwelijke periode. Waar je jaren aan bouwt, verlies je. Dat voelt alsof je ook de zeggenschap verliest, de regie over je leven. Het was afschuwelijk. Maar Frans krabbelde snel weer op. Het idee voor Proeflokaal Limburg kwam van hem. We zijn gewoon heel hard gaan werken.'

Inmiddels is het bedrijf flink uitgebreid. 'Onze groei verloopt organisch – er komen vanzelf nieuwe dingen op mijn pad. Mijn mensen groeien met me mee', zegt Joosten. 'Ondernemers moeten goed kijken naar hun personeel en ieders talent. Iemand op een heel andere functie durven zetten dan waar hij oorspronkelijk op binnen kwam. Verbinding zoeken is belangrijk: verdiep je in je mensen. Dat gaat meestal heel vriendelijk, maar soms is duidelijkheid broodnodig. Het is belangrijk dat mensen verantwoordelijkheid dragen voor hun keuzes.'

Hebt u al nagedacht over uw opvolging?
'Dat zou nog verrassend uit kunnen pakken. Mijn dochter heeft groot organisatorisch talent, maar werkt nu in het onderwijs. Mijn beide zoons hebben interesse in het bedrijf. Wie weet. Ze moeten hun eigen keuzes maken en doen waar ze zich prettig bij voelen.'

Drie stellingen

De participatiemaatschappij is een zegen
'Absoluut! Mensen moeten hun eigen verantwoordelijkheid nemen, zelf kiezen. Dat er te veel taken en verantwoordelijkheden op mensen afgewenteld worden, is onzin. Wees blij dat je die verantwoordelijkheid kunt nemen. Uiteraard moeten mensen soms gefaciliteerd worden, bijvoorbeeld als het gaat om de zorg voor oude ouders. Die zorg moeten we samen dragen. Daarnaast zijn we verantwoordelijk voor kansarmen.'

Het glazen plafond bestaat niet
'Alleen nog in sommige sectoren. Universiteiten bijvoorbeeld, dat zijn mannenbolwerken, als het om het hoogleraarschap gaat. Maar verder – nee. Het is hun bescheidenheid en de keuze om voor hun gezin te zorgen die vrouwen minder zichtbaar maakt.'

Iedere persoonlijke crisis biedt een kans
'Wel als jeout-of-the-boxdurft te denken. Jezelf herpakken, heroriënteren. Dan kun je vanuit een doodlopende situatie iets bijzonders laten opbloeien.'

 

Ria Joosten
1959 Geboren in Deurne
1977 Koksopleidingen afgerond
1978 Opleiding dieetkok
1985 Opleiding restaurantkok
1986 Opleiding bedrijfsvoering instellingen
1992 Opleiding Hoger Kader te Rotterdam
1995 Post hbo Facility Management
2001 Start ProefLokaal Limburg
2009 New Business Development, Universiteit Maastricht en start De Braampeel
2010 Opening AandeHammermolen
2011 Start Horeca Maaspoort
2012 Begint Luif Aete & Drinke
Lees meer over
Dit artikel komt uit de print Forum