Rein Willems over biodiversiteit: 'Geen diersoort mag meer uitsterven'

Het uitsterven van planten- en diersoorten kan ondernemers flink opbreken. Een platform onder leiding van voormalig Shell-topman Rein Willems gaat kijken hoe overheid, milieuorganisaties en bedrijfsleven dat samen kunnen stoppen.

‘Het is een van de grootste adelaars ter wereld’, zegt Rein Willems, terwijl hij zijn hand naast zijn hoofd houdt. ‘Als hij staat, is hij zo hoog en hij heeft een enorme spanwijdte.’ Toen hij in de jaren negentig de Shell-vestiging op de Filipijnen leidde, maakte Willems zich sterk voor de Filipijnse adelaar. In het wild waren er nog maar zo’n negentig exemplaren die regelmatig door stropers uit de lucht geschoten werden. Om de soort voor uitsterven te behoeden, moest er een speciaal fokprogramma worden opgezet met steun van de overheid. Willems werd voorzitter van de stichting die daarvoor lobbyde. En met succes. Net nadat hij was vertrokken, ging de regering in Manilla overstag en op dit moment staat de adelaar er beduidend beter voor.

Willems (66) is nu voorzitter van het platform waarin ondernemers, overheid en natuurorganisaties samen kijken hoe ze de achteruitgang van de biodiversiteit kunnen stoppen. Dat is de afgelopen jaren onderzocht door een commissie onder leiding van oud-milieuminister Hans Alders die vorige week een rapport afleverde met zo’n vijftig aanbevelingen. ‘Er ligt nu een stevige analyse’, zegt Willems.

Is biodiversiteit niet vooral een hobby van biologen?
‘Nee, er zijn ondernemers die zich hier echt grote zorgen over maken. Bedrijven als Nutreco, DSM, Friesland Campina en Unilever zeggen dat we op een groot drama afstevenen als we doorgaan zoals nu. Veel soorten zijn al uitgestorven en we zijn letterlijk bezig de zeeën leeg te vissen. Waar de ene soort verdwijnt, heeft dat gevolgen voor de andere die dan misschien niks meer te eten heeft en vervolgens ook uitsterft.’

Wat wilt u daar aan doen?
‘Ondernemers moeten hun processen zo inrichten dat er als gevolg van hun bedrijfsvoering geen soorten meer uitsterven. Dat is de belangrijkste aanbeveling van Alders: no net loss. Dat wil dus niet zeggen dat er niets aan natuur verloren mag gaan, maar je moet het elders wel compenseren. Het is een zaak van plussen en minnen. Zoiets kun je natuurlijk alleen serieus doen als je dat ook kunt meten. Als platform willen we samen met voortrekkersbedrijven zo’n meetsysteem opzetten.’

Hoe kan een bedrijf dat dan meten?
‘Ik heb nog geen flauw idee. Wel kan ik me van alles voorstellen bij een no net loss-beleid. Als je een oerbos kapt, weet je vrijwel zeker dat je schade toebrengt aan de biodiversiteit. Bij hernieuwbaar bos loop je veel minder risico. Soms kun je de natuur ook verplaatsen. Maar we willen veel meer dan alleen zo’n meetsysteem ontwikkelen. Alles ineens zal niet lukken, dus we moeten faseren. Binnenkort gaan we beginnen met masterclasses waarin bedrijven die voorlopen andere kunnen bijpraten.’

Voor veel sectoren speelt dit toch nauwelijks?
'Voor een flink deel van de dienstverlenende sector waarschijnlijk niet. Voor de voedingssector is het van wezenlijk belang omdat het over hun grondstoffen gaat, voor andere productiebedrijven speelt het ook. Hoe run je je bedrijf zodanig dat je de natuur zo weinig mogelijk aantast? Gelukkig is daar ook steeds meer aandacht voor. Eind 2006 was ik een van de zeventig leiders uit het bedrijfsleven die de informateur om meer aandacht vroegen voor biodiversiteit. Toen hebben we onze nek uitgestoken en dat werd door veel andere ondernemers niet gewaardeerd. Die vonden dat we ons uitleverden aan de milieulobby en zeiden: dat kost ons straks handenvol geld.’

Was die weerstand niet mede een gevolg van de korenwolf en zeggekorfslak die jarenlang bouwtrajecten wisten tegen te houden?
‘Precies, dat denk ik wel. Ik heb me daar indertijd ook enorm aan geërgerd, maar je lost de problemen niet op door tegenover elkaar te gaan staan. Je hebt milieuorganisaties en milieuorganisaties. Met sommigen valt niet te praten, en als voormalig Shell-man weet ik daar alles van, maar met andere wel. Het zijn betrokken mensen die goed op de hoogte zijn. En als je dan een gemeenschappelijk belang hebt zoals hier, moet je ook in overleg gaan.’

Bekijk ook de ForumVideo ‘Sterven onze grondstoffen uit’ op www.vno-ncw.nl


Green deal biodiversiteit en economie

Per saldo mag er vanaf 2020 geen verder verlies meer optreden van biodiversiteit. Dat is de belangrijkste aanbeveling van de commissie onder leiding van oud-milieuminister Hans Alders, die in opdracht van het kabinet onderzoek heeft gedaan naar de afname van het aantal soorten planten en dieren. Zo’n vijftig aanbevelingen moeten leiden tot een efficiënter grond- en grondstoffengebruik, meer internationale samenwerking en meer bewustwording. Voor de uitvoering van deze maatregelen heeft het kabinet vorige week een green deal gesloten met bedrijfsleven en natuurorganisaties als IUCN Nederland. Die werken hiervoor samen in een platform onder voorzitterschap van Rein Willems.
Dit artikel komt uit de print Forum