'Ondernemers moeten het vliegtuig in': Irakganger Jaap Vaandrager

Jaap Vaandrager (73) was jarenlang president-directeur van Hyva, wereldmarktleider in vrachtwagenhydrauliek, en helpt nu Nederlandse ondernemers die actief willen worden buiten de Europese Unie. Begin november leidt hij een handelsmissie naar Noord-Irak.

1. Is er al veel belangstelling voor de missie?

"Er zijn zes bedrijven die aangekondigd hebben dat ze meegaan, maar er komen nog nieuwe bij. Voor Nederlandse ondernemers is daar veel te doen: olie, gas, water, landbouw, afval. Irak is een prachtig land met veel mogelijkheden. In de tijd onder Saddam was het een van mijn grote klanten. De inval van de Amerikanen was heel dom. Na de oorlog van begin jaren negentig ging het land juist de goede kant op. Iedere keer dat ik er kwam, zag ik dat de quality of life weer verder omhoog was gegaan."

2. Is het nu niet gevaarlijk met die zelfmoordaanslagen?

"Niet in het noorden. Daar zijn geen aanslagen. Naar het overige deel moet je niet toe, dat is een andere wereld. Pas geleden nog werd ik in Koerdistan rondgereden door een chauffeur die vertelde dat hij iedere week naar Bagdad reed. Ik vroeg: 'mag ik eens mee?' Hij zei: 'no way! Als ik met jou bij de grens aankom, laten ze je wel door, maar bellen ze meteen naar iemand verderop met de mededeling dat er een Europeaan in aantocht is. Dan wordt je gekidnapt'. Het noorden is heel anders, daar loop ik rustig in mijn westerse pak over de markt en hoef ik niet eens speciaal op mijn portemonnee te letten."

3. Wat als de Amerikanen in 2012 weer vertrokken zijn?

"Daar zet ik mijn vraagtekens bij. Als je eenmaal in zo'n land zit, moet je ook het juiste moment vinden om je er weer uit terug te trekken. Je moet oppassen dat je geen vacuüm creëert waardoor er een machtstrijd komt tussen de verschillende groepen: Sjiieten, Soennieten en de Koerden. Die mensen daar hebben een baas nodig. In Nootdorp waar ik veertig jaar geleden woonde, was het ook zo dat je als protestant niet bij een katholieke bakker kocht en omgekeerd. Je moet ze de tijd gunnen."

4. Zijn Nederlandse ondernemers te weinig op het buitenland gericht?

"Ik vind dat ze te veel in hun luie stoel blijven zitten. Dat is een verschil met een aantal jaren geleden. Als je ziet wat er nu in landen als India en Brazilië gebeurt, dan maak ik me grote zorgen over het West-Europa van over 25 jaar. Wat hebben wij dan nog te bieden? Hyva is wereldmarktleider geworden door fabrieken te openen in Brazilië, India en China. Vanaf die locaties kun je op de hele wereldmarkt concurreren. Nederlandse ondernemers moeten meer het vliegtuig in."

5. Wat moet een ondernemer doen voor succes in het buitenland?

"Er zelf heen gaan. Voor mij was het altijd redelijk makkelijk. Als ik uit een vliegtuig stapte, zag ik altijd heel snel of er mogelijkheden waren voor transport equipement. Vervolgens ging ik naar mensen die ik al kende. Die konden soms geen antwoord geven op mijn vragen, maar me wel weer introduceren bij andere bedrijven. Op die manier bouw je je netwerk op. Dat is het allerbelangrijkste."

6. Wat moet hij niet doen?

"Een duur marktonderzoek laten uitvoeren door een bureau. Ik zeg altijd: 'jij weet hoe je business in elkaar zit, jij kent de prijzen, jij bent de specialist. Als je daar dan een week rondloopt, heb je al een geweldig marktonderzoek gedaan."

7. Maakt Geert Wilders het lastig om zaken te doen in de Arabische wereld?

"Toen vorig jaar de film Fitna uitkwam, zat ik in Dubai, Bahrein en Saoedi-Arabië. Overal waar ik Arabieren sprak, werd ik er meteen op aangesproken. Ze zeiden: 'Jack, your country is crazy.' Ik heb meteen een paar Nederlandse ambassadeurs daar gebeld met de mededeling: 'zeg tegen die Balkenende dat hij die vent aanpakt want dit is heel slecht voor de handel'. Inmiddels begrijpen ze daar heel goed dat onze regering het ook niet eens is met de PVV. Wilders heeft soms wel goede standpunten maar met zijn uitspraken over de islam is hij niet verstandig bezig. Negentig procent van de moslims zijn prima kerels en die paar extremisten die ertussen zitten, moet je gewoon streng aanpakken."

8. Naar welke landen durft u niet toe?

"Er is geen enkel land waar ik niet naartoe durf, maar ik heb wel mijn bedenkingen bij een aantal Afrikaanse landen: Nigeria bijvoorbeeld. Daar moet je er echt wel voor zorgen dat een bedrijf je van het vliegveld haalt en naar je hotel brengt."

9. Zegt uw vrouw nooit: 'blijf toch lekker thuis'?

"Jawel, ze vraagt regelmatig wanneer we eens gaan golfen maar daar heb ik helemaal geen tijd voor. Mijn grote voorbeeld is een vriend van 85. Hij had een transportbedrijf waarmee hij dik geld verdiende. Toen hij dat een paar jaar geleden verkocht, werd hij daar niet bepaald gelukkiger van. Nu heeft hij net een automatische wasstraat geopend en volgens zijn vrouw is hij weer helemaal opgeleefd."



Zakendoen in Noord-Irak

De handelsmissie die het Nederlands Centrum voor Handelbevordering organiseert van 6 tot 13 november gaat naar de drie belangrijke steden van Noord-Irak: hoofdstad Erbil, Suleimaniya aan de grens met Iran en Dohuk aan de Turkse grens. Een groot deel van de reis bestaat uit het contact leggen met lokale ondernemers uit verschillende sectoren.
www.handelsbevordering.nl
Dit artikel komt uit de print Forum