Forum-nieuwjaarsenquête: Ondernemers slecht te spreken over kabinet-Rutte

16-01-2014

Het contrast kan bijna niet groter: bij de laatste Nieuwjaarsenquête, drie jaar terug, waren ondernemers nog zo hoopvol. In de wittebroodsweken van het eerste kabinet-Rutte – december 2011 – scoorde het minderheidskabinet-Rutte-Verhagen een 6,7. 'Daadkracht, helderheid en duidelijkheid', 'niet kletsen maar poetsen' en 'bezuinigen op pretvoorzieningen', juichten ondernemers. Helaas hield het kabinet – dat afhankelijk was van de steun van de PVV – het niet lang uit. Inmiddels is het tweede kabinet-Rutte iets meer dan een jaar aan de slag. Een meerderheidskabinet met de PvdA dit keer, maar wel afhankelijk van de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP in de Eerste Kamer. Het leidt tot een historisch lage score van ondernemers voor het kabinet: met een 4,9 zit het kabinet een halve punt onder het vierde kabinet-Balkenende dat het in 2008 met een 5,4 moest doen. Slechts 30 procent van alle ondernemers geeft aan tevreden tot zeer tevreden te zijn over de prestaties tot dusver, maar liefst 70 procent is ontevreden tot zeer ontevreden.

Huishoudboekje
Blij zijn ondernemers vooral over de verbeteringen die zij zien op het gebied van infrastructuur en bereikbaarheid (75 procent is tevreden tot zeer tevreden). Met name ondernemers die bij de vorige verkiezingen D66 hebben gestemd, zijn blije rijders (81 procent). Ook de criminaliteitsbestrijding pakt het kabinet goed op, vindt 61 procent van alle ondernemers. Alleen de CDA-stemmers zijn minder positief (49 procent tevreden). Een eervolle vermelding krijgt ook het terugdringen van de zorgkosten: bijna de helft is hier tevreden over. Op de open vraag naar wat het meest bevalt aan dit kabinet, wordt het 'op orde brengen van het huishoudboekje' vaak genoemd. Ook voor het buitenlandbeleid krijgt het kabinet de handen op elkaar. 'Timmermans is goed voor Nederland', stelt een ondernemer. Ook 'het nieuwe beleid voor ontwikkelingssamenwerking in combinatie met exportstimulering voor Nederlandse bedrijven' en 'de buitenlandse economische missies van de minister-president' worden geroemd. 'Dát er een kabinet zit', noemt een ondernemer als een positief punt. 'Het meest aansprekend vind ik het feit dat dit kabinet stellig uitstraalt de termijn vol te maken en derhalve op dit punt enige stabiliteit geeft aan Nederland', stelt een ander. 'Ze zijn nog bij elkaar, dus geen PVV en SP', concludeert een derde. Een enkeling neemt het op voor de participatiesamenleving: 'daar waar burgers kunnen, de verantwoordelijkheid terugleggen bij waar deze hoort: de burger zelf.'

Belastingdruk
Al met al zijn ondernemers echter somber: 86 procent is (zeer) ontevreden over de inzet van het huidige kabinet als het gaat om het verminderen van bureaucratie en regels, 85 procent over het herstel van het consumentenvertrouwen en nog eens 83 procent over het aanpakken van de te hoge belastingdruk. De reacties op de open vraag naar wat het minst bevalt aan dit kabinet liegen er niet om: 'Belastingdruk, regeltjes en procedures: dit ontneemt iedere ondernemer de lust tot ondernemen.' 'De overheid is vooral goed in het neerleggen van bezuinigingen bij bedrijven en burgers in plaats van bij zichzelf.' 'Steeds meer rechten voor werknemers en weinig actie inzake de bouwwereld en de economie.' 'Nivelleren is slecht voor de werkgelegenheid en gaat Nederland in de toekomst opbreken', wordt ook gewaarschuwd.
Het kabinet doet onvoldoende aan het stimuleren van de bouwsector en de woningmarkt (81 procent ontevreden), het aanpakken van de economische crisis (75 procent ontevreden) en het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs (62 procent ontevreden).

Als het gaat om het innovatiebeleid krijgt het kabinet al iets meer handen op elkaar (41 procent tevreden), zeker als het gaat om de VVD-stemmer (45 procent). De VVD-stemmer is ook te spreken over het verduurzamen van de economie: 49 procent van hen is tevreden tot zeer tevreden over het beleid, van alle ondernemers is dat 43 procent.

Populair
De beoordeling van het beleid sluit aardig aan bij de beoordeling van de individuele ministers. Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken), Edith Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) scoren ieder boven de 6. De hoogste score is weggelegd voor de vanouds populaire minister van Financiën: Jeroen Dijsselbloem krijgt van ondernemers een 6,6. Voor minister-president Mark Rutte, die drie jaar geleden even goed scoorde als toenmalig minister van Financiën Jan Kees de Jager, is er minder goed nieuws. Van de hoog gespannen verwachtingen van toen (rapportcijfer 7,7) is weinig meer over met een schamele 5,4. Een cijfer dat overigens nog iets hoger ligt dan de 5,1 die de minister-president begin december volgens onderzoek van TNS NIPO van de totale bevolking kreeg. Teleurstelling is er ook als het gaat om de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister van Wonen en Rijksdienst. Ronald Plasterk en Stef Blok scoren respectievelijk een 5,1 en een 4,9.

Verkiezingen
De ontreddering bij ondernemers vertaalt zich ook in de politieke voorkeuren. Bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen stemde 65 procent van alle ondernemers VVD. De tweede partij onder ondernemers was D66 met 12 procent, de derde CDA met 11 procent. Als er op dit moment verkiezingen gehouden zouden worden, zouden de verhoudingen heel anders liggen. VVD en D66 zouden dan met ieder 25 procent de grootste ondernemerspartijen zijn, met het CDA met 20 procent er vlak achter. De PVV, in de peilingen op dit moment de een na grootste partij van Nederland, komt er bij ondernemers nog altijd nauwelijks aan te pas: slechts 3 procent geeft aan op dit moment op deze partij te willen stemmen.

Een groot deel van de ondernemers (21 procent) is echter zwevend. Die onbestemde kiezers komen vooral bij de VVD vandaan. Een kwart van de VVD-stemmers weet niet op wie te stemmen, 18 procent zou kiezen voor D66 en nog eens 14 procent voor CDA. 'De VVD moet op koers blijven!', is de noodkreet van een ondernemer. 'De enig redelijke rechtse partij VVD heeft volkomen gefaald deze keer!', stelt een ander. Opvallend genoeg is er minder twijfel bij de VVD-ondernemer als het gaat om de Europese verkiezingen. Op de vraag 'welke partij spreekt u het meest aan als het gaat om Europa en de euro' kiest 31 procent voor de VVD, 22 procent voor D66 en 18 procent voor het CDA. Ook hier is – met de Europese verkiezingen op komst in mei – nog eenvijfde van alle ondernemers zwevend.

Forum Nieuwjaarsenquête

De Forum Nieuwjaarsenquête is een onderzoek (via internet) naar de mening van directeuren van Nederlandse ondernemingen over het kabinetsbeleid op dat moment. Aan het onderzoek (dat werd gehouden in de periode van 10 tot en met 20 december) is deze keer deelgenomen door 471 leden van regionale ondernemersverenigingen die zijn aangesloten bij VNO-NCW.

Het overgrote deel (90 procent) is eigenaar of directielid. Iets minder dan 40 procent van alle deelnemers geeft leiding aan een bedrijf tussen de tien en honderd werknemers. Bijna 30 procent aan een bedrijf met minder dan tien werknemers en nog eens ruim 30 procent aan een bedrijf met meer dan honderd werknemers.

 

Hoe beoordeelt u de verschillende bewindslieden in het kabinet?
Jeroen Dijsselbloem (Financiën)   6,6
Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken)   6,4
Edith Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)   6,3
Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu)   6,1
Henk Kamp (Economische Zaken)   5,8
Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie)   5,8
Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie)   5,8
Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)   5,6
Jet Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)   5,5
Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking)   5,4
Mark Rutte (Algemene Zaken)   5,4
Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)   5,1
Stef Blok(Wonen en Rijksdienst)   4,9

 

Als er vandaag verkiezingen voor de Tweede Kamer gehouden zouden worden, op welke partij zou u dan stemmen?
VVD   24,5%
D66   24,5%
CDA   20,2%
PvdA   2,8%
PVV   2,8%
ChristenUnie   1,7%
SGP   1,1%
GroenLinks   0,4%
SP   0,2%
Partij voor de Dieren   0,2%
50Plus   0,2%
     
Weet niet   21,3%