Emma Marcegaglia (BusinessEurope) wil één energiebeleid en 'subsidies naar nul'

25-07-2013

Sinds 1 juli is ze de stem van het Europese bedrijfsleven: Emma Marcegaglia. De Italiaanse is van plan om de lobby flink aan te scherpen. Om te beginnen moet het Europese energiebeleid na 2020 op de schop. 'Hoe kunnen we anders concurrerend blijven?'

 

Ze is laat, opgehouden bij de Europese Commissie. Daar is ze zojuist in debat geweest met eurocommissarissen Olli Rehn en Antonio Tajani over verbetering van de kredietverlening voor het mkb. 'Ze is een media-ster, iedereen wil haar spreken', verontschuldigt haar voorlichter zich. Emma Marcegaglia, sinds 1 juli de nieuwe voorzitter van de Europese ondernemerskoepel BusinessEurope, is inderdaad een flamboyante verschijning. Klein en slank, maar met haar hoge hakken en killer dress bepaald geen vrouw om over het hoofd te zien. Dat is ook niet de bedoeling. 

 

'BusinessEurope moet veel uitgesprokener worden. Dat is de persoonlijke ambitie waarmee ik voorzitter ben geworden', stelt Marcegaglia die eerder leiding gaf aan de Italiaanse ondernemingsorganisatie Confindustria en baas is van een staalbedrijf. 'We moeten ons concentreren op een aantal punten, niet te veel, en daar echt de agenda zetten.' Business-Europe moet niet bang zijn om een ander standpunt in te nemen dan de Commissie en dat ook duidelijk te communiceren, vindt de nieuwe voorzitter. 'Uiteindelijk gaat het om de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven.'

 

Die concurrentiepositie draait om zaken als innovatie, flexibiliteit, maar ook om zoiets basaals als energieprijzen. Wat is er aan de hand op dat vlak?

'De energieprijzen voor onze Europese industrie zijn sinds 2005 met 37 procent gestegen! In dezelfde periode daalden de prijzen in de Verenigde Staten met 4 procent. Hoe kun je op die manier concurrerend blijven? De Europese Commissie heeft zich ten doel gesteld om Europa te re-industrialiseren. Maar als je energiebeleid helemaal fout is, als je milieubeleid precies het tegengestelde is, hoe ga je dat dan doen? Je moet consistent zijn in je doelen, dat is wat we tegen de Europese Commissie willen zeggen. Als je wilt dat we een groter deel, 20 procent van ons inkomen, verdienen met onze industrie, moeten je energiebeleid en je milieubeleid daarop aansluiten.'

 

Wat Marcegaglia betreft gaan de Europese Commissie en het Europees Parlement hier de komende tijd veel over horen vanuit het bedrijfsleven. 'Wij moeten daar de stem van zijn. Wie gaat het anders doen?' 

Tijdens de laatste BusinessEurope-vergadering in Dublin werd unaniem besloten dat het energiebeleid van de Europese Unie na 2020 over een andere boeg gegooid moet worden. Er moet een betere balans komen tussen de klimaatdoelen enerzijds en de voorzieningszekerheid en de kosten van energie anderzijds. Er moet een duidelijke doelstelling komen om die kosten te verlagen. De handel in emissierechten moet de hoeksteen van het klimaatbeleid blijven. Ook moet de discussie over schaliegas uit het verdomhoekje komen. 

Marcegaglia: 'De Verenigde Staten zijn hun hele economie aan het re-industrialiseren door schaliegas. Hier zeggen we: het is vies, het is niet leuk, we willen het niet.' 

 

Wat BusinessEurope betreft komt er een einde aan het unilaterale beleid van Europa als het gaat om CO2-reductie. 'Het idee was dat als wij maar voorop zouden gaan, de hele wereld ons zou volgen. Dat is totaal niet gebeurd. We moeten dus aandringen op mondiale afspraken, en ons niet van te voren al vastleggen op x procent reductie, wat vooral ten koste gaat van onze concurrentiepositie. Europa kán niet alleen varen.'

 

De Europese energieprijzen zijn te hoog, zegt BusinessEurope. Wat voor doel wilt u stellen?

'We hebben dat niet echt vastgelegd, maar we moeten starten vanuit de data die we hebben. We zeggen niet dat de prijzen met 37 procent moeten dalen, maar het doel zou 15 tot 20 procent kunnen zijn. Want de aandacht voor duurzame energie is natuurlijk mooi, maar de subsidies ervoor zijn gigantisch. In Duitsland, in Italië, in Spanje, bijna overal in Europa heeft dit gezorgd voor hoge energieprijzen. We zouden deze subsidies moeten reduceren tot nul. Ook dat wordt gezien als een ferm standpunt, maar we importeren die zonnepanelen allemaal uit China. We ontwikkelen er dus geen Europese industrie of technologie mee en de kosten zijn enorm.'

 

In Nederland is op hoofdlijnen een energieakkoord gesloten. Onderdeel daarvan is de inzet op windparken op zee, duur maar noodzakelijk om de doelstelling voor duurzame energie te kunnen halen.

'Daarom vinden we ook dat er maar één klimaatdoelstelling zou moeten komen, en niet zoals nu een voor CO2 en daarnaast nog een voor duurzame energie en een voor energiebesparing. Want dan moet je dus maatregelen gaan nemen die helemaal niet kosteneffectief zijn en elkaar soms zelfs tegenwerken.'

 

Eén doelstelling dus, maar vanaf wanneer? Pas in 2020?

'In oktober beginnen de mondiale klimaatonderhandelingen. We moeten wachten wat er gebeurt en dan bepalen wat ons doel is.'

 

Verwacht u dat daar dit keer wel iets uit zal komen?

'Nee, ik denk niet dat er iets bereikt zal worden. Het is mooi dat Obama gezegd heeft dat Amerika zijn klimaatbeleid wil veranderen, en ik zou het echt verwelkomen, maar ik zie het nog niet gebeuren.'

 

Moet Europa zijn klimaatambities daarom verlagen?

'Nee, nee, dat zeg ik niet. Want ik denk dat klimaatdoelen goed zijn, maar het moet wel in balans zijn met andere doelen. We kunnen geen doel stellen zonder rekening te houden met wat er gebeurt op mondiaal gebied.'

 

Kunnen we onze miljarden niet efficiënter inzetten?

'Waarom zonnepanelen neerleggen in Nederland als jullie geen zon hebben!'

 

Waarom zou Nederland zijn klimaatdoel niet goedkoper mogen halen door te investeren in Spanje of Italië?

'Precies. We zouden Europa moeten zien als één gebied, één interne markt, zoals ook de bedoeling is. En investeren waar de zon en waar de wind is. En in de noodzakelijke energietransportnetwerken. Dat is de manier om het te doen.'

 

Wat houdt ons tegen?

'Nationalisme? Verkiezingen? Als ik even spreek als Italiaanse en niet als voorzitter van BusinessEurope: de problemen van de Zuidelijke landen kunnen niet opgelost worden door meer overheidsuitgaven. Dat is alleen maar schadelijk. Maar investeringen die de interne markt versterken, dat is precies wat je moet doen.'

 

Wat kan BusinessEurope doen om daar te komen?

'Blijven hangen in het debat over bezuinigen versus solidariteit, fiscale consolidatie versus groei, levert ons niets op. Dat is allemaal ideologie. Wat we als BusinessEurope kunnen doen is concrete projecten voorstellen en overheden en investeerders proberen te overtuigen. Want ik begrijp volledig dat de Noordelijke landen er ook hun voordeel mee moeten kunnen doen. Natuurlijk. Ze gaan niet investeren in Spanje of Italië alleen maar om ze te helpen, ze doen dat omdat het slimmer is om het daar te doen. En je verbetert er de interne markt door. Er is nu helemaal geen coördinatie op het gebied van energie. Bedenk wat er gebeurde toen Duitsland besloot te stoppen met kernenergie. De enorme consequenties voor de buurlanden. Alleen coördinatie op het gebied van de begrotingen is niet genoeg.'

 

De voorzieningszekerheid is een ondergeschoven kindje, stelt BusinessEurope. Wat kan Europa doen?

'We zouden om te beginnen ook in Europa moeten investeren in schaliegas. Het kan nooit de enige bron van energie worden, maar het kan ons wel minder afhankelijk maken van import. En denk aan de ontwikkelingen die in de Verenigde Staten mogelijk zijn geworden door schaliegas. Zomaar 'nee' zeggen zonder er goed onderzoek naar te doen, is onverstandig.'

 

Zijn we in Europa wel in staat om op tijd actie te ondernemen?

'Dat zie ik als het echte verschil tussen Europa en de Verenigde Staten. De VS hebben de capaciteit om snel te beslissen. Kijk naar de financiële crisis. Zij hebben snel ingegrepen en zijn er nu uit. En wij niet. Want de Europese Unie bestaat uit 28 landen met een heel ingewikkeld besluitvormingsmechanisme. Maar als wij niet in staat zijn om snel besluiten te nemen, is dat een groot probleem. Denk bijvoorbeeld aan de toegang tot grondstoffen. China is die allang aan het veilig stellen.' 

 

Ook als het gaat om de besluitvorming binnen BusinessEurope zelf moet de tijd van lang praten en waterige standpunten voorbij zijn, vindt Marcegaglia: 'Over het onderwerp energie hebben we jaren gesproken. Nu hebben we het anders aangepakt: op basis van een gedegen studie is er over gediscussieerd en vervolgens hebben we er een unaniem besluit over genomen. Maar unanimiteit hoeft natuurlijk niet altijd, met een duidelijke meerderheid kunnen we ook uit de voeten.' 

 

U gaat met BusinessEurope het verschil maken?

'Natuurlijk is het moeilijk, dat zal ik niet ontkennen. Maar feit is dat Europa nog steeds in een recessie zit en een hoge werkloosheid kent. We raken welvaart kwijt. We moeten dus wel snel handelen. En als mensen werkloos en bezorgd over de toekomst zijn, kan dat ook het momentum zijn voor verandering?'

 

 

Wie is Emma Marcegaglia?
Emma Marcegaglia, werd in 1965 geboren in het Italiaanse Mantua als telg van een ondernemersgeslacht. Ze studeerde bedrijfseconomie aan de Bocconi University in Milaan en aan de New York University. Na haar studie begon ze haar carrière in het familiebedrijf als ceo van het staalbedrijf Marcegaglia S.p.A. In 1996 werd de 'vrouw van staal' ook voorzitter van Confindustria Young Entrepreneurs. In 2008 werd ze - met overweldigende steun - gekozen tot voorzitter van Confindustria, de belangrijkste ondernemingsorganisatie van Italië. Faam verwierf ze door haar strijd tegen de maffia en door haar felle pleidooien voor structurele hervormingen, iets wat haar de nodige conflicten opleverde met de overheid en Silvio Berlusconi. In 2010 stond Marcegaglia nummer 1 op de Financial Times-ranking van meest machtige vrouwen in het bedrijfsleven.
Sinds 1 juli is Marcegaglia voorzitter van BusinessEurope, de Europese federatie van ondernemingsorganisaties. Ruim veertig ondernemerskoepels, waaronder VNO-NCW, uit Europese landen zijn lid van BusinessEurope. De organisatie lobbyt voor de belangen van het Europese bedrijfsleven in Brussel.

Dit artikel komt uit de print Forum