Davos brengt goede zaken in beweging

13-02-2014

De jaarlijkse bijeenkomst van topmanagers, staatshoofden en supersterren in Davos fascineert de wereld. Maar wat gebeurt er nu eigenlijk echt? DSM-topman Feike Sijbesma en vastgoedman Coen van Oostrom zien het als hét moment om de boel in beweging te krijgen. ’En natuurlijk worden er zaken gedaan.’

Het ‘synchroniseren’ van de wereld, noemt Feike Sijbesma het. Als baas van het wereldwijde biochemieconcern DSM en een van de voorlopers als het gaat om verduurzaming en verantwoord onder¬nemen is hij een geziene gast in het Zwitserse Davos. Het motto van het World Economic Forum is immers ‘to improve the state of the world’. En nee, dat is geen vage praat om te verhullen dat de machtigen der aarde er vooral komen om zich over te geven aan champagne en kaviaar, stelt Coen van Oostrom, eigenaar van vastgoedbedrijf OVG en de afgelopen jaren present in Davos als Young Global Leader en Global Growth Company. ‘Er hangt geen sfeer van champagne, maar een sfeer van ideeën. Er wordt ongelooflijk hard gewerkt. Om zeven uur zit je aan het ontbijt en vervolgens loopt je programma tot één uur ‘s nachts. Natuurlijk is er ‘s avonds ook wel eens een receptie of een feestje, maar Davos staat niet bekend om de champagne. Eerder om zijn lange dagen.’

Ook Sijbesma komt er niet voor de borrels. Hij ziet Davos vooral als de gelegenheid – bij gebrek aan een wereldautoriteit – om te komen tot nieuwe, betere business modellen. ‘Feit is dat we in een geglobaliseerde wereld enorm afhankelijk van elkaar zijn. De meeste economieën en bedrijven in de wereld hangen samen. Meer dan ooit heeft het bedrijfsleven een grote impact op de wereld. Dat geeft bedrijven automatisch ook een grote verantwoordelijkheid. Zeker omdat bedrijven ook de oplossingen in handen hebben voor de grote uitdagingen waar de wereld voor staat, zoals het wereldwijde honger- of klimaatprobleem. Het innovatieve vermogen ligt immers vooral in het bedrijfsleven.’

‘Wat in Davos gebeurt is dat je kijkt of je met elkaar kunt synchroniseren in de aanpak van problemen. Er is namelijk niemand die de baas is van de wereld. Als je wat wilt doen, moet je dat dus gezamenlijk met het bedrijfsleven, overheden, de wetenschap en NGO’s doen. Er is niemand die dat wereldwijd kan opleggen of bepalen’, zegt Sijbesma.

Celebrities
Op het eerste oog is het lastig in te zien hoe een dagenlange aaneenschakeling van sessies en debatten daartoe kan leiden. Want het is leuk dat celebrities Bono en Matt Damon er hun opwachting maken, evenals talloze staatshoofden, maar wat blijft er uiteindelijk van over als de 2.700 genodigden weer huiswaarts keren?

Volgens Van Oostrom moet de impact van Davos niet onderschat worden. ‘Om te beginnen op het traditionele bedrijfsleven. Want ze lopen er wel allemaal rond: Carlos Slim, Bill Gates en al die andere ceo’s, onder wie die uit Nederland. In de wereld overheerst vaak de gedachte dat het grote bedrijfsleven van nature slecht is. Maar ik denk dat het tegenovergestelde het geval is: zeker bij de Nederlandse ceo’s is er een enorme bereidheid om met een licence to operate te werken. Door Davos en vergelijkbare clubjes ontstaat een soort verlicht kapitalisme. Dat het niet alleen gaat om geld verdienen, maar ook om een voor iedereen gezond bedrijf dat de goede dingen doet’, aldus Van Oostrom.

En als je een gemeenschappelijk beeld hebt, kun je tot concrete acties komen, stelt Sijbesma. ‘Je legt in Davos op die manier een bodem om stappen te nemen. Op het gebied van nutrition zijn wij bij DSM tot een samenwerking gekomen met het World Food Program van de UN om ondervoeding bij kinderen aan te pakken, bijvoorbeeld in Bangladesh. Dat doen we onder andere ook samen met Unilever. Dan heb je het dus over concrete actieprogramma’s die mede het gevolg zijn van Davos.’

Volgens van Oostrom werkt het aanstekelijk om te zien hoe andere ceo’s bezig zijn met thema’s als duurzaamheid: ‘Ik ben zelf een aantal jaar geleden geïnspireerd geraakt door Peter Bakker, toen nog ceo bij TNT. Toen ben ik na gaan denken, wat zouden wij kunnen gaan doen? Dat werd: gebouwen bouwen die tot de top van de meest duurzame gebouwen behoren. Over een half jaar leveren wij een gebouw van Deloitte op dat waarschijnlijk het meest duurzame van de wereld zal zijn.’

Cynisme
Ook Sijbesma ziet de consensus groeien. ‘In 5, 6, 7 jaar zijn we op het gebied van klimaat gegaan van ‘is dat nou echt wel van belang?’ naar ‘ja, daar zijn we het toch wel over eens’, naar ‘we moeten er als bedrijfsleven nu zelf wat aan doen’ en ‘we kunnen niet alleen wachten op wat nationale overheden doen’.’Cynisme over wat dat nu daadwerkelijk oplevert is aan Sijbesma niet besteed: ‘We zijn afhankelijk van deze wereld, dat betekent dat je altijd de energie moet willen opbrengen om je hiervoor in te zetten. Klagen over dat het allemaal te traag gaat, is te makkelijk.’

Bovendien: ‘Als ik zie wat we bereiken: dat moet je niet onderschatten. Het zijn geen kleine topics. En het World Economic Forum is wat de naam zegt dat het is: het Forum kan alleen faciliterend werken, niets afdwingen. Zoals ik al zei: niemand in de wereld is de baas, dus je kunt niet zeggen: ‘zo gaan we het doen’. Het moet in gezamenlijkheid en dat soort processen gaan altijd traag, maar we maken zichtbare voortgang.’

Maar ondernemers zouden geen ondernemers zijn als het ondertussen niet ook gewoon over verdienmodellen zou gaan. Er worden absoluut zaken gedaan in Davos, stelt Van Oostrom. ‘En dat is maar goed ook natuurlijk, want er moet wel ondernomen worden.’ Davos biedt daar gouden kansen toe. Zo schoof Van Oostrom aan bij een sessie met de premier van Iran, om te zien of daar op de korte termijn voor hem investeringsmogelijkheden liggen. En kreeg hij de kans om op een borrel even vijf minuten te spreken met de baas van een groot Duits bedrijf over een potentieel project.

‘Ook interessant voor mij was het burgemeestersoverleg over de problemen van grote steden. Dan heb je vijftien burgemeesters bij elkaar van wereldsteden als Atlanta, São Paolo en Londen. Ik zat daar aan de subtafel over duurzaamheid samen met burgemeester Boris Johnson van Londen. Dan kan ik uitleggen wat mijn bedrijf doet wat voor Londen interessant is en anderzijds vertelt Johnson dingen die ik bijvoorbeeld weer door kan geven aan Rotterdam.’

Redesign
Voor Sijbesma waren de sessies die voor de chemische industrie en biotechnologische industrie werden gehouden essentieel. ‘Dan heb je alle belangrijke spelers bij elkaar en spreek je elkaar over onderwerpen als veiligheid, energie, milieu en nutrition. Daarnaast plant Sijbesma gesprekken in met belangrijke klanten en zakenpartners. Eén van de thema’s waarover hij ook graag van gedachten wisselt, is de redesign van de economie. Sijbesma: ‘We moeten meer sturen op alle stakeholders: people, planet, profit. Maar hoe doe je dat als de waarde van je bedrijf met name maar door één as wordt bepaald, namelijk de profit? Het is heel lastig om het systeem daar op aan te passen.’

Eén van de projecten om daar iets aan te doen is de operatie waarbij DSM de afgelopen jaren de hele portfolio aan producten heeft doorgelicht en geanalyseerd heeft welk percentage EcoPlus producten zijn. EcoPlus-producten hebben een significant lagere impact op het milieu dan concurrerende producten. ‘In 2010 viel 30 procent van onze producten in die categorie, volgend jaar moet dat 50 procent zijn’, vertelt Sijbesma. ‘Er zijn een paar andere bedrijven die ook met zo’n soort systeem bezig zijn, zoals BASF. Het zou natuurlijk goed zijn om dat te synchroniseren met elkaar, bijvoorbeeld via de World Business Council Sustainable Development onder leiding van Peter Bakker. Dan kan iedereen dat systeem gebruiken. Ook dat is iets wat we in Davos proberen te bereiken.’


waarover spraken zij?: Circulaire economie

Een hot item in Davos dit jaar was de circulaire economie. De vraag die daarbij centraal staat, is hoe je daar vanuit de huidige lineaire economie – waarbij je begint met een grondstof en eindigt met afval – op uitkomt. Feike Sijbesma: ‘Dat is een heel ander business model, waarbij je bijvoorbeeld niet meer als bedrijf producten verkoopt maar de producten zelf houdt en alleen tijdelijk ter beschikking stelt en de functie van het product verkoopt. DSM maakt bijvoorbeeld coatings die de opbrengst van zonnecellen verhogen. Dan kun je dus die coatings verkopen maar je zou ook alleen het effect van die coatings kunnen verkopen.’

‘In Davos heb je de kans om met veel wetenschappers te praten. Dit jaar bijvoorbeeld over dat de afvalstromen in de landbouw gigantisch zijn.’ Sijbesma noemt het fascinerend dat daar in 10.000 jaar landbouw nog zo weinig mee gebeurd is. ‘Terwijl we in de petrochemische industrie in de afgelopen 150 jaar gekomen zijn tot een systeem waarbij het kleinste afvalstroompje nog gebruikt wordt. Dat be¬tekent dus dat er in de landbouw nog heel veel potentieel is.’ Een goed voorbeeld van de circulaire economie is de tweedegeneratie biobrandstofcentrale die DSM dit jaar gaat opstarten in Amerika. ‘De eerste in de wereld die alleen op afvalresten van gewassen draait.’



Waarover spraken zij?: Social businesses

In Davos wordt over alles gediscussieerd, dus ook over de toekomst van het kapitalisme en de groeiende inkomensverschillen. Van Oostrom: ‘Dan krijg je dus gesprekken tussen iemand als Jimmy Wales, de oprichter van Wikipedia, die er heel bewust voor gekozen heeft daar geen geld mee te willen verdienen, en internetondernemers wiens droom het is zo snel mogelijk miljonair te worden door hun bedrijf te verkopen.’

‘Wales wil nu een bedrijf opzetten waarin al in de statuten vastligt dat bijvoorbeeld 50 procent van de winst naar goede doelen gaat, 25 procent naar de medewerkers en 25 procent naar de investeerders. Dat zijn debatten die mij zelf ook wel weer aan het denken zetten: als ik in de toekomst een bedrijf opzet, doe ik dat dan gewoon zoals gebruikelijk of kies ik ervoor om er een social business van te maken?’

‘Dit onderwerp raakt mij, zeker omdat mijn sector, de vastgoed, een slechte naam heeft. Toch hebben we nu eenmaal steden nodig en gebouwen om in te leven. Het gaat erom dat op een integere en sustainable manier te doen en dat meer zichtbaar te maken.’