Aysel Erbudak: ‘Laat ze maar komen’

Aysel Erbudak laat er geen twijfel over bestaan wie de baas is in het Slotervaartziekenhuis, wordt gezegd. Dat is zij. Die aanpak heeft er wel voor gezorgd dat het eerste private ziekenhuis van Nederland na jaren weer winstgevend werd. “Ik ben niet bezig met de vraag of ik aardig ben.”

Het interview met Aysel Erbudak gaat in twee fasen. Op de ochtend van het eerste deel heeft CZ de lijst bekend gemaakt van de ziekenhuizen waar borstkankerbehandeling onder de maat zou zijn. Het Slotervaartziekenhuis krijgt kritiek, totaal ongefundeerd meent Erbudak, en ze geeft meteen hard tegengas in de media. “Laat ze maar komen, dit winnen we wel.”

U vindt dit wel leuk, de boel opschudden.
Erbudak grijnst. “Jahaah.” Dan serieus: “Het is een marketingstunt van CZ. Op zich heb ik geen moeite met marketing, maar niet over de rug van het Slotervaartziekenhuis en niet over de ruggen van patiënten. Verzekeraars moeten niet bepalen wat goed of slecht is. Daarvoor hebben we de inspectie voor de gezondheidszorg.”

Vijf jaar geleden balanceerde het Slotervaartziekenhuis op het randje van faillissement. Jaarlijks had het een miljoenentekort en de toenmalige directie lag stelselmatig overhoop met de zorgverzekeraars, die het ziekenhuis te duur vonden. Er waren fusieplannen met het VU-ziekenhuis en lange tijd leek het er op dat twee Amsterdamse woningcorporaties en een zorginstelling het Slotervaartziekenhuis wilden overnemen.

De dag nadat dit laatste voornemen strandde, dook vrijwel uit het niets het investeringsfonds Meromi op, de investeringsmaatschappij van de Turks/Nederlandse Aysel Erbudak en de Nederlandse miljonair Jan Schram. Meromi – de beginletters van Erbudaks drie kinderen Merdan, Rowena en Michael – investeerde vooral in vastgoed, call centers en medisch onderzoek in Nederland en Turkije. Erbudak werd voorzitter van de raad van bestuur en stortte zich helemaal op de sanering.

Na de overname boekte het ziekenhuis meteen winst. Er kwam een forse reorganisatie en de bedden zijn, in Erbudaks woorden, allemaal vol. De operatie smaakte naar meer, want in 2008 deed Erbudak/Meromi tevergeefs een poging om ook de IJsselmeerziekenhuizen in Lelystad en Emmeloord over te nemen. Weekblad Elsevier publiceerde in oktober een tevredenheidonderzoek onder patiënten, waar het Slotervaartziekenhuis in de hoogste regionen verkeerde.

U hebt uw geld verdiend met call centers, hoe kwam u erbij om een ziekenhuis te kopen?
“Het leek mij onwaarschijnlijk dat een ziekenhuis als dit verlieslijdend zou moeten zijn.”

Op die basis koopt iemand toch geen ziekenhuis?
“Het is, denk ik, in de jaren negentig begonnen dat ik me ervan bewust werd dat er muren in de zorgsector zijn. Kijk, de eerste generatie Turken is een probleemgroep in de zorg. Ze spreken de taal niet, hebben een ander verwachtingspatroon. Gaan we speciale ziekenhuizen stichten in Nederland of investeren we in ziekenhuizen in het thuisland? Als je kijkt wat logisch is en dat los haalt van politiek, dan is opvang in het thuisland goedkoper en fijner voor de mensen. Dat was de reden om met een ziekenhuis in Turkije te beginnen. Dan is de stap naar het Slotervaartziekenhuis niet groot”

Erbudak sneed zonder pardon een complete managementlaag weg, alle externe adviseurs werden aan de dijk gezet. Haar no nonsense-stijl botste met de ondernemingsraad die veel inspraak gewend was en het enorme bestand – veelal oudere – vrijwilligers werd aan de kant gezet. De nieuwe directeur wilde geen groep personeel waar ze geen duidelijke arbeidsverhouding mee had. De boot in de media was aan. Erbudak zou niet geschikt zijn om een ziekenhuis te leiden, het ziekenhuis zou alleen nog de ‘makkelijke’ patiënten willen behandelen waar snel veel geld aan te verdienen is. Opvallend genoeg is Erbudak niet zo’n voorstander van verregaande privatisering van de zorg. “Wat nu gebeurt, is dat verzekeringsproducten worden versoberd en dat ziekenhuizen commerciële nevendiensten gaan ontwikkelen.” Zuinigjes: “Dat kan, maar ik heb teveel mensen gezien die krom moeten liggen om hun verzekering te kunnen betalen. De discussie moet gaan over hoe zorg betaalbaar gehouden kan worden.”

Storm
Nu de ‘methode Erbudak’ succes blijkt te hebben, is de storm gaan liggen. In het veld is ook respect voor Erbudak. ‘Ze heeft goede adviseurs, waar ze goed naar luistert, maar er is geen twijfel mogelijk dat zij de touwtjes in handen heeft’, aldus een vertegenwoordiger van een zorgverzekeraar.

Erbudak: “Ik ben helemaal niet bezig met de vraag of ik aardig ben. Aan de ene kant vertegenwoordig ik de vijftienhonderd man die hier werkt, aan de andere kant ben ik ook verantwoordelijk voor tienduizend patiënten. Ik kan me voorstellen dat mensen het niet leuk vinden als ik tegen ze zeg dat ik hem of haar niet geschikt vind om met patiënten te werken. Maar je moet het zo zien: patiënten weten niet wanneer hier van het script wordt afgeweken. Ik ben direct, als je daar niet tegen kunt mag je dat schofferend of onbeleefd vinden.”

Haar stijl is in elk geval geen belemmering voor een informele sfeer. Van receptie tot verplegend personeel, heeft iedereen het over ‘Aysel’.

U runt een ziekenhuis, hebt daarnaast ook nog belangen in diverse andere bedrijven. Houdt u nog wel een privéleven over?
“Ik heb drie kinderen en ik ben stapelgek op ze, maar ik ben niet het type van de traditionele moeder. Gelukkig heb ik slimme kinderen, die daar mee om kunnen gaan. Ze lijken allemaal op mij in een bepaalde fase van mijn leven. We hebben ook veel gezamenlijke interesses. Mijn oudste zoon studeert nu bedrijfskunde. Ik denk zelfs dat hij beter is dan ik, hij ziet het alleen zelf nog niet.”

Haar oudste twee kinderen voedde Erbudak grotendeels alleen op, als alleenstaande moeder. Dat leverde creatieve oplossingen op om carrière en moederschap te combineren, zoals het verhaaltje voor het slapengaan door de telefoon voorlezen. En al zijn al haar kinderen haar even lief, de band met de oudste twee heeft daardoor wel iets speciaals, zegt ze.

“Ik ben best een moeilijke moeder. Erg veeleisend, vooral als het gaat om hoe mijn kinderen in het leven staan. Een maatschappelijke positie als de mijne heeft altijd effect op kinderen. Normaal gesproken overtreft een kind zijn ouders. Voor mijn kinderen wordt dat moeilijk. Het is niet goed als ze het gevoel krijgen dat ze in mijn schaduw leven. Daarom is het extra belangrijk dat ze een goede studie afronden en dat ze afstand kunnen nemen van mij.”

“Met ouders die hun kinderen ‘zo gewoon mogelijk’ willen opvoeden en ze daarom financieel afknijpen heb ik niet veel. Ik wil grootdenkers van ze maken. Dan moeten ze niet op een houtje bijten, ze moeten juist zoveel mogelijk facetten van het leven leren kennen.”

Sprokkeltocht
Aysel Erbudak werd geboren in het oosten van Turkije als derde van zes kinderen. In 1979 kwam ze naar Nederland, waar haar vader al enkele jaren werkte. De eigenzinnige en ambitieuze tiener werd al gelijk geconfronteerd met een beperking in het Nederlandse schoolsysteem: de Cito-toets deelde haar naar eigen idee te laag in. Er volgde een sprokkeltocht via mavo naar het hbo. De propedeuse werd gehaald, maar de gedroomde stap naar de universiteit bleef uit want Erbudak beproefde haar geluk in het bedrijfsleven. Ook privé botste haar geldingsdrang wel eens met de gedachtewereld van haar ouders. Alle rimpels zijn weer gladgestreken en dan geldt voor Erbudak: fase voorbij, we praten er niet meer over. Wat telt is het heden.

Is familie belangrijk voor u?
“Gezellige familiebijeenkomsten met koffie en gebak zijn niet iets voor mij, maar ik ben er voor mijn familie als het ze slecht gaat. Ik kom uit een grote familie en ik heb het opvallend goed gedaan. Ik moet me afvragen wat mijn huidige positie betekent voor de kring waarin ik leef. Het is belangrijk om succes te delen. Er is zoveel in mij geïnvesteerd dat een ander niet is aangeboden. In mijn opvoeding was het hoogste doel een nuttig mens te worden. Je moet iets gedaan hebben in je leven wat betekenis heeft. Ik denk dat ik wel een nuttig lid van de samenleving ben geworden.”

Hoe raakt u uw frustraties kwijt, bij wie kunt u eens lekker uitfoeteren?
“Dat is niet nodig, ik heb geen frustraties”

Echt niet? Het zit toch wel eens heel erg tegen?
“Het zit wel eens tegen, maar ik kan eigenlijk alles beredeneren naar nul. Ik maak mij natuurlijk wel eens zorgen, maar alles is oplosbaar. Alleen voor zaken die te maken hebben met gezondheid telt die regel niet.”

Wat is het belangrijkste deel van uw identiteit, Turks, vrouw, ondernemer?
“Het belangrijkste voor mij, is dat ik een vrouw ben. Ik ben me wel steeds Turkser gaan voelen. Dat komt ook door de politieke situatie. Het voelt ook wel goed. Nederland is niet meer mijn thuis. Dat betekent niet dat ik er niet meer van houd. Maar teruggaan naar Turkije was vroeger nooit een optie.”


Vier stellingen

Nederland is overregeld
“Ja. Er is geen probleem of er is wel een wet, protocol of indicatie voor.”

Voor allochtone ondernemers wordt Nederland steeds minder interessant
“Nederland is sowieso minder interessant in vergelijking met andere landen. Het is heel moeilijk om initiatieven van de grond te krijgen.”

Een ziekenhuis is een bedrijf
“Met een grens. Als het om ethische vragen gaat, past de bedrijfskundige toets niet. Je kunt niet zeggen: deze patiënt is doodziek, maar we opereren niet omdat het ten koste gaat van onze winst.”

Turkije moet bij de EU komen
“Nee, de EU is zo’n moloch geworden, daar moet Turkije niet aan beginnen. Voor de EU zou het goed zijn. Turkije is een strategisch gelegen markt van 70 miljoen mensen met een jonge populatie.”




Aysel Erbudak


1966 Geboren in Damal, Turkije
1986 Mavo afgerond, zonder diploma
1986 Studie Administratief medewerker bij de overheid en diverse functies bij de gemeente Amersfoort
1988 Eerste bedrijf, een uitzendbureau
1992 Overname van Intertel Den Haag
1993 Overname B.g.g. antwoordservice
2004 Koopt Antiluk Health Center in Turkije
2005 Overname vakantieresort in Turkije
2006 Oprichting Meromi Holding
2006 Voorzitter raad van bestuur Slotervaartziekenhuis
2009 Begint abortuskliniek Sezoz in Amsterdam
2010 Voorzitter raad van bestuur van abortuskliniek Stimezo in Alkmaar


Dit artikel komt uit de print Forum