Q&A detailhandel en supermarkten: vragen en antwoorden voor ondernemers

Op 14 december kondigde het kabinet een lockdown af. Deze heeft grote consequenties voor de detailhandel en geldt vooralsnog tot en met 9 februari. Bij ondernemers leven veel vragen over de precieze consequenties van de afgekondigde maatregelen. Hieronder een overzicht van de meest gestelde vragen en de antwoorden daarop. 

 

Welke aanvullende maatregelen gelden vanaf 15 december voor winkels en supermarkten?

Publieke plaatsen, zoals winkels, zijn vanaf 15 december gesloten. Er is echter een lijst met publieke plaatsen, die wel open mogen blijven. Het gaat in de basis om locaties van essentiële detailhandel gericht op primaire levensbehoeften. Zo mogen bijvoorbeeld supermarkten, bakkers, slagers, viswinkels, groenteboeren en boerderij- en landwinkels, warenmarkten in de levensmiddelenbranche open blijven. Ook drogisterijen en apotheken worden opengesteld. Locaties waar reparaties aan goederen uitgevoerd worden en post- en pakketservice aangeboden worden, zijn ook uitgezonderd. Zo kan bijvoorbeeld ook een locatie waar sleutels gemaakt worden of een auto gerepareerd wordt, opengesteld worden. Daarnaast worden plaatsen waar financiële en zakelijke dienstverlening plaatsvindt uitgezonderd, zodat bijvoorbeeld banken, hypotheekverstrekkers en makelaars voor klanten open kunnen blijven. Een overzicht van alle uitgezonderde winkels is hier te vinden. Deze maatregel geldt vooralsnog tot en met 9 februari.

 

Sinds 14 oktober gold al dat alle winkels vanaf 20.00 uur gesloten moesten zijn. Met uitzondering van supermarkten en andere winkels die levensmiddelen verkopen. Voor winkels gold dat zij een deurbeleid moesten voeren, waardoor het binnen niet te druk wordt. Dat houdt in dat ondernemers ervoor moeten waken dat er teveel mensen naar binnen kunnen komen, bijvoorbeeld door iedereen te verplichten gebruik te maken van (een beperkt aantal) winkelkarretjes of -mandjes. Bij slecht naleven van de basisregels of bij te grote drukte kan een winkel gesloten worden op last van de voorzitter van de veiligheidsregio.

Er geldt een verbod op het verkopen en bezorgen van alcoholische dranken en softdrugs tussen 20.00 en 7.00 uur. Voor iedereen van 13 jaar en ouder geldt een dringend advies een mondkapje te dragen in winkels. Daarnaast moeten grotere supermarkten ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid de gelegenheid geven om tijdens speciale momenten (venstertijden) hun boodschappen te doen.

 

Wat als mijn ene activiteit wel, en de andere niet open mag?

In de regel is bepalend waar de betreffende plaats in hoofdzaak op is gericht: als dat de levenmiddelenbranche is, zoals een supermarkt of slager, dan valt een dergelijke winkel onder de uitzondering en kan deze geopend zijn. Dat laat onverlet dat in die supermarkt mogelijk ook in beperkte mate non-foodartikelen worden verkocht. Voor plaatsen met meerdere functies die niet allen onder de uitzonderingen vallen, zoals een fietsenhandel met een werkplaats voor reparatie en herstel van fietsen, geldt dat de plaats alleen open mag voor zover het die functie en de daarvoor benodigde locatie betreft. Zo mag in de autobranche de werkplaats wel open worden gesteld maar de showroom niet. Aldus de toelichting bij de regeling. Eenzelfde redenering is te gebruiken voor bijvoorbeeld juweliers en schoenmakers. Zij mogen hun locatie wel open hebben voor reparatie, maar mogen niets direct uit de winkel verkopen.

 

Het ministerie van Economische Zaken heeft in een brief van 16 december enkele verduidelijkingen en aanscherpingen aangebracht in de uitzondering voor winkels in de levensmiddelenbranche, drogisterijen en dierspeciaalzaken (respectievelijk art. 4.a1, eerste lid, en onderdeel e, i en k Tijdelijke regeling maatregelen covid-19), omdat die onderwerpen tot vragen leiden. Dit is noodzakelijk om zoveel mogelijk contactmomenten en mobiliteit te beperken in het kader van de bestrijding van Covid-19.

 

Met betrekking tot de uitzondering die geldt voor winkels in de levensmiddelenbranche, drogisterijen en dierspeciaalzaken geldt dat alleen winkels die in hoofdzaak (meer dan 70% omzet, pre-lockdown) levensmiddelen (eten en drinken), drogisterijartikelen (zelfhulpgeneesmiddelen, persoonlijke verzorgingsartikelen – niet zijnde cosmetica en parfums - , en schoonmaakmiddelen) en diervoeding verkopen, kunnen open blijven voor het publiek. Bij het vaststellen van het 70%-criterium gaat het om de feitelijke situatie over langere tijd. Dat betekent dat wordt uitgegaan van de omzetsituatie voor inwerkingtreding van de maatregelen op 15 december 2020. Het gaat daarbij om de vestiging of het filiaal, niet de keten of het concern.

De uitzondering laat onverlet dat betreffende winkels mogelijk ook in beperkte mate non-foodartikelen worden verkocht. Het is niet toegestaan het non-foodassortiment uit te breiden.

 

Een afgescheiden levensmiddelenafdeling met eigen ingang in een filiaal van een warenhuis valt onder de uitzondering voor 'winkels in de levensmiddelenbranche'. Deze afgescheiden afdeling mag geopend blijven voor het publiek.

 

Mogen servicepunten voor post en pakketten open blijven?

Ja, dat mag. Strikt genomen moet de winkelier dus nee verkopen als de klant ook een verzenddoos wil of een paar postzegels. Als er ook aan financiële of zakelijke dienstverlening wordt gedaan, zou dat ook onder een uitzondering kunnen vallen. Maar hier is de regeling nogal onduidelijk.

 

 

Ben ik verplicht om speciale uren voor ouderen en kwetsbare mensen open te zijn?

Alleen voor supermarkten is er zo'n verplichting. De winkelier moet zich inspannen om de toegang ten minste twee keer per dag een uur te beperken tot mensen die zichzelf beschouwen als oudere of kwetsbare personen. De regeling lijkt het toe te laten dat de uren aansluitend mogen zijn.

 

Mag ik nu nog maar 30 klanten tegelijk binnen in mijn winkel hebben?

Nee, het maximum van 30 mensen per binnenruimte geldt niet voor de detailhandel. Wél geldt de regel dat iedereen 1,5 meter afstand moet kunnen houden. Daarvoor zijn diverse protocollen ontwikkeld.

 

Wat zijn de richtlijnen voor verantwoord winkelen?

Het protocol ‘Verantwoord Winkelen’ zorgt ervoor dat iedereen zo veilig mogelijk kan winkelen en er tegelijkertijd door medewerkers veilig gewerkt kan worden. De richtlijnen in het protocol gelden voor alle ondernemers, medewerkers en klanten van de detailhandel. Er wordt advies gegeven over het maximumaantal klanten per winkel, samples en proeverijen en andere hygiëne maatregelen. Ook wordt er advies gegeven over wat je als ondernemer moet doen als je niet 1,5 meter afstand van anderen kan waarborgen.

 

Gaan medewerkers in de supermarkt weer karretjes en mandjes schoonmaken voor klanten?

Supermarkten besteden extra aandacht aan goede hygiëne in de winkel en maken materialen zoals winkelwagens, mandjes, scanners en pinautomaten regelmatig schoon. Het is aan de supermarkt zelf of zij als service aan de klant een karretje of mandje schoonmaken.