Waarom ik teleurgesteld werd door de commissie-Borstlap

16-07-2019

Het is nogal wat: de groei van het aantal flexibele arbeidsrelaties bombarderen tot 'de nieuwe sociale kwestie'. Alsof de tijden van kinderarbeid en sloppenwijken weer zijn aangebroken. Je zou dan ook verwachten dat de commissie-Borstlap die aan het werk is gezet door minister Koolmees om te bekijken in hoeverre de regels rondom werk nog de gewenste uitkomst hebben, met een ijzersterke onderbouwing komt. Ook was ik nieuwsgierig naar hoe de Commissie de grote en ingrijpende ontwikkelingen van deze tijd zou meenemen in haar analyse. Wat zijn de gevolgen van robotisering en kunstmatige intelligentie voor de arbeidsmarkt? Wat betekent het ontstaan van volledig nieuwe businessmodellen?

 

Teleurgesteld

Helaas bleef ik na bestudering van de eerste tussenrapportage teleurgesteld achter. Onder het motto grote stappen snel thuis schiet de commissie-Borstlap meteen door naar de vraag hoe de bescherming van werkenden is geregeld. De vraag wat de huidige inrichting van de arbeidsmarkt – inclusief zwaar opgetuigde vaste contracten - bijdraagt aan de werkgelegenheid, wordt niet gesteld. Vervolgens trekt de Commissie bijzonder snel de conclusie - alsof de prijs de enige reden is waarom ondernemers kiezen voor flex - dat het gelijktrekken van de kosten van alle vormen van arbeidsrelaties de oplossing voor alles is.

 

Scholing

Dit zou bijvoorbeeld de oplossing zijn voor de arbeidsproductiviteit, die achter zou blijven door al die flex. Een vreemde redenering voor een land als Nederland dat juist zo'n hoge arbeidsproductiviteit kent. Kennelijk heeft de groei van het aantal zzp’ers die niet aangetast. Voor zover er een probleem is hier zegt ook de OESO dat dit vooral komt door de toegang van flexwerknemers tot scholing. Ik zou zeggen: laten we dat dan oplossen in plaats van flexarbeid terug te duwen in het oude systeem.

 

Flex

Verder is 'flex' een verzamelbegrip waarachter heel veel verschillende vormen schuilgaan. De idee dat flexwerk altijd zo goedkoop is, is ook ongenuanceerd: er zijn ook vormen van flex die helemaal niet zo goedkoop zijn, zoals bijvoorbeeld uitzendarbeid. Bovendien biedt onze huidige arbeidsmarkt kansen aan mensen die anders langdurig of zelfs permanent aan de kant zouden staan.

 

Echte problemen

Door zo grof te werk te gaan in haar analyse ontneemt de commissie het zicht op de echte problemen, want die zijn er wel degelijk. Zo is er nog onvoldoende sprake van een inclusieve arbeidsmarkt met kansen voor iedereen. En moeten we verder werken aan oplossingen voor de kleine groep schijnzelfstandigen. En gebeurt er nog te weinig om een leven lang ontwikkelen écht uit de verf te laten komen. Echter: maatregelen die gebaseerd worden op een te grove analyse en dus niet aansluiten op de werkelijke problemen, zullen die niet oplossen. Het gaat erom mensen zekerheid en vertrouwen te bieden dat zij werk en een goed inkomen hebben in een snel veranderende wereld. Dat is een heel belangrijke maar wel andere 'kwestie' dan de sociale kwestie van teveel flex.

 

Ton Schoenmaeckers
Beleidsscretaris sociale zaken