Waarom ik niet bang ben voor big data in de zorg (integendeel)

13-04-2016

Zorg en ict. Dat is een moeilijke combinatie. Dan wordt het ‘zorgen over ict’. Daar hebben we het dan liever niet over. We praten veel liever over preventie in de zorg. Meestal is dan de conclusie dat er zoveel meer aan preventie kan gebeuren. Maar ook dat dat in de praktijk lastig blijkt. Terwijl preventie in de gezondheidszorg juist met ict een handje geholpen kan worden.
Eerst een paar constateringen. In Nederland is er heel veel medische informatie beschikbaar. Vooral downstream, waar de grote kosten zich voordoen: denk aan ziekenhuizen en specialistische klinieken. In vergelijking met andere ontwikkelde landen is veel van deze informatie digitaal opgeslagen en bovendien gestandaardiseerd, dus makkelijker uitwisselbaar. Met dank overigens aan de vermaledijde DOT-DBC’s, de diagnose behandeling combinaties.

Nieuw tijdperk in gezondheidszorg
Laten we eens hardop dromen. Stel dat je over iedereen in Nederland gezondheidsgerelateerde data kunt combineren. En je laat ict-bedrijven hier data-analyses mee doen. Dan komen we nieuwe patronen en aanwijzingen op het spoor, die de effectiviteit van de gezondheidszorg ingrijpend kunnen verbeteren. Je komt er dan achter dat kleine gedragsveranderingen of ingrepen later groot leed (en kosten) voorkomen. Je komt op het spoor van geheel nieuwe behandelmethoden. En je krijgt en passant veel meer informatie over de effectiviteit van de gezondheidszorg zoals we die nu kennen. Dat betekent een nieuw tijdperk in de gezondheidszorg: we gaan de focus verleggen van downstream naar upstream. Door een waterbron een klein beetje te verleggen, hoef je later geen dure dam of dijk te bouwen. Dat begrijpen wij Nederlanders als geen ander in de wereld.
‘Zorg verbeteren en geld verdienen: wie kan daar tegen zijn?’
Big data goed gebruiken
Dat is ook de wereld van big data. Daar valt een wereld te winnen. Maar eerst eentje te overwinnen. Want zeg 'big data’ en je hebt meteen een schrikbeeld: die van jouw en mijn privacy. Ook ik wil als burger absoluut niet dat anderen zonder mijn toestemming informatie over mijn gedrag of medische status kunnen inzien. Zeker niet als ik daar geen controle over heb. Maar ik heb er geen bezwaar tegen als die informatie geanonimiseerd wordt gebruikt voor een betere gezondheidszorg. Sterker nog, dat idee juich ik van harte toe.

Nationale strategie nú nodig
Wat moet er dan gebeuren? Wij vinden dat de rijksoverheid uit zijn ivoren toren moet komen. Gereguleerde concurrentie (Zvw) betekent niet dat je als overheid geen rol meer hebt of alleen marktmeester bent. Juist bij dit onderwerp hebben we bij uitstek een nationale strategie en regie nodig, ook met aandacht voor de privacy en de ethische vragen die hierbij spelen. Bovendien kan Nederland een voorlopersrol krijgen, met zijn verregaande mate van digitalisering en standaardisatie van medische informatie. Dat kan zich op termijn ook vertalen in nieuwe exportkansen. Onze gezondheidszorg verbeteren en dan ook nog geld verdienen, wie kan daar nu tegen zijn?

Anthony Stigter
Secretaris Zorg