Trade wars are good and easy to win – of toch niet?

15-03-2018

Onderhandelen met de Amerikaanse president Donald Trump vraagt om een beetje inzicht in zijn – toch wel opmerkelijke – psyche. Een mooi voorbeeld daarvan is de speech die hij afgelopen week in St. Louis, Missouri hield. Trots vertelde Trump dat hij Canadese premier Justin Trudeau had willen overtuigen van het handelstekort van de VS met Canada – en de bijbehorende schade die Amerikaanse arbeiders daarvan opliepen. Maar of de VS écht een handelstekort hebben met Canada? I didn’t even know – I had no idea, vertrouwde Trump de menigte toe.

 

Protectionisme

De laatste onaangename verrassing uit Trumps koker zijn de importheffingen op staal en aluminium van respectievelijk 25 en 10 procent. Als argument beroept hij zich formeel op de nationale veiligheid, maar alles wijst erop dat het handelsoverschot van de Europese Unie de werkelijke reden is. Bovendien bleek onlangs uit een rapport van het Department of Commerce dat de Amerikaanse defensie maar drie procent van de binnenlandse staalproductie nodig heeft om operationeel te blijven. Kortom: een verkapte vorm van protectionisme.

 

In de tang

En dát mag dus niet volgens de WTO. Diezelfde WTO wordt op dit moment door de VS behoorlijk in de tang genomen omdat het land weigert in te stemmen met de benoemingen van nieuwe rechters. Zonder die (unanieme) benoemingen zal de WTO per september 2018 niet meer functioneren. Europa kan dus de Amerikaanse handelsmaatregelen wel aanvechten bij de WTO, maar er is een kans dat er niet meer over geoordeeld kan worden. Trump lijkt er alles aan te doen om de WTO op te blazen.

 

Diplomatie

Even terug naar het voorbeeld van zijn speech in St. Louis. Een politicus die zo met onderhandelingen omgaat – moet je daar vol op ingaan, of juist een diplomatieke aanpak kiezen?

 

Wat de Europese Commissie nu voorstelt – een uitzonderingspositie voor de EU, de maatregelen aanvechten bij de WTO, bescherming van de EU-markt tegen staal uit bijvoorbeeld China, maar óók ‘evenwichtsherstellende maatregelen’ – brengt het risico met zich mee van een handelsoorlog. De geschiedenis leert dat niemand daar beter van wordt. Bovendien kan vergelding Trump aansporen om te escaleren: trade wars are good and easy to win, zei hij al eerder. Maar helemaal niets doen kan de indruk wekken dat Trump zomaar wegkomt met zijn plannen.

 

Koel

Voor nu is het belangrijk dat de EU het hoofd koel houdt. Ook zonder vergeldingsmaatregelen zal blijken dat de handelsmaatregelen van Trump schadelijk zullen zijn voor Amerikaanse bedrijven en de economie. Wellicht dat dat Trump zelfs beweegt om tot inkeer te komen. Belangrijk is dat de EU moet proberen om net als Canada en Mexico een uitzonderingspositie te krijgen. Daar moet vol op worden ingezet.

 

Marhijn Visser
Beleidssecretaris Internationaal Ondernemen