Star Trek en de zorg: 'live healthy and prosper'

09-10-2017

Voor de Star Trekliefhebbers onder ons: Dif-tor heh smusma – u kent hem wel, de Vulcaanse groet van mister Spock: live long and prosper. Daar mogen we gerust aan toevoegen: live healthy. Want onze levensverwachting is sinds de tweede helft van de vorige eeuw weliswaar sterk toegenomen. Maar het aantal jaren dat we niet ziek zijn, is juist afgenomen.

 

Levensverwachting

Gezondheid leeft enorm. Dat bleek ook wel uit de vragen die het publiek aan de wetenschap stelde voor de Nationale Wetenschapsagenda. Een groot deel daarvan gaat over (leven in goede) gezondheid. Maar bezig zijn met gezondheid is niet genoeg. Het is belangrijk ook gezond te leven en daarmee vroeg te beginnen. Het Centraal Planbureau deed daarover onlangs een duit in het zakje. Lager opgeleiden lopen op school een achterstand op, stelt het CPB, die zij de rest van hun leven nooit meer inhalen. Dat uit zich ook in ongezond gedrag, zoals overmatig drinken en roken. Het resultaat is een enorm verschil in de levensverwachting. Mensen met alleen basisonderwijs hebben gemiddeld 53 jaren in goed ervaren gezondheid. Voor mensen met een hogere opleiding is dat gemiddeld bijna 72 jaar. Dat verschil van 19 jaar is opmerkelijk in een egalitair land als Nederland.

 

Big data

Leefstijl speelt een belangrijke rol. Maar het is te makkelijk om dan te zeggen: 'dikke buik, eigen schuld'. De wetenschap wijst er namelijk op dat gedrag tot stand komt in een sociale en fysieke omgeving: waar je woont en of je werkt heeft ook grote invloed op je leefstijl. Nieuwe technologieën bieden ook nieuwe kansen om gezondheid te bevorderen. Zo kun je straks met een simpele DNA-analyse zien welk dieet bij jou aanslaat. Slimme apps (en achterliggende analyses van big data) helpen om je persoonlijke gezondheid te ondersteunen, zonder in paternalisme of betutteling door de overheid te vervallen. Want dat laatste past echt niet meer in deze tijd.

 

Next level

Geen science fiction dus, maar next level science: hoe kunnen we, met gebruik van van recente inzichten uit de gedragswetenschap, mensen verleiden en stimuleren om zich gezonder te gedragen? Dat is de reden dat wij, namens het Nederlandse bedrijfsleven én de gezondheidszorg, aan de politiek het aanbod hebben gedaan om samen een preventie-akkoord af te sluiten en de kansen voor meer positieve gezondheid te verzilveren.

 

Prioriteiten

Dit krijgen we alleen voor elkaar als we de handen ineen slaan. Rijk en gemeenten, scholen en maatschappelijke organisaties, zorgpartijen, bedrijfsleven én de wetenschap. Een aanpak die dus niet ad hoc is of steunt op goede bedoelingen, maar waarbij de wetenschap ons helpt om de prioriteiten te stellen. Om te bepalen wat aantoonbaar de maatregelen zijn waarvan we over tien jaar kunnen vaststellen dat zij het aantal gezond ervaren jaren hebben vergroot in Nederland. Het tijd om nu met zo'n preventie-akkoord aan de slag te gaan, schreef Hans de Jong van Philips pas. Zo is het. Met als motto: live healthy and prosper ('V').

 

Anthony Stigter, beleidssecretaris gezondheidszorg