Scepsis WRR over bedrijfsleven achterhaald

24-04-2012

'Doorgeschoten marktwerking!' is bij sommige partijen al jaren de mantra bij alles wat er mis is in de maatschappij. Als we zaken als zorg, openbaar vervoer en telefonie in handen van de staat zouden houden, zou het allemaal veel beter gaan. Een lekker overzichtelijk en simpel standpunt, waar de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in haar rapport Publieke zaken in de marktsamenleving weinig van heel laat.

Ingewikkeld
Wel concludeert de WRR dat het vormgeven van markten en het zorg dragen voor publieke belangen een stuk ingewikkelder is dan men aanvankelijk heeft gedacht. Markten zijn per definitie altijd in ontwikkeling en dus niet van te voren volledig te plannen en dicht te timmeren. Dat brengt onzekerheden met zich mee. De overheid moet echter ook beseffen dat haar vermogens beperkt zijn. Dus is het in de huidige marktsamenleving niet meer in de eerste plaats de vraag wat de overheid moet doen, maar wat de overheid nog kan doen, aldus de Raad.

Convenanten bedrijfsleven en ngo's
Om markten toch in goede banen te leiden moet de overheid volgens de WRR daarom uitdrukkelijker bevorderen dat ook ondernemingen – afzonderlijk of georganiseerd in bijvoorbeeld brancheorganisaties – verantwoordelijkheden voor het behartigen van publieke belangen nemen. Ook ziet de Raad dat grote internationaal opererende ondernemingen steeds meer oog hebben voor hun maatschappelijke verantwoordelijkheden en daar ook afspraken over maken. Convenanten tussen het bedrijfsleven en niet-gouvernementele organisaties (ngo's) kunnen dit versterken, waarbij koplopers het voorbeeld geven. Deze initiatieven verdienen volgens de WRR krachtig gesteund te worden door de Nederlandse overheid.

Scepsis
Tot zover is het een mooie analyse van de snelle ontwikkelingen op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Vreemd daarom dat de WRR vervolgens concludeert dat mvo-initiatieven met de nodige scepsis moeten worden bezien. Uit onderzoek uit 2003 en 2007 zou blijken dat maatschappelijk verantwoord ondernemen al snel het onderspit delft als financiële resultaten tegenvallen en de economie in zwaar weer komt.

Dutch Sustainable Growth Coalition
Op dat punt lijkt het alsof de WRR vergeten is naar buiten te kijken en initiatieven als de Dutch Sustainable Growth Coalition volkomen over het hoofd heeft gezien. Dit initiatief van Nederlandse multinationals laat juist zien dat het kortetermijndenken over duurzaamheid verleden tijd is. Duurzaam ondernemen wordt steeds meer ingebed in de bedrijfsstrategie op middellange en lange termijn. Die strategische keuze van ondernemingen is vanzelfsprekend, omdat maatschappelijk verantwoord ondernemen geen kwestie meer is van idealisme maar een rationele businesscase.

Startblokken
Dat de WRR de overheid een groter beroep wil laten doen op het bedrijfsleven is daarom terecht. En als de Raad goed kijkt, kan ze zien dat het bedrijfsleven allang uit de startblokken is vertrokken.

Guusje Dolsma
Teamleider economische zaken