Rapport commissie-Bakker verplichte lectuur voor formatie

16-06-2017

Deze week ontketende De Nederlandsche Bank een kleine fittie. Krapte op de arbeidsmarkt? Dat zal toch wel meevallen zolang de lonen niet harder stijgen, zei DNB-directeur Job Swank. Dit in reactie op geluiden uit bepaalde sectoren die alweer de grootste moeite hebben om personeel te vinden. Jammer genoeg slaat De Nederlandsche Bank de plank behoorlijk mis. De krapte en vooral de mismatch op de arbeidsmarkt zal wel degelijk een steeds groter probleem worden en daarom is het goed om het rapport 'Naar een toekomst die werkt' dat vandaag precies negen jaar geleden uitkwam weer eens af te stoffen.

 

Flinke klus

Peter Bakker, toenmalig TNT-topman, had er tien jaar geleden een flinke klus aan. In opdracht van het kabinet-Balkenende – dat heftig in de clinch lag over het ontslagrecht – moest hij met een plan komen om honderdduizenden mensen extra aan de slag te krijgen. Met als doel de onvermijdelijke krapte op de arbeidsmarkt als gevolg van groei en vergrijzing tegen te gaan en tegelijkertijd de verzorgingsstaat betaalbaar te houden. Dat de toekomst zich maar moeizaam laat voorspellen, bleek toen kort daarna de financiële crisis in alle hevigheid losbarstte. Van economische groei was plotsklaps geen sprake meer. Pas nu, precies negen jaar later, is de arbeidsmarkt volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek de economische crisis 'eindelijk te boven'.

 

Vijf knelpunten

Stevenen we daarmee weer af op eenzelfde situatie van krapte en onbetaalbaarheid van onze sociale voorzieningen als begin van deze eeuw dreigde? Opvallend is in ieder geval dat de vijf knelpunten die Peter Bakker negen jaar geleden constateerde nog steeds even actueel zijn. Zo constateerde de commissie dat een groep van 900.000 mensen onvrijwillig aan de kant stond. Uit cijfers van het CBS blijkt dat dit aantal inmiddels is opgelopen tot boven de miljoen. Knelpunt nummer twee was volgens de commissie-Bakker dat we teveel in kleine deeltijdbanen werken. Ook hier heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek geen goed nieuws: het aantal deeltijdbanen is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. De helft van alle werknemersbanen nu een deeltijdbaan. Die zitten vooral bij vrouwen: driekwart van hen werkt parttime.

 

Arbeidsmarkt op slot

De arbeidsmarkt voor ouderen zit op slot, was het derde door Bakker geconstateerde knelpunt. Het goede nieuws is dat inmiddels aanzienlijk meer ouderen langer doorwerken. Ruim de helft van de 60- tot 65-jarigen werkt, terwijl dat tien jaar eerder minder dan een kwart was. Van de 65- tot 70-jarigen heeft inmiddels 13 procent betaald werk, waarvan ruim één op de vijf voltijd. Het slechte nieuws is dat ouderen die hun baan kwijt raken, het nog altijd moeilijk hebben. De langdurige werkloosheid is groot bij deze groep. Nummer vier op het lijstje knelpunten was het onderwijs dat onvoldoende aansloot op de arbeidsmarkt. Deze mismatch is helaas zeker nog niet opgelost. Vooral in de techniek zijn de problemen groot.

 

Vast en flex

Als laatste noemde Bakker dat er te weinig wordt geïnvesteerd in laagopgeleiden en oudere werknemers. De vaste medewerkers hebben te weinig stimulans om inzetbaar te blijven en nieuwe uitdagingen aan te gaan. Bij flexibele werknemers hebben werkgevers geen belang om in hun inzetbaarheid te investeren. Flex arbeid kent verschillende vormen, zoals projectmatige detachering, zzp'ers, tijdelijke contracten, uitzendarbeid. Dit zijn goed inzetbare mensen. En waar scholing nodig is zien we in de praktijk dat er meer mogelijk is dan in de beeldvorming. De oplossing van Bakker – geen ontslagvergoeding achteraf, maar een werkbudget tijdens de loopbaan om scholing van te betalen – kwam er niet. Een andere doorbraak op dit thema evenmin.

 

Maak werkgeverschap weer aantrekkelijk

De conclusie is duidelijk: de analyse in het rapport van de commissie-Bakker is nog steeds actueel. Laten we het rapport afstoffen en de focus richten op het weer aantrekkelijk maken van werkgeverschap. De toegenomen werkgeverslasten en -risico’s, de administratieve regeldruk en loondoorbetaling maken werkgeverschap onnodig onaantrekkelijk.

 

Rob Slagmolen

Beleidssecretaris arbeidsmarkt