Dat is even wennen voor criticasters: topsectorenbeleid werkt en hoe!

05-10-2016

Vijf jaar lang was het voor veel partijen niet goed of het deugde niet. Het topsectorenbeleid, gericht op samenwerking tussen bedrijven, overheden en wetenschappers in negen topsectoren, leek maar weinig vrienden te hebben. Nog voor het beleid goed en wel was geïmplementeerd, riepen sommigen, zoals de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, alweer om afschaffing.

Vierde van de wereld
Des te mooier dus dat uit het rapport dat minister Kamp vandaag naar de Tweede Kamer stuurde, blijkt dat het bedrijvenbeleid, waaronder zijn topsectorenbeleid, inmiddels tot harde resultaten leidt. Zo staat Nederland sinds dit jaar op plaats vier van de meest concurrerende economieën van de wereld volgens de mondiale concurrentie-index van het World Economic Forum en op de eerste plek van de EU-landen. Daarmee is de doelstelling van een plek in de top-5 binnen. De samenwerking tussen wetenschap en bedrijfsleven in het kader van het topsectorenbeleid werd daarbij door de onderzoekers nadrukkelijk als succesfactor genoemd.

Verdubbeling van doelstelling
Daarnaast was er bij de start veel scepsis of bedrijven wel zouden investeren in de publieke kennisinstellingen. En wat blijkt, bedrijven investeren bijna een half miljard euro in gezamenlijke onderzoeksprogramma’s met Nederlandse kennisinstituten (Topconsortia). Hiermee is sprake van een verdubbeling van de oorspronkelijke doelstelling. In totaal wordt nu meer dan een miljard publiekprivaat in onderzoek en ontwikkeling geïnvesteerd waar het kabinet eerder uitging van 500 miljoen. 

Uitgaven R&D lopen op
Er gebeurt dus iets waar veel stuurlui aan wal geen rekening mee hielden toen het topsectorenbeleid startte. Bedrijven investeren risicodragend in onze wetenschappers en de uitgaven aan R&D lopen op. Die uitgaven bedragen inmiddels weer 2 procent van het BBP en zouden verder door moeten groeien naar minimaal 2,5 procent. 

Het kan nog beter
De moraal van het verhaal? Laten we vooral dit succes continueren en  het kind niet met het badwater weg gooien. Het is dus zaak om niet te sleutelen aan de fiscale prikkels om bedrijven een steun in de rug te geven bij R&D en de koers van het topsectorenbeleid niet radicaal om te gooien. Dat wil niet zeggen dat er niks verbeterd kan worden. Zo is het bijvoorbeeld goed om meer nadruk te leggen op belangrijke maatschappelijke thema’s gekoppeld aan ons verdienvermogen. Ook zou de samenwerking met de regio versterkt kunnen worden. 

Extra investeringen betalen zich terug
Daarnaast zijn deze resultaten des te meer reden om extra te investeren in wetenschap en innovatie. Ondernemingsorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland bepleitten al eerder via de campagne NL Next Level een extra impuls van 1 miljard, samen met de kenniswereld.  Onderzoek leert dat dit zich ruimschoots terugverdient voor de samenleving. 

Thomas Grosfeld
Beleidssecretaris innovatie