Initiatiefwetsvoorstel Wet open overheid, brief aan de Commissie voor Binnenlandse Zaken en de Hoge Colleges van Staat van de Eerste Kamer

06-06-2016

Hoogedelgestrenge dames en heren,

VNG, VNO-NCW, IPO, MKB-Nederland en UvW danken u voor de uitnodiging voor de expertmeeting van 7 juni 2016 over het initiatiefwetsvoorstel Wet open overheid (Woo). Wij zien openbaarheid van de overheid als een groot goed, maar maken ons grote zorgen over de gevolgen van dit wetsvoorstel voor gemeenten, provincies, waterschappen en bedrijven. De kern van onze kritiek vindt u in deze brief. Tijdens de expertmeeting zullen wij onze zorgen ieder vanuit onze eigen invalshoek toelichten.

De kern van onze kritiek is dat het wetsvoorstel leidt tot een sterke toename van de bureaucratie en stijging van kosten voor de overheid, een risico betekent voor de vitale infrastructuur en bedrijven terughoudend zal maken om cruciale informatie vrijwillig met de overheid te delen.

Kosten: de verplichtingen in het kader van actieve openbaarmaking en het online register hebben grote gevolgen voor gemeenten: elk document dient immers vóór opneming in het register te worden getoetst op de vraag of het betreffende stuk, gelet op de uitzonderingsgronden, openbaar kan worden gemaakt. Ook voor de actieve openbaarmakingplicht geldt dat een toetsing dient plaats te vinden. Dat betekent een flinke toename van de lasten vanwege de in te zetten capaciteit en deskundigheid. Het bedrijfsleven vreest, dat onvoldoende aandacht kan worden besteed aan geheimhouding van bedrijfs- en fabricagegegevens vanwege de grote hoeveelheid gegevens die onder de registerplicht komt te vallen.

Semipublieke organisaties: de verruiming van de huidige wetgeving met private organisaties betekent een inbreuk op de vrijheid van die organisaties om naar eigen inzicht een organisatie in te richten en heeft dus eveneens gevolgen voor de wijze waarop wordt omgegaan met de aanwezige informatie. Als elke organisatie, al dan niet met een rechtstreekse relatie met de overheid, onder het regime van de Wet open overheid valt, forceert dat een breuk met de bestaande wettelijke verhoudingen tussen de publieke en de sector.

Ruimte voor beleidsvoorbereiding: de plicht om nagenoeg alle stukken openbaar te maken bergt het gevaar in zich dat adviezen anders opgeschreven worden en dat gemeenten geen informatie van derden meer krijgen. Op basis van het wetsvoorstel zullen documenten die worden opgesteld ter voorbereiding van een besluit al openbaar moeten worden gemaakt nog vóórdat aan een eigen afweging is toegekomen en een besluit wordt genomen. Dat schaadt de beleidsintimiteit en brengt democratische besluitvorming in gevaar.

Informatieuitwisseling. Bedrijven in de vitale infrastructuur, zoals de gas-, elektriciteit- en drinkwatervoorziening, wisselen zeer gevoelige informatie uit met de overheid. Dat is nodig om, daar waar nodig, de weerbaarheid van de vitale infrastructuur te verhogen teneinde de continuïteit daarvan te waarborgen. Als die informatie openbaar wordt, zullen bedrijven terughoudend omgaan met die uitwisseling of daarvan afzien. Het is niet in het landsbelang om de bescherming van bedrijfs- en fabricagegegevens te verzwakken door de absolute weigeringsgrond te wijzigen naar een relatieve weigeringsgrond.

Gelet op het bovenstaande verzoeken wij u om het wetsvoorstel niet in deze vorm aan te nemen.

Hoogachtend,

Cees Oudshoorn
Algemeen directeur van VNO-NCW
mevrouw J. Kriens
Voorzitter directieraad VNG