Consultatie voorontwerp van wet inz. dematerialisatie aandelen aan toonder, brief aan de ministers van Veiligheid en Justitie c.q. Financiën

10-05-2017

Excellenties,

 

VNO-NCW en MKB-Nederland maken graag gebruik van de mogelijkheid te reageren op het voorontwerp van wet tot Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en de Wet giraal effectenverkeer houdende de verdergaande dematerialisatie van aandelen aan toonder en de vaststelling van de identiteit van houders van deze aandelen ("het Voorontwerp").

 

VNO-NCW en MKB-Nederland onderkennen het belang van het bestrijden van belastingontduiking, witwassen en de financiering van terrorisme en van het opvolgen van de aanbevelingen van FATF en onderschrijven het doel en de strekking van het Voorontwerp. Zij hebben echter bezwaar tegen de wijze waarop dat in het Voorontwerp is uitgewerkt, aangezien dit ertoe kan leiden dat onnodig kapitaal aan de onderneming wordt onttrokken. Dat lichten zij graag als volgt toe.

1. Algemeen

Het Voorontwerp maakt de identificatie van alle houders van aandelen aan toonder mogelijk. Het regelt de dematerialisatie van alle toonderaandelen, ook de niet-beursgenoteerde, waardoor ze niet meer in fysieke vorm bestaan. In 2011 heeft al een beperkte dematerialisatie van beursgenoteerde toonderaandelen plaatsgevonden. Het Voorontwerp is in lijn met de - herhaalde - aanbevelingen van het Global Forum on Transparency and Exchange of Information for Tax Purposeses van de Financial Action Task Force om misbruik van toonderaandelen te voorkomen en daartoe houders van aandelen aan toonder te identificeren of tot afschaffing van dit soort aandelen over te gaan in het kader van de bestrijding van belastingontduiking, witwassen en de financiering van terrorisme.

Het Voorontwerp biedt de vennootschap twee opties:

  1. De eerste optie is dat aandelen aan toonder alleen nog in girale vorm in de vorm van een verzamelbewijs worden aangehouden en verhandeld via een effectenrekening bij een intermediair, zoals een bank of een beleggingsonderneming. De effectenrekening staat op naam waardoor anonieme overdracht van toonderstukken niet meer mogelijk is. Niet ingeleverde toonderaandelen komen na twee jaar te vervallen. De vennootschap stort dan de waarde van de vervallen aandelen in de consignatiekas waar houders van de vervallen aandelen aan toonder zich gedurende twintig jaar kunnen melden om de waarde van hun aandeel te incasseren. Daarna vervalt het bedrag aan de Staat.
     
  2. De tweede optie is dat de vennootschap de mogelijkheid kan bieden om hun aandelen bij de vennootschap in te leveren tegen toekenning van een aandeel op naam en dus inschrijving in het aandelenregister. Ook dan vervallen niet ingeleverde toonderaandelen na twee jaar. De houder van de vervallen aandelen aan toonder kan die vervallen toonderaandelen nog gedurende twintig jaar inleveren bij de vennootschap tegen omzetting in een aandeel op naam en dus inschrijving in het aandelenregister. Daarna vervallen de betreffende aandelen op naam. Er vindt dan geen storting in de consignatiekas plaats.

2. Beoordeling Voorontwerp

Het Voorontwerp voorziet erin dat aandeelhouders die hun aandelen niet aanbieden ter omwisseling in een verzamelbewijs en dus hun anonimiteit niet (willen) prijsgeven, recht hebben op een vergoeding van de waarde van die aandelen doordat de vennootschap verplicht is de waarde van de aandelen in de consignatiekas te storten en de aandeelhouder daar zijn gelden kan ophalen. Daardoor kan een aandeelhouder die zich niet laat registreren dus gelden aan de vennootschap onttrekken. Met name de eerste optie van het Voorontwerp is om die reden veel te ingrijpend.

Bij kapitaalvennootschappen heeft het kapitaal een waarborgfunctie voor schuldeisers en andere belanghebbenden. Het is permanent aan de vennootschap verbonden vermogen. Een aandeelhouder heeft geen zelfstandig recht op teruggave van de nominale waarde van zijn aandelen, noch op de betaling van de actuele waarde van zijn aandelen. Een aandeelhouder krijgt slechts een winstuitkering als daartoe met inachtneming van de wettelijke en statutaire regels is besloten. Voor kapitaalvermindering gelden specifieke regels. Datzelfde geldt voor een inkoop van aandelen. Het is de vennootschap die met in achtneming van de specifieke regels daartoe besluit. Het Voorontwerp doorkruist deze waarborgfunctie.

 

VNO-NCW en MKB-Nederland vragen zich voorts af hoe deze mogelijkheid zich verhoudt tot het doel van het Voorontwerp: het identificeren van toonderaandeelhouders in het kader van het bestrijden van belastingontduiking, witwassen en de financiering van terrorisme.

De beide opties werken niet neutraal uit voor de vennootschap. Immers, alleen bij de eerste optie is storting in de consignatiekas vereist. Het verschil tussen de beide opties is onvoldoende overtuigend toegelicht. Vanwege de potentieel ingrijpende consequenties voor de vennootschap in de vorm van uitstroom van kapitaal naar de consignatiekas zal bovendien de eerste mogelijkheid voor vennootschappen in de praktijk vaak geen reële optie zijn. De vermogensonttrekking kan bovendien leiden tot schending van bankconvenanten.

3. Voorstellen voor alternatieven

VNO-NCW en MKB-Nederland menen dat er alternatieven zijn waarbij stortingen in de consignatiekas achterwege blijven, zodat het vermogen van de vennootschap behouden blijft als waarborgfunctie voor schuldeisers en andere belanghebbenden. Daarbij ontstaan de rechten op een vervangend aandeel - anders dan in het Voorontwerp - pas nadat het toonderaandeel waarvan de rechten zijn opgeschort, is ingeleverd ter verkrijging van het vervangende aandeel. Na verloop van de verjaringstermijn dient een aanpassing van het geplaatst kapitaal plaats te vinden. Dat laatste kan achterwege blijven als de niet ingeleverde aandelen geacht worden om niet te zijn verkregen door de vennootschap.

 

In de bijlage worden de bezwaren tegen het Voorontwerp en de alternatieven nader toegelicht. VNO-NCW en MKB-Nederland verzoeken de alternatieven te betrekken bij het opstellen van het definitieve wetsontwerp. Zij zijn graag bereid een nadere toelichting te geven.

 

Hoogachtend,

 

Mr. J.M. Lammers
Directeur Economische Zaken