Warme gevoelens van Rutte III voor Europa

17-10-2017

Hoewel de regen de dag ervoor nog met bakken uit de hemel was gekomen, werd Den Haag op Prinsjesdag getrakteerd op een gulle zon. Dat weerspiegelde ook mooi de temperatuur van het land: de economie draait goed en de formatie van het nieuwe kabinet deed dat ook. Prinsjesdag als hoogfeest van Nederland en de democratie: het is toch wel een heel mooie dag. 's Ochtends vroeg kun je in het reeds afgezette centrum bijna heel officieel Nederland in het wild zien. Men spoedt zich door de lege straten op weg naar een van de vele discussie-ontbijten. Later op de morgen voeg ik me bij het Haagse Europese netwerk dat door het Huis van Europa is uitgenodigd voor een ontvangst. Daarna zien we vanaf de tribunes op de Lange Voorhout de kleurrijke stoet van uniformen en koetsen met wuivende royalty voorbij trekken, op weg naar de Ridderzaal. Zoals altijd sluit onze razend drukke Prinsjesdagborrel de dag af.

Luttele dagen later is de Haagse sfeer weer wat minder zorgeloos, als op de 'Wahlparty' in Nieuwspoort de uitslagen van de Duitse verkiezingen binnenkomen. Voor het eerst heeft een rechtspopulistische anti-Europese partij een flink aantal zetels in de Duitse Bondsdag gekregen. Het ergste mag dan bij eerdere verkiezingen dit jaar voorkomen zijn, Europa is nog geen 'rustig bezit' geworden.

 

Grijsheid en een gevoel

In die week van politieke ijkpunten viel ook de lang verwachte Brexit speech van premier Theresa May. Na de spectaculaire performance van President Macron tegen de achtergrond van een dramatisch verlichte Akropolis koos de Britse premier ervoor om met het halve kabinet in haar kielzog naar Florence te reizen om haar speech te houden voor… een egaal grijze achtergrond. Het verschil in visie had niet beter geïllustreerd kunnen worden. De profileringsdrang van de verschillende Brexit-groepen binnen de Tory-partij leverde daarna in de aanloop naar het partijcongres wel weer levendig spektakel op. De worsteling van het land met het bepalen van een Brexit-koers is nog in volle gang. Paul Drechsler, voorzitter van CBI, de Britse zusterorganisatie van VNO-NCW, hield in Londen een gehoor van Brits-Nederlandse zakenlieden voor dat bedrijven en de overheid het resultaat van het referendum moeten ontcijferen en vertalen in een oplossing die de mensen écht willen. Maar als je in de Britse hoofdstad een ronde gesprekken maakt, kom je nog steeds weinig concrete ideeën tegen. 'We focussen nu geheel op transitie, voor fundamentele vragen hebben we geen tijd', krijg je te horen. De enige zekere winst van Brexit die men kan noemen is het gevoel zelf weer aan de touwtjes te trekken. Als de vlag er zo bij hangt kan er in het proces nog van alles gebeuren.

 

Een schrijn en een verdrag

Nu er zo intensief wordt nagedacht over de toekomst van de EU, is het ook goed af en toe eens achterom te kijken naar de oorsprongen ervan. Daarom organiseerde VNO-NCW de jaarlijkse informele brainstorm met de Duitstalige zusterorganisaties, de Interlaken conferentie, in de meest Europese regio van ons land. Naast stevige discussies over de Duitse verkiezingen, EMU en Brexit in het lieflijke heuvelland rond St. Gerlach werd in Aken de Dom bezocht. Daar staat de gouden schrijn met het gebeente van Karel de Grote, de pater Europae. Vervolgens werd, met een sprong van bijna 1200 jaar, het gezelschap ontvangen in het Gouvernement in Maastricht, waar in 1992 met het naar de stad genoemde verdrag de fundamenten van de EMU en de euro werden gelegd. Zowel in Aken als in Maastricht lééft die geschiedenis. Maastricht koestert de herinneringen aan de Europese top, de zaal van de onderhandelingen, de tafel waaraan het verdrag getekend werd, de facsimile kopie van de originele tekst en presenteert ze met trots. Dat is belangrijk. Het verhaal van Europa moet ook verteld worden.

 

Een kaap en een vonk

Met het aantrekken van de economie en de commotie in de wereld lijkt het wel alsof ook het Europa-denken in Nederland een kaap gepasseerd is. In ieder geval kiest het Regeerakkoord voor Rutte III volmondig voor commitment van Nederland in internationaal beleid en de Europese Unie. En dat in bewoordingen die lang taboe leken te zijn. 'Actief internationaal beleid is een nationaal belang'. 'We willen een voortrekker zijn in een slagvaardige Europese Unie die de grote thema’s van deze tijd aanpakt om burgers te beschermen'. 'We trekken ons niet terug op een zelfverzonnen eiland dat schijnzekerheid biedt'. En de Europaparagraaf bevat een krachtig pleidooi voor de EU: 'Een waardengemeenschap waar Nederland zich thuis voelt.' 'Bij de herbezinning op de EU staat centraal dat Nederland onlosmakelijk verbonden is met de EU'. 'Er zijn belangrijke thema’s waar een actievere rol van de EU gewenst is omdat Nederland alleen doelstellingen niet kan bereiken'. Het lijkt wel alsof er in de gesprekken van onze premier met President Macron nog een andere vonk is overgesprongen dan alleen pragmatische oplossingen.

 

Winand Quaedvlieg

is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van Kantoor Brussel van VNO-NCW.

In zijn maandelijkse blog staat hij stil bij de rijk geschakeerde Brusselse en Europese actualiteit.