'People don't have roots, they have legs'

15-06-2017

U checkt vast niet iedere dag het nieuws om te achterhalen of de ILO al een tekst heeft gemaakt over migratie. Ik kan u vertellen: die is er wel, sinds 13 juni. En hij wordt vrijdag 15 juni vastgesteld door de International Labour Conference, hier in Genève. Ook zult u zich vermoedelijk weinig kunnen voorstellen bij het onderhandelingsproces dat tot die tekst heeft geleid.

'People don't have roots, they have legs'

Arbeidsmigratie is logisch

In het kort: Eerst moesten vakbonden, werkgevers en overheden het erover eens worden, dat we het hebben over arbeidsmigratie, niet over andere vormen. En zeker niet over de vluchtelingenproblematiek in de wereld. Niet dat die problemen er niet zijn natuurlijk, maar we moesten de discussie wel 'behapbaar' maken.

Vervolgens was het voor werkgevers essentieel dat arbeidsmigratie evenwichtig wordt besproken en niet eenzijdig negatief. Arbeidsmigratie is er. En het is een logisch fenomeen van de arbeidsmarkt. Zoals de werknemerswoordvoerder Catelene Passchier treffend een aforisme parafraseerde: 'People don't have roots, they have legs'. Het biedt kansen voor bedrijven die talent nodig hebben en voor mensen die hun talenten willen ontplooien. Dat moet je ondersteunen met bijvoorbeeld internationale erkenning van diploma's en van verworven competenties. Maar tegelijk vinden in sommige delen van de wereld ronselpraktijken plaats, mensenhandel en zijn er misstanden op de werkplek van migranten.

'Dat werd armpje drukken. Daar kwamen we zomaar niet uit.'

Armpje drukken

Toen we eenmaal een evenwichtige tekst hadden gevonden, moesten we gaan opschrijven wat goed geregelde arbeidsmigratie inhoudt en welke rol de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO), als onderdeel van de VN, daarbij kan spelen. En vanaf dat moment werd het ongezellig. Want over gelijke behandeling, bijvoorbeeld in arbeidsvoorwaarden, kun je wel een boompje opzetten. Als Europese werkgevers zagen we de moeilijke discussie over gelijke beloning van arbeidsmigranten in Europa al helemaal de verkeerde kant op gaan, met een verkeerde tekst. Dat werd een soort van armpje drukken. Daar kwamen we zomaar niet uit.

Daarna ging het over de richtsnoeren voor 'fair recrutement'. Dat is een programma om nette wervingspraktijken,  te regelen. Bijvoorbeeld door te regelen dat een werknemer nooit zelf een bemiddelingsfee hoeft te betalen aan een uitzendbureau of een andere wervingsinstantie. Werkgevers staan daar volledig achter. Maar het zijn richtsnoeren die pas vorig jaar zijn afgesproken. En wilden de werknemers die nu al in een officieel bindend internationaal verdrag gieten? Of daar in ieder geval een voorschotje op nemen? En dan de rol van arbeidsinspecties. Konden we wel gaan opschrijven dat arbeidsinspecties toezicht moeten houden op de situatie van arbeidsmigranten?

Werknemersorganisaties: 'Take it or leave it.'

Deal dankzij de Nederlandse overheid

Na anderhalve week onderhandelen, waaronder een sessie op zaterdag tot 2.30 's nachts, kwam woensdag de apotheose. Werknemers stelden een packagedeal voor. Werkgevers wilden daar wel over praten maar toch nog het een en ander veranderen. 'Geen sprake van,' zei Catelene Passchier van de FNV, die de wereldwijde vakbeweging vertegenwoordigde. 'Take it or leave it.'

Maar hun voorstel konden werkgevers niet verkocht krijgen en dus dreigde er een clash. De Nederlandse overheid kwam vervolgens in actie. Het was de Nederlandse ambtelijke vertegenwoordiger -die na drie uur pendelen tussen de overheidsgroep, de werkgevers en de werknemers- de deal rondmaakte.

Zo ligt er dus een luid toegejuichte conclusie en zal de ILO daar de komende tijd een programma op baseren. Dat komt neer op activiteiten om landen te ondersteunen bij het goed regelen van arbeidsmigratie. Dat is van groot belang voor het bedrijfsleven en voor de wereldeconomie als geheel. De krantenberichtjes zullen u waarschijnlijk ontgaan. Maar toch goed dat u het weet.

 

Ton Schoenmaeckers

Secretaris Internationale Zaken

Van 3 tot en met 17 juni is de ILO in Genève bijeen over het thema arbeidsmigratie. 187 regeringen, werkgeversorganisaties en vakbonden zijn hier aanwezig. Ton Schoenmaeckers vertegenwoordigt de Nederlandse werkgevers. Via deze blog doet hij verslag van deze conferentie.