Overheid schiet in eigen voet

25-06-2018

In het Sociaal Akkoord is afgesproken dat werkgevers de ambitie willen realiseren om tussen nu en 2026 aan 100.000 mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt werk te bieden. Speciaal voor dit 100.000-banenproject is Aart van der Gaag benoemd tot boegbeeld namens VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland. In dit blog doet hij verslag van zijn inspanningen.

 

Quotum werkt contraproductief 

De overheid schiet in eigen voet door het quotum voor arbeidsbeperkten te activeren. Het is geen geheim dat werkgevers geen voorstander zijn van de quotumwet. We geloven dat die contraproductief werkt: bedrijven zullen de verplichting afkopen en proberen eronderuit te komen. In andere landen zagen we dat al eerder gebeuren.

 

Boetes 

In het bedrijfsleven is er geen sprake van een quotumverplichting. De banenafspraak uit het sociaal akkoord van 2013 wordt meer dan overtroffen. Voor marktwerkgevers is de dreiging van die wet weg. Bij de overheid ligt dat anders. Overheidswerkgevers halen de aantallen niet en daardoor heeft het vorige kabinet besloten de quotumwet te activeren. Als de aantallen van de banenafspraak in de overheidssector niet gehaald worden, zal per 2020 de wet gaan gelden. Met boetes en al.

 

Excuses

Ik stel hier dat dit contraproductief werkt. En de overheid levert daar zelf het bewijs voor. De manier waarop de overheid aan de banenafspraak heeft willen voldoen, is namelijk een soort quotumtelling. Iedere overheidsorganisatie kreeg een taakstelling om de oren, vaak nog vertaald naar afdelingen of directies. Kortom iedere manager voelde zich verplicht om die aantallen te halen. Wat volgt dan? Excuses om aan te tonen dat het niet kan: we moesten bezuinigen, die banen zijn er niet, in ons onderdeel kan het niet, het is teveel in korte tijd etc.

 

Inclusieve beweging 

In het bedrijfsleven wordt het onderwerp op basis van vrijwilligheid aangepakt. Als het niet kan, dan doe je het niet. Zijn er mogelijkheden, dan doe je meer. Daardoor zijn de werkgevers die het met enthousiasme doen intrinsiek gemotiveerd en worden ware ambassadeurs van het aannemen van arbeidsbeperkten. Zo is een inclusieve beweging ontstaan.

 

Totale demotivatie 

Wat zijn nu de gevolgen van het activeren van het quotum bij de overheid? Totale demotivatie van de rijks- en andere onderdelen die het wel goed doen. Dat werd me pas weer bevestigd op een bijeenkomst waar we de overheid en het bedrijfsleven bij elkaar haalden (een samenwerking van het ministerie van Binnenlandse Zaken, 'Op naar de 100.000 banen' en De Normaalste Zaak). Aanwezig waren een negental topbestuurders (bijvoorbeeld SG’s en voorzitters van Raden van Bestuur) van onder meer overheidsonderdelen, ministeries en onderwijsinstellingen.

 

Wrange situatie 

Er waren onderdelen die het heel goed deden, maar nu met de handen in het haar zaten: de taakstellingen worden door de quotumwet namelijk extreem verhoogd. 'Dat halen we echt niet,' hoorde ik en: 'dan houden we er maar helemaal mee op en betalen we de boetes maar.' Dat levert in het geval van de overheid een wrange situatie op. De overheid gaat boetes aan zichzelf betalen en helpt daarmee precies nul extra arbeidsbeperkten aan het werk.

 

Oproep 

Mijn oproep is daarom: overheid keer terug op je schreden. Werk samen met het bedrijfsleven, tel inhuuractiviteiten mee, hou op met inbesteden en creëer een positieve sfeer rond het aannemen van mensen met een arbeidsbeperking. 

 

Aart van der Gaag
Commissaris 'Op naar de 100.000 banen'