Lof voor zestigjarige BusinessEurope

20-03-2018

In een ijzig Brussel vond twee weken geleden BusinessEurope Day plaats, de jaarlijkse toogdag van de Europese werkgeverskoepel met de Brusselse beleidsgemeenschap. Als om de kou te accentueren vond het walking dinner de avond tevoren plaats in de gerestaureerde Koninklijke IJsbaan. Gastspreker Antonio Tajani, voorzitter van het Europese Parlement, deed er vruchteloze pogingen boven de babbelende gasten uit te komen. Het leek wel een voorteken van wat hem bij de Italiaanse verkiezingen vier dagen later te wachten zou staan.

 

60 jaar BusinessEurope

De Day zelf was anders dan anders. Speciaal voor de 60ste verjaardag van BussinessEurope stond eens niet de lobby-agenda centraal, maar de plaats en rol van het bedrijfsleven in de samenleving, in een wereld aan de vooravond van disruptieve veranderingen. In het paleis van waar uit ooit de Prinsen van Merode uitzagen over het gewoel in de ongezonde benedenstad van Brussel, prees Donald Tusk als voorzitter van de Europese Raad de jarige royaal: ‘De bijdrage van BusinessEurope aan Europa verdient erkenning en lof’. BusinessEurope zelf accentueerde het dagthema ‘The values of business’ met het publiceren van een verklaring over de waarden van Europa. ‘De rechtsstaat en de vrijheden en waarden van de EU zijn de dragers van onze sociale markteconomie. Vrijheid van ondernemerschap is niet mogelijk zonder vrije meningsuiting’. Ook VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer benadrukte in de paneldiscussie de waarde van de Europese waarden, en de noodzaak die ook internationaal uit te dragen.

 

Waarden van Europa

Europa is meer dan economie. Dat klinkt steeds vaker door in het debat over de EU. Ook Premier Rutte deed daartoe een waardevolle duit in het zakje. Enige jaren geleden eindigde hij zijn speech bij de heropening van het Huis van Europa in Den Haag nog met: ‘Europe: back to business’. Maar in zijn belangrijke bijdrage aan het Europadebat vanuit de Bertelsmann Stiftung in Berlijn ging hij eerst in op de waarden van Europa en de geopolitiek Pas daarna sneed hij de economie aan. Rutte kwam met negen voorstellen over de hele breedte van het EU debat – dienstenmarkten en arbeidsvoorwaarden, euro en EMU, handel en militaire mobiliteit. Hij ging opmerkelijk ver in het leggen van een link tussen de waarden van de EU en het ontvangen van Europese fondsen: een lidstaat die geld uit die fondsen wil ontvangen moet de rechtsstaat respecteren en migranten opnemen.

 

De stand van de Brexit 

De andere speech van die dag kwam van premier Theresa May, ditmaal voor het verpletterende zuilendecor van Mansion House, de ambtswoning van de Londense Lord Mayor, dat geen twijfel kan laten bestaan over het grootse verleden van het VK.

De dag ervoor nog had de hoofdonderhandelaar van de Europese Commissie voor Brexit, Michel Barnier, bij BusinessEurope Day een toelichting gegeven op de stand van de Brexit. Barnier speelde een meesterlijk spel. Elke stelling in zijn speech baseerde hij op een standpunt van de Britten in de onderhandelingen. En elk standpunt van de Britten werd in zijn betoog gevormd tot een baksteen waarmee hij langzaam een gevangenismuur bouwde rond de VK onderhandelaars. Onverbiddelijk resultaat van dat alles: alleen een mager handelsakkoord tussen de EU en het VK blijft in zijn visie als mogelijkheid over.

 

Brexitspeech van Theresa May

In haar Mansion House speech probeerde Premier Theresa May al deze vakkundig in de juridische oven geharde bakstenen weer terug te brengen tot smeuïge rivierklei. En haar voordracht was zeker totaal anders – en realistischer – van toon dan al haar eerdere Brexit speeches. Ze bereidde de Britten voor op het feit dat na Brexit sommige zaken ook minder mooi zullen zijn dan ervoor. Markttoegang zal bijvoorbeeld beperkingen kennen. Ze gaf aan dat er bij de eerdere red lines ook nog wel enige flexibiliteit denkbaar is. En ze erkende dat ook de EU gerechtvaardigde belangen in de onderhandeling heeft en dat daar rekening mee moet worden gehouden. Dat was op zich een verademing. Maar de contouren van een billijk en praktisch haalbaar akkoord bleven nog buiten beeld.

 

Handelspolitieke doos van Pandora

Het echte nieuws van de afgelopen periode kwam echter uit Washington. President Trump en zijn handelsadviseurs lijken daar in de ban van hun eigen ‘Brexit’ uit de Wereldhandelsorganisatie WTO. In zijn geheel eigen stijl is Trump bezig met dynamiet de deksel van de handelspolitieke doos van Pandora te blazen. Enerzijds legt hij de geschillenbeslechting in de Wereldhandelsorganisatie WTO lam door geen nieuwe rechters te benoemen. Anderzijds worden alle grote handelspartners tegelijk – EU, China, Canada, Mexico, Japan – geconfronteerd met extra heffingen en dreigingen die de pijlers waarop het internationale handelssysteem de afgelopen decennia rustte omver trekken. Rules-based in plaats van managed trade, de meestbegunstigingsclausule, de scheiding van politiek en handel: ze staan allemaal bij het grof vuil. Ook de Nederlandse staalindustrie kan daardoor hard geraakt worden. In de EU kijkt iedereen het met ongeloof aan terwijl de Europese Commissie probeert een balans te vinden tussen fermheid en de-escalatie. Ook op handelsgebied is de disruptie van de ons vertrouwde wereld gaande.

 

Winand Quaedvlieg

is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van Kantoor Brussel van VNO-NCW