Himmelhochjauchzend, bis zum Tode betrübt

18-04-2017

Het was weer een beetje van himmelhochjauchzend, bis zum Tode betrübt met de EU de afgelopen weken. Eerst vierde de EU op 25 maart de zestigste verjaardag van het Verdrag van Rome, haar oprichtingsverdrag. De regeringsleiders van de EU-27 – zonder premier May – hielden in Rome een ceremoniële vergadering. Elders in die stad liep, onder een gulle warme voorjaarszon en een beetje veel vlaggen van de Europese federalisten, de March for Europe een parcours dat vol eerbetoon bracht aan de roots van Europa: aan de ene kant de het Circus Maximus, aan de andere kant de ruïnes van het keizerlijke paleis, steenmassa’s die ook na 1600 jaar nog macht uitstralen, en eindigend bij het Colosseum. In de stoet tref ik heel wat collega’s van BusinessEurope en andere bekenden uit de Brusselse bubbel aan. Het is geen mega-demonstratie geworden, maar met tussen de vijf- en tienduizend deelnemers, bekende sprekers als Guy Verhofstadt en Manfred Weber, en tal van side-events is het toch een zinvol evenement geworden om in tijden van euroscepsis nog eens stil te staan bij waar het allemaal om te doen is.

De dag ervoor hadden de zes founding fathers van BusinessEurope, waaronder VNO-NCW, een speciale Raad van Presidenten bijeengeroepen voor een brainstorm over de toekomst van Europa. Op het plein voor het hotel klaterde de Triton fontein van Bernini: bovenop blaast de zeegod het einde van de zondvloed terwijl dolfijnen in het bassin symbool staan voor gemeenschapszin. Een toepasselijke achtergrond voor een Europadebat. In de vergadering blijkt een sterke bereidheid om in Europa gezamenlijk de handen aan de ploeg te slaan en vooruitgang te boeken; maar ook om te benadrukken dat de EU meer is dan economische rationaliteit, en dat meer passie en emotie nodig zijn om de waarde ervan uit te dragen.

 

Exiting en exciting

Vier dagen later schijnt de zon wat minder. Na een lange spanningsopbouw stuurt premier May haar Brief naar Brussel en maakt formeel kenbaar dat het VK de EU zal verlaten. De brief is verzoenender gesteld dan haar speech in januari. De dag erna biedt ook EU-Raadsvoorzitter Tusk in zijn concept-gidslijn voor de onderhandelingen openingen om bruggen te bouwen. Naar verluidt had Tusk verschillende versies van die gidslijn op zak, te kiezen al naar gelang de toon van May’s brief. In de vier dagen na de bekendmaking van deze stukken bruisen de emoties rond Brexit echter al vier keer hoog op: rond een vermeende link tussen handel en veiligheid, Gibraltar, de toelating van Schotland tot de EU, en Noord Ierland. Een rustig proces zal Brexit niet worden. Dat blijkt ook tien dagen later als de Nederlands-Britse Kamer van Koophandel de State Secretary for Exiting the EU (en niet, zoals hij zelf waarschuwde, for exciting the EU) David Jones naar Den Haag haalt voor een dinner speech. Hij houdt een honingzoet verhaal over de goede samenwerking tussen onze landen, maar in zijn antwoorden bij de Q&A staat het Britse belang bikkelhard voorop, ook als dat Nederlandse sectoren raakt.

 

Raketten en redelijkheid

Temidden van alle verhitte debatten voor en tegen Europa is de discussie bij de Haagse presentatie van De Kloof, het boek van Europarlementariërs Esther de Lange en Ivo Belet, een verademing. De ideologie wordt even buiten geparkeerd en binnen wordt stilgestaan bij de vraag hoe de unieke vorm van samenwerking die de EU is ook nu benut kan worden om oplossingen te vinden voor actuele vragen. Natuurlijk blijft de economische samenwerking de kern van de EU, maar de belangrijkste agendapunten betreffen steeds meer de geopolitiek, de plek van Europa in de wereld om ons heen, zo stelt hun boek. Met het raketgekletter boven Syrië en Noord-Korea en de referendumuitslag in Turkije is het bepaald geen gekke gedachte de Europese samenwerking vooral ook in dat licht te bezien.

 

Bloesems en mobiliteit

Op Witte Donderdag is Brussel vrijwel leeg. Veel bubbelbewoners benutten het extra lange weekend om in eigen land en familiekring Pasen te vieren. Terwijl ik op mijn fiets de rue Belliard oversteek, om weer eens bij te praten met Nether en het Huis van de Nederlandse Provincies, waait zelfs over die asfaltwoestijn een frisse wind met bloesemgeur. Maar volgende week keert de mobiliteit zeker terug. Op de rue Belliard, maar ook op de Europese agenda. Een door de Commissie gelekte versie van het mobility package laat zien dat dit de transportsector danig op zijn kop kan gaan zetten. Een stevige wetgevende agenda en stevige politieke debatten: ook dat is de toekomst van de EU.

 

Winand Quaedvlieg

is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van Kantoor Brussel van VNO-NCW

In zijn maandelijkse blog staat hij stil bij de rijk geschakeerde Brusselse en Europese actualiteit