Het is alles China wat de klok slaat

29-03-2019

Mijn Japanse collega is weet het altijd heel kernachtig samen te vatten. 'Ze hebben drieduizend jaar geschiedenis. Maar ze hadden niet één dag democratie', zegt hij aan de vooravond van een OESO-vergadering. Ik spreek met hem over de vraag hoe China als niet liberaal systeem kan worden ingepast in een liberale wereldorde. De discussie de volgende dag bij de OESO is een stuk omzichtiger. De conferentie gaat over Acquisition and ownership related policies to safeguard essential security interests, ofwel, in twee woorden, het screenen van buitenlandse investeringen. In feite gaat het daarmee de hele dag over China. Maar de naam van dat land wordt niet uitgesproken. Aan het einde van de sessie houdt de Chinese vertegenwoordiger een vriendelijke interventie over het belang van internationale samenwerking en het commitment aan het multilaterale systeem. Diplomatie blijft toch een kunst.

 

Geen conclusies en de wiedeweerga

Geen conclusies over China trekken en toch conclusies over China trekken. Dat was ook de realiteit van de Europese Top van vorige week in Brussel. De Chinese president Xi Jinping bezocht op datzelfde moment Italië om een MOU over het Belt and Road Initiative af te sluiten. Hij zou daarna doorgaan naar Kroatië voor een top met de Europese landen die partner zijn in het BRI. Twee voorbeelden van een gediversifieerd beleid van verdeel en heers in de EU. In Brussel discussieerde de EU Top onderwijl over het belang van een – jazeker – eensgezinde en coherente opstelling richting China. Daarover werd geen verslag gepubliceerd. Maar de EU Top sprak ook over versterking van de economische basis van de EU. Die conclusies werden wel gepubliceerd. Niet eerder werd op een top tot een zo breed plan besloten om die basis in al zijn facetten te versterken: EMU/euro, interne markt, industriebeleid, digitalisering, handelspolitiek, met speciale aandacht voor mkb, skills en de sociale dimensie. Zonder het met name zo te noemen is dat allemaal deel van het nieuwe Chinabeleid van de EU. Het besef dringt door dat de EU als de wiedeweerga aan de bak moet, wil zij nog meetellen in de wereld.

 

Een stekker en een vlieger

Verder ging die top natuurlijk weer over Brexit. Met het gebruikelijke treurige scenario van Britten die geen plan hebben en de rest van de EU die dan toch maar weer een koers moet uitzetten voor de eerstvolgende dagen of weken. En daarachter schuilgaand vastbesloten diplomatieke manoeuvres om te voorkomen dat de EU door het VK in een positie gebracht wordt waarin zij de stekker uit de onderhandelingen moet trekken. Dat moeten de Britten toch echt zelf doen, vindt Brussel. De voorwaarden die de EU nu aan het VK stelt, door het Verdrag daartoe genoopt, sluiten een voor een alle deurtjes voor uitstel of omwegen. Een ontknoping zou dan wel eens nabij kunnen zijn.

 

'Nexit' 

Een dag later waait er een kille wind over het Plein in Den Haag. Het is ook drie dagen na de verkiezingsuitslag voor Provinciale Staten. Op het zaterdagse middaguur demonstreert een klein aantal verkleumde gele hesjes voor het oog van even verkleumde winkelende passanten en een paar politieagenten. ‘Nexit’ staat er op een van de hesjes. Dat woord waren we bijna weer vergeten. En als je ziet hoe de Britten steeds verder in hun eigen netten verstrikken, zou je zeggen dat die vlieger moeilijk op kan gaan. Toch is het goed om de les van de CBI van vóór het Britse referendum ter harte te nemen: honderd procent van de bedrijven moet met honderd procent van hun werknemers gediscussieerd hebben over wat Europa voor hun bedrijf betekent. Er valt nog heel wat te doen.

 

Winand Quaedvlieg is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van kantoor Brussel van VNO-NCW