Green Deal: indrukwekkende visie, maar een enorme uitdaging

17-12-2019

Het was wel een langdurig a-typisch gebeuren de laatste acht maanden in het Brusselse: Europarlementariërs die op campagne zijn, nieuwe MEPs die aarzelend hun weg zoeken in het EU-labyrint, politiek drama over benoemingen en in hearings, een oude Commissie die geen echte agenda meer heeft en nieuwe Commissarissen die de koe nog niet bij de horens kunnen vatten. En een ambtelijk apparaat dat volop bezig is dossiers te maken, voor hearings in het parlement en voor lege bureaus van niet benoemde Commissarissen. De EU als een multidimensionale broedende eend. Het aantreden van de nieuwe Europese Commissie op 1 december bracht dat abrupt tot een eind. De beleidseieren barstten open.

 

Uit een van de eerste kwam het plan voor een nieuwe mkb-strategie. Die wil de Commissie al vroeg in maart het licht doen zien. Voorzitter Von der Leyen had in juli al een opvallend stevige paragraaf daarover in haar Politieke Richtlijnen aan het EP voorgelegd. De Europese mkb-koepel SMEunited wordt zo op zijn wenken bediend. Zij heeft een jaar lang aangedrongen op een vroege lancering van de strategie. Zo kan de hele mandaatsperiode van de Commissie voor de invulling ervan gebruikt worden.

 

Ondernemerschap en kunst

SMEunited zelf zal aan die implementatie gaan werken met een nieuwe Franse voorzitter. Hij hield zijn maidenspeech in de rijkgedecoreerde feestzalen van het Concert Noble, het negentiende-eeuwse neoklassieke feestpaleis voor de Belgische adel. Wie het niet weet zou nooit zoveel weelde vermoeden achter de strakke saaie betongevels van de rigide matrix van de Europese wijk. Kersverse voorman Alban Maggiar hield zijn gehoor, waaronder Commissie-vice-voorzitter Valdis Dombrovskis, voor dat de grote meerderheid van mkb-ondernemers overtuigde Europeanen zijn. Maar we moeten wel mkb-ondernemers opnieuw verbinden met de EU, en de EU met mkb-ondernemers. De EU moet daarom een echt ondernemende gemeenschap worden. Dat wordt Maggiar’s stip op de horizon.

 

Voor hetzelfde ondernemende publiek nam de Belgische Europarlementariër, en vice-voorzitter van de Groenen, Philippe Lambrechts onder grote kroonluchters en koninklijke portretten alvast een voorschot op de Green Deal. Volgens hem wordt dat geen revolutie, maar een transitie. Het is een enorme ambitie, maar er moet ook weer niet zó hard aan getrokken worden dat de band met de maatschappij knapt. De Green Deal wordt dus eigenlijk een kunst, zo sloot hij af.

 

Een man op de maan en geveltoeristen

Die Green Deal is natuurlijk het tweede grote ei dat openbarstte. Het is het struisvogelei in het eendenest. Voorzitter Von der Leyen en Executive Vice-President Frans Timmermans presenteerden het in een speciale sessie aan het Europees Parlement. Vierentwintig pagina’s met een alomvattend en samenhangend plan. Zevenenveertig deeply transformative beleidsvoorstellen die Europa op zijn kop zullen zetten, om ons continent klimaatneutraal en circulair te maken in 2050. Ofwel de EU versie van de Man on the moon, zoals mevrouw Von der Leyen het uitdrukte. Het is een indrukwekkende visie, maar het zal een enorme uitdaging zijn om die tot werkelijkheid te maken.

 

Dat dat nog niet van een leien dakje zal gaan werd de volgende dag al duidelijk toen het plan op de Europese Top werd besproken. Vanuit ons kantoor konden we eerst de geveltoeristen van Greenpeace zien die het Raadsgebouw opklauterden om met fakkels en spandoeken aandacht voor het klimaatprobleem te vragen. Daarna lag Polen tot diep in de nacht dwars om extra steun voor de energie-omschakeling te krijgen. De krachtmeting eindigde nog onbeslist.

 

Soberheid en hartstocht

Nog diezelfde nacht, en tijdens diezelfde Europese Raad, werd ook de uitslag bekend van de exit polls voor de Britse verkiezingen. Brexit op 31 januari werd eensklaps een zekerheid. Heel anders dan na de referendumnacht drie jaar geleden kon dat nauwelijks nog emoties doen oplaaien. Eigenlijk had de EU altijd behoefte gevoeld aan ofwel een nieuwe legitimatie van de referendumuitslag ofwel een overtuigende ontkrachting daarvan. Die donderdagnacht werd duidelijk dat de Britten het kennelijk écht willen. Dan moet het ook maar gebeuren, en moeten we onze blik op de toekomst richten, zo was de sobere conclusie.

 

Over die toekomst, het Future Economic Partnership, organiseerde de Britse Permanente Vertegenwoordiging tien dagen voor de verkiezingen een lunchdiscussie in klein gezelschap met de Directeur Generaal van het Department for Exiting the EU. Door een wat onhandige keuze van het restaurant was het achtergrondrumoer bij de discussie zo sterk dat de Britse zijde en de Europese zijde van de tafel elkaar nauwelijks konden verstaan. Laten we hopen dat dit geen metafoor zal blijken te zijn voor de onderhandelingen die voor de deur staan. Dat die niet eenvoudig zullen zijn begint inmiddels ook in het VK te dagen.

 

Zo begint dus net voor het Kerstreces de Europese agenda voor de komende jaren concreet vorm te krijgen. Zij zal omvangrijk en ingrijpend zijn, ook voor ons land. Dat is ook het boeiende van het werk op de PV, zo zei de plaatsvervangend Permanent Vertegenwoordiger onlangs: de héle Nederlandse samenleving komt hier langs. Iedereen heeft belangen in Brussel. En een bewindspersoon die  Brussel bezocht rondde een lange voordracht in besloten gezelschap onlangs af met de woorden: ‘Hoe langer je Europa doet, hoe meer kansen je voor Nederland ziet. Ik had nooit van zijn leven gedacht dat ik nog een keer zó een hartstochtelijk verhaal over Europa zou houden.’

 

Winand Quaedvlieg is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van kantoor Brussel van VNO-NCW