Goed heet in Brussel

10-07-2017

Het was de laatste weken een aantal keren goed heet in Brussel. En dan weet je dat de zomerslaap nadert. Want Brussel doet niet aan winterslaap, wel aan zomerslaap. Na de tweede week van juli loopt het tempo geleidelijk terug, om op 1 augustus terug te zakken tot de waakvlamstand. Latijns Europa trekt dan collectief naar de mediterrane stranden. En in de Europese wijk lijkt het een maand lang zondagochtend.

 

Rollebollend over straat

Maar voordat het zover is, broeit het niet alleen qua temperatuur in de stad. Er is veel in beweging. Vooreerst de Brexit. Sinds de Britse verkiezingen zijn de decorstukken daarvan constant aan het schuiven. Terwijl de protagonisten in premier May's kabinet rollebollend over straat gaan en elkaar lijnrecht tegenspreken, heeft het Britse bedrijfsleven zijn stem hervonden. In een scherpe rede voor de London School of Economics tartte CBI-directeur Carolyn Fairbairn het Brexitkamp door te bepleiten dat het Verenigd Koninkrijk (VK) in de Interne Markt én in de douane-unie moet blijven. In ieder geval totdat het akkoord tussen de EU en het VK over de toekomstige relatie er is.

'Het Brexitkamp heeft behalve een serie smeuïge slogans geen enkel geloofwaardig economisch scenario op tafel gelegd.'

Dat pleidooi is volstrekt reëel, want een Brexit zonder overgangsakkoord zal tot chaos leiden. De scherpte zat erin hoe zij de Brexiteers koekjes van eigen deeg serveerde. Fairbairn zei dat 'zij die een alternatief weten, dat vergelijkbare economische voordelen brengt, nú ermee voor de dag moeten komen.' Want het Brexitkamp heeft behalve een serie smeuïge slogans geen enkel geloofwaardig economisch scenario op tafel gelegd. Fairbairn pinde hen nog verder vast op hun eigen argumenten door te stellen dat die overgangsperiode helemaal niet lang hoeft te duren. Iedereen weet hoe onwaar dat is, maar het is wel conform de mantra’s van de Brexiteers. Terwijl deze Brexitsaga voortgaat worden de vooruitzichten voor de Britse economie steeds minder. Het decor zal voorlopig geen rust vinden.

 

Toekomst EU

Maar Brussel is in toenemende mate niet zozeer gefocust op Brexit, maar op de toekomst van de EU 27. Na het Witboek van Commissievoorzitter Juncker zijn inmiddels ook de 5 discussiepapers verschenen over globalisering, sociaal beleid, de toekomst van EMU en euro, defensiesamenwerking en de financiën van de EU.

'Britten en Amerikanen moesten over hun eigen schaduw springen om te accepteren dat er een geïntegreerd commando moest komen, met de Franse Foch aan het hoofd.'

Zeker op defensiegebied dwingt de realiteit in de wereld om vérgaande stappen te onderzoeken. Bij het 100-jarig bestaan van de Cercle Interallié in Parijs hield de Franse opperbevelhebber, de generaal Jean-Pierre Bosser, zijn gehoor dan ook een historische spiegel voor. De club, gevestigd in een voormalig Rothschildpaleis op 120 meter van het Élysée, is opgericht door Maarschalk Ferdinand Foch, voor-voorganger van Bosser in 1917, toen de Verenigde Staten net hadden besloten om aan de oorlog te gaan deelnemen en Fransen en Britten zij aan zij stonden in een oorlog waarvan de afloop nog hoogst ongewis was. In deze Cercle konden de geallieerden hun banden verder smeden. Bosser memoreerde hoezeer de Britten en Amerikanen over hun eigen schaduw moesten springen om te accepteren dat er een geïntegreerd commando moest komen, met de Franse Foch aan het hoofd. De link naar de huidige tijd – Trump, Brexit, EU-defensiesamenwerking – kon niemand ontgaan.

 

Helmut Kohl

Een paar dagen daarvoor was Helmut Kohl overleden, de Ludwigshafener Riese, reus niet alleen in fysieke gestalte en eetlust, zoals oud-president Clinton memoreerde. Maar vooral ook in politieke visie op de toekomst van Duitsland en Europa, toen de Berlijnse muur viel en de geschiedenis aarzelend op een tweesprong stond.

'Niet alleen Kohl, maar eigenlijk dat hele tijdperk lag in de rouwkist onder de Europese vlag.'

Mede door de gedecideerdheid van Kohl werd het begin van de jaren negentig een tijd van ongekend optimisme: einde van de Koude Oorlog, Duitse hereniging, Interne Markt van Jacques Delors, lancering van de EMU en euro door Kohl en Mitterand in Maastricht, de uitbreiding van de EU met een half continent om het te stabiliseren, de oprichting van de WTO, China nog ver achter de horizon, en Fukuyama die droomde van universele democratie en markteconomie. Niet alleen Kohl, maar eigenlijk dat hele tijdperk lag in de rouwkist onder de Europese vlag, daar bij de eerste Europese staatsbegrafenis vanuit het Europese Parlement in Straatsburg. Tegelijkertijd was de boodschap ook dat juist in tijden van tegenspoed visie en durf nodig is.

 

Single Resolution Board

Helmuth Kohl, dat is de Einheitskanzler, maar ook de EMU. Die laatste heeft mét de euro uiterst woelige tijden meegemaakt in de crisis van de afgelopen jaren. Onderwijl is er veel gebeurd om de structuren ervan te versterken. Zo zit in het centrum van Brussel de Single Resolution Board (SRB).

'Niet belastingbetalers, maar de financiële sector zelf financiert buffers om de afwikkeling van noodlijdende banken te regelen.'

Daarin bestuurt onder andere de Nederlandse Joanne Kellermann het nieuwe mechanisme waarbij niet langer de belastingbetaler maar de Europese financiële sector zelf een buffer financiert om de afwikkeling van noodlijdende banken te regelen. Het gebouw van de SRB wordt toepasselijk geflankeerd door een apotheek en een huizenhoge muurschildering van een musketier. Maar die structuurversterkingen zijn niet genoeg. Frankrijk en Duitsland denken daarom nu serieus na over forse nieuwe stappen om de euro gestalte te geven en de economische beleidscoördinatie te versterken.

Na de zomerslaap zal Brussel dan ook snel in een hogere versnelling gaan. Daarbij zouden wel eens heel onorthodoxe plannen kunnen worden voorgelegd. Het wordt weer spannend in Brussel.

 

 

Winand Quaedvlieg

is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van Kantoor Brussel van VNO-NCW

In zijn maandelijkse blog staat hij stil bij de rijk geschakeerde Brusselse en Europese actualiteit