'Ga stemmen, want er valt wat te kiezen'

19-05-2019

Eigenlijk kreeg ik er gewoon hele goede zin van. In zijn Humboldt rede bezingt minister van Financiën Wopke Hoekstra het 'web of life' dat Europa is, met al zijn historische en culturele rijkdom en diversiteit. Naar mijn mening gaf hij in Berlijn een ondubbelzinnige liefdesverklaring af aan Europa en noemde zich een geharnast voorstander van meer Europese samenwerking. Wat hem overigens niet weerhield om kritiek te uiten op de EU – we kunnen ons bijvoorbeeld niet verdedigen en zijn geen eenheid op het wereldtoneel – en op de lidstaten. Vooral Duitsland moet meer leiderschap tonen, vindt hij. Maar al met al was het een van de overtuigendste en mooiste Europapleidooien van een Nederlands politicus in de afgelopen jaren. En een teken dat de wind in de gevestigde politiek draait.

 

Liefde en zorg

Die draaiende wind zie je ook in de publieke stellingname van een serie bedrijven over het belang van Europa. Met de blik op de Europese verkiezingen stuurde muziekgigant Spotify 70 miljoen abonnees een bericht met de mooie woordspeling 'Europe, get vocal'. Lufthansa beschilderde een van zijn vliegtuigen met de leus 'Say yes to Europe'. Unilever bracht een brochure uit getiteld 'A Europe that is a force for good'. 3M startte een 'Why Europe' campagne. Deutsche Bahn projecteerde twee reusachtige Europese vlaggen op het centraal station van Berlijn. Het is een novum dat zoveel grote bedrijven zo expliciet een politieke boodschap afgeven die ver buiten het belang van de interne markt en handelspolitiek reikt. VNO-NCW en MKB-Nederland deden dat ook met de campagneleus 'EU: Waarde in de Wereld'. Het heeft allemaal eenzelfde achtergrond als Wopke’s Humboldt rede: een mix van liefde en grote zorg. Ga stemmen, want er valt wat te kiezen, is hun boodschap.

 

Kiezen en zeuren

Dat er wat te kiezen valt was ook de enig mogelijke conclusie uit het live uitgezonden lijsttrekkersdebat in de Malietoren dat VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO samen met BNR organiseerden. In de tot studio omgebouwde benedenhal kruisten Esther de Lange, Bas Eickhout, Sophie in 't Veld, Malik Azmani, Paul Tang en Derk-Jan Eppink gedurende anderhalf uur de degens over een lange lijst onderwerpen – van China tot migratie en van begroting tot Afrika. Het was zonneklaar dat sommige partijen niets willen met Europa en andere voorstander zijn van stevige Europese actie. Ook over hóe die Europese actie dan vorm moet krijgen bestond weer flink verschil van inzicht. Het debat ging vooral over grotere politieke vragen. Concrete wetgevingsvoorstellen kwamen nog nauwelijks aan de orde. Maar ook daarvoor is wezenlijk welke Nederlanders we naar het EP sturen. We moeten daar mensen hebben die bereid en capabel zijn het Europese spel te spelen in het belang van Nederland. Wie niet gaat stemmen moet straks niet zeuren als de regels hem niet bevallen.

 

Een konijn en een dilemma

Ook in het VK valt er natuurlijk nog steeds wat te kiezen. Niet alleen bij de Europese verkiezingen – die het land moet houden nu de Brexit is uitgesteld – maar vooral ook over de Brexit zelf. Dat de Britse politici er niet uitkomen is eigenlijk geen wonder. Ze moeten een Brexit doorzetten waarvan ook de voorstanders weten dat het een grote ellende gaat worden. Ofwel ze moeten toegeven hoezeer de bevolking in het Europadebat jarenlang op een dwaalspoor is gezet. Dus blijft het konijn versteend in de toesnellende koplampen kijken. Onderwijl gonst Brussel van vele tegenstrijdige scenario’s over het verdere Brexitproces. Die hebben eigenlijk allemaal wel wat plausibels. Ook voor een niet-Britse toeschouwer is kiezen dus een dilemma.

 

Een wijndorp en Europese lijnen

De jaarlijkse Interlaken conferentie – als naam een wat ruime jas voor een kleine informele bijeenkomst van vijf lidfederaties van BusinessEurope die de Duitse taal machtig zijn – kwam dit jaar bijeen in Dürnstein, een duizend jaar oud Oostenrijks wijndorp. Je hebt er een machtig uitzicht over een bocht in de Donau, een van de slagaders die al millennia half Europa verbindt én scheidt. Stevige discussies over China en technologiebeleid werden voorafgegaan door een bezoek aan de Benediktijner abdij Göttweig, met in een vitrine een kopje waar Napoleon nog uit heeft gedronken. ’s Avonds volgde een klim naar de ruïne van de burcht van Dürnstein, waar Richard Leeuwenhart, op terugtocht van zijn Kruistocht, gevangen werd gezet om losgeld te kunnen afdwingen. Dürnstein is een plek waar Europese historische vertakkingen minstens zo voelbaar zijn als de huidige nationale banden. Een mooie illustratie van het Europese web of life van Wopke Hoekstra.

 

Winand Quaedvlieg is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van kantoor Brussel van VNO-NCW